OMM Redaksiyası
Yəməndə fəaliyyət göstərən və İranla müttəfiq olan husilər bazar ertəsi Səudiyyə Ərəbistanının Şərq-Qərb neft kəmərinin nasos stansiyalarını və Ər-Riyaddakı Kral Xalid Beynəlxalq Hava Limanını hədəf aldıqlarını bildiriblər. AnewZ-in məlumatına görə, Səudiyyə Ərəbistanının rəhbərlik etdiyi koalisiya paytaxta doğru uçan ballistik raketin qarşısını aldığını açıqlayıb.
Koalisiya Sənada iki ballistik raket buraxılış qurğusunu, o cümlədən Ər-Riyada yönələn raketin atıldığı qurğunu məhv etdiyini deyib.
Bazar ertəsi daha sonra koalisiya Yəməndə genişmiqyaslı hərbi əməliyyat başladığını elan edib. Hədəflər arasında ballistik raketlərin saxlanması üçün istifadə olunan beş tunel, daha dörd buraxılış qurğusu, raket anbarı, təchizat marşrutları, döyüşçülər və cəbhə xətti boyunca yerləşən hərbi texnika olub.
Koalisiyanın sözçüsü Türki əl-Maliki hərbçilərin mülki əhalini qorumaq üçün “qarşısını alan əməliyyat tədbirləri” görməyə davam edəcəyini bildirib.
Hava limanına və neft infrastrukturuna hücum iddiaları
Son açıqlamalar bu ayın əvvəlində Kral Xalid Beynəlxalq Hava Limanına edilən və husilərin məsuliyyətini üzərinə götürdüyü ölümcül hücumdan sonra səslənib. Zərbə nəticəsində 13 nəfər ölüb. Bu, son on ildən çox müddətdə Səudiyyə Ərəbistanında baş verən ən ölümcül hücum olub. Hava limanının iki terminalı yalnız bazar günü yenidən açılıb.
Səudiyyə Ərəbistanının neft infrastrukturuna yönələn təhdidlər qlobal enerji təchizatı ilə bağlı narahatlıqları artırıb. Müharibə səbəbindən Hörmüz boğazı əsasən bağlıdır.
Uzunluğu 1 200 kilometr olan Şərq-Qərb kəməri Yaxın Şərq neftinin ixracı üçün mühüm alternativ marşruta çevrilib. Səudiyyə Ərəbistanı sentyabrda pilotsuz uçuş aparatının hücumundan sonra ehtiyat tədbiri olaraq kəmərin fəaliyyətini müvəqqəti dayandırmışdı. Ər-Riyad və Bağdad hücumun İraqdan başladığını bildirmişdi.
Husilər şənbə günü də kəmərə və onun nasos stansiyalarına, Yanbudakı “Aramco” obyektinə və Rabıq neft emalı zavoduna zərbə endirdiklərini iddia ediblər. Səudiyyə Ərəbistanı bu iddiaları hələ təsdiqləməyib.
Döyüşlər mühüm dəniz marşrutlarını təhdid edir
Husilər ötən ay Yəmənin Qırmızı dəniz sahilində strateji əraziləri ələ keçirərək Bab əl-Məndəb boğazı istiqamətində irəlilədikdən sonra Ər-Riyad hərbi zərbələri intensivləşdirib.
Bab əl-Məndəb boğazı Körfəz neft istehsalçıları üçün mühüm gəmiçilik marşrutudur və Ərəbistan yarımadasının digər tərəfində yerləşən Qırmızı dənizə çıxış imkanı yaradır. Döyüşlərin yenidən başlaması 2022-ci ildən əsasən qüvvədə olan, BMT-nin vasitəçiliyi ilə əldə edilmiş atəşkəsi faktiki olaraq sona çatdırıb.
Səudiyyə Ərəbistanı 2015-ci ildə, husilərin Sənanı ələ keçirməsindən bir il sonra hərbi koalisiyaya rəhbərlik edərək Yəməndəki vətəndaş müharibəsinə qoşulub.
Gərginlik maliyyə bazarlarına təsir göstərir
Genişlənən münaqişə maliyyə bazarlarında narahatlıq yaradıb. Səudiyyə Ərəbistanının əsas fond indeksi oktyabrın 25-də 2,7 faiz geriləyib. Bu, indeksin son 18 ayda qeydə aldığı ən kəskin birgünlük eniş olub.
İnvestorlar hərbi eskalasiyanın və regional gəmiçiliyin pozulması riskini qiymətləndirərkən Körfəzin digər bir çox bazarı da ticarəti enişlə başa vurub.
Təchizatla bağlı narahatlıqlar davam etsə də, neftin qiyməti bazar ertəsi bir qədər aşağı düşüb. Beynəlxalq xam neft göstəricisi təxminən 2 faiz ucuzlaşaraq bir barel üçün təqribən 114 dollara, ABŞ xam neftinin göstəricisi isə 100 dollardan bir qədər yuxarı səviyyəyə enib.
Treydərlər qiymətlərin cümə günüki yüksəlişdən sonra həddən artıq artdığına dair əlamətləri əsas gətiriblər. Həmin yüksəliş neft qiymətlərini apreldən bəri ən yüksək səviyyəyə çatdırmışdı.
Buna baxmayaraq, Səudiyyə Ərəbistanına təkrarlanan hücumlar investorları narahat saxladığı üçün xam neftin qiyməti bu il təxminən 90 faiz artıb.
Cümə günkü bahalaşmaya qismən ABŞ və İsrailin noyabrın əvvəlində keçiriləcək ABŞ aralıq seçkilərindən sonra İrana zərbələr endirməyə hazırlaşa biləcəyi barədə məlumatlar təsir göstərib. İsraildə də bu həftə seçkilər keçirilməlidir.
İranla danışıqların keçirilməsi gözlənilir
Gərginliyin artdığı bir vaxtda Məkkə Paktının üzvləri olan Səudiyyə Ərəbistanı, Türkiyə və Pakistanın yüksək vəzifəli rəsmilərinin bazar ertəsi Tehranda iranlı rəsmilərlə görüşəcəyi gözlənilir.
Planlarla tanış olan iki nəfərin sözlərinə görə, danışıqlarda regional koordinasiya məsələləri müzakirə olunacaq.
Görüş baş tutarsa, bu, husilərin Səudiyyə Ərəbistanına hücumlarının intensivləşməsindən sonra İranla hər üç ölkə arasında keçirilən ilk yüksək səviyyəli təmas olacaq.
İranın xarici işlər naziri Seyid Abbas Əraqçi Hörmüz boğazı və gəmiçilik marşrutlarını tənzimləyən qaydaların əvvəlki vəziyyətə qayıtmayacağını bir daha vurğulayıb.
