OMM Redaksiyası
11 sentyabr 2001-ci il terror hücumlarından 25 il sonra Əfqanıstanda hakimiyyətdə olan “Taliban” ABŞ-la yeni münasibətlər qurmağa çalışır. Qrup bu əlaqələrin diplomatiya, investisiya və ticarətə əsaslanmasını istəyir.
Həmin hücumlar nəticəsində ABŞ-da 2 977 nəfər həlak olub. Hücumları “Əl-Qaidə” həyata keçirib və təşkilatın rəhbərliyi, o cümlədən Üsamə bin Laden, həmin vaxt “Taliban”ın qoruması altında Əfqanıstanda yerləşib.
ABŞ hücumlardan bir neçə həftə sonra Əfqanıstana müdaxilə edərək “Taliban” hökumətini devirdi. Münaqişə 20 il davam etdi və qrup son ABŞ hərbçilərinin ölkədən çıxarılması fonunda 2021-ci ilin avqustunda yenidən hakimiyyətə qayıtdı.
Əfqanıstanın xarici işlər naziri Əmir Xan Müttəqi bildirib ki, Vaşinqtonla münasibətlər yalnız son 20 ildəki münaqişə prizmasından qiymətləndirilməməlidir. O, ABŞ investorlarını mədənçilik, infrastruktur, kənd təsərrüfatı və ticarət sahələrinə sərmayə qoymağa dəvət edib.
Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Əbdül Qahar Bəlxi “AnewZ”ə açıqlamasında Vaşinqtonla əlaqələr qurmaq istəyinin “Taliban” üçün yeni mövqe olmadığını deyib. Onun sözlərinə görə, “İslam Əmirliyi” 1996-cı ildən etibarən ABŞ da daxil olmaqla bütün ölkələrlə müsbət münasibətlər qurmağa çalışıb və 2001-ci ilə qədər bir neçə rəsmi səfər həyata keçirib.
Bəlxi münasibətlərin ortaq maraqlar və iqtisadi inkişaf üzərində qurulmasını istədiklərini vurğulayıb. O, Əfqanıstanla 11 sentyabr hücumları arasında əlaqə olmadığını bildirib: “Əfqanıstanın və əfqan vətəndaşlarının 11 sentyabr hadisələrində iştirakı olmayıb”.
Vaşinqton ehtiyatlı mövqe tutur
ABŞ “Taliban” hökumətini tanımır və insan hüquqları, eləcə də qadın və qızlara tətbiq olunan məhdudiyyətlərlə bağlı narahatlığını bildirir. Rusiya “Taliban” hökumətini rəsmi şəkildə tanıyan yeganə ölkə olaraq qalır.
Siyasi analitik və müəllim Obeydullah Bahir ABŞ-ın Əfqanıstana siyasətinin təhlükəsizlik məsələlərindən ciddi şəkildə təsirləndiyini deyib. Onun fikrincə, Vaşinqton Əfqanıstana hələ də əsasən 11 sentyabr hadisələri və təhlükəsizlik prizmasından yanaşır.
Kabil ticarət, investisiya və diplomatik əlaqələrə diqqəti artırsa da, Vaşinqton üçün təhlükəsizlik və insan hüquqları məsələləri münasibətlərin dərinləşməsinə əsas maneələr olaraq qalır. Beləliklə, 11 sentyabr hadisələrindən 25 il sonra keçmiş düşmənlər arasında münasibətlər döyüş meydanından diplomatiyaya keçib, lakin təhlükəsizlik, hüquqlar və tanınma ilə bağlı fikir ayrılıqları hələ də qalmaqdadır.
