OMM Redaksiyası
Pakistan məhkəmələri əfqanıstanlı tibb tələbələrinin ölkədən çıxarılmasını müvəqqəti əngəlləyib. Qərarlar İslamabadın Əfqanıstan vətəndaşlarının repatriasiyası kampaniyasını genişləndirdiyi və Kabul ilə gərginliyin artdığı bir vaxtda qəbul edilib.
Son qərar sentyabrın 14-də ölkənin cənubundakı Sind Ali Məhkəməsi tərəfindən verilib. Məhkəmə Pakistan Tibb və Diş Həkimliyi Şurasının (PMDC) əfqanıstanlı tibb və stomatologiya tələbələrinin ölkələrinə qayıtmasını tələb edən göstərişlərini dayandırıb.
Karachi şəhərində 34 tələbəyə müvəqqəti hüquqi müdafiə verilib və sentyabrın 29-dək hakimiyyət orqanlarına onlara qarşı məcburi tədbir görmək qadağan olunub.
Mübahisə PMDC-nin iyulun 31-də və sentyabrın 1-də yaydığı göstərişlərdən sonra yaranıb. Sentyabrın 1-dəki göstərişə əsasən, Pakistanın tibb və stomatologiya müəssisələri proqramlarda artıq təhsil alan Əfqanıstan vətəndaşlarının ölkələrinə qayıtmasını təmin etməli idi.
Təhsil müəssisələrinə tələbələrin ölkədən çıxışı üçün zəruri prosedurları, o cümlədən etirazsızlıq sertifikatlarının verilməsini başa çatdırmaq tapşırılmışdı. Sənədlə yanaşı, cari tədris ili ərzində əfqanıstanlıların qəbuluna, köçürülməsinə və yerləşdirilməsinə də qadağa qoyulmuşdu.
Karachidə qərardan şikayət edənlər arasında Dow Medical College-də sonuncu kursda oxuyan üç MBBS tələbəsi də var. Onlardan ikisi qadındır. Tələbələr bildiriblər ki, diplomlarını almadan Əfqanıstana qayıtmaları, xüsusilə Talibanın qadınların təhsilinə tətbiq etdiyi məhdudiyyətlər fonunda, təhsillərini təhlükə altına qoyacaq.
Üç tələbə Əfqanıstan vətəndaşları üçün Pakistan hökumətinin maliyyələşdirdiyi Allama Muhammad Iqbal təqaüdü əsasında qəbul olunub. Onlar təhsilə 2021-2022-ci tədris ilində başlayıb və 2027-ci ildə məzun olmaları gözlənilir.
Lahor Ali Məhkəməsi də sentyabrın 11-də oxşar qərar qəbul edib. Lahorda təhsil müəssisələrindən çıxarılmalarına etiraz edən 13 əfqanıstanlı tibb tələbəsinə məhkəmə işə baxılan müddətdə təhsillərini davam etdirməyə, imtahanlarda iştirak etməyə və universitet yataqxanalarına qayıtmağa icazə verib.
Məhkəmə PMDC-dən, Səhiyyə Nazirliyindən və aidiyyəti tibb müəssisələrindən cavab tələb edib. Tələbələr tənzimləyicinin onları dinləmədən qərar verdiyini və qanuni səlahiyyətlərini aşdığını iddia edirlər.
Pakistan Xarici İşlər Nazirliyi sentyabrın 10-da məsələ ilə bağlı açıqlama verərək bütün əfqanıstanlı tələbələrin ölkədən çıxarılması barədə hökumət qərarının olmadığını bildirib. Nazirliyin sözçüsü Sajjad Haider Khan etibarlı viza ilə tanınmış ali təhsil proqramlarında oxuyan əfqanıstanlı tələbələrin Pakistan ərazisində qalaraq təhsillərini başa vura biləcəklərini deyib.
O qeyd edib ki, etibarlı vizası və ya universitet qeydiyyatı olmayan şəxslər ölkəni tərk etməlidir. PMDC-nin göstərişi ilə bağlı suallar isə tənzimləyiciyə yönləndirilib.
Məhkəmə qərarları Pakistanın Əfqanıstan vətəndaşlarının repatriasiyası üzrə daha geniş kampaniyası fonunda qəbul olunur. Pakistan 2023-cü ildə, ilkin olaraq sənədsiz əcnəbilərə qarşı yönələn bu kampaniyaya başlayıb.
Beynəlxalq Miqrasiya Təşkilatının məlumatına görə, 2023-cü ilin sentyabrından 2026-cı il iyulun 31-dək 2,6 milyondan çox əfqanıstanlı Pakistandan Əfqanıstana qayıdıb. İslamabad siyasətin miqrasiya qaydalarının icrası və milli təhlükəsizliklə bağlı olduğunu bildirir.
Pakistan dəfələrlə Pakistan Talibanını (TTP) ölkə ərazisinə hücumlar təşkil etmək üçün Əfqanıstan torpaqlarından istifadə etməkdə ittiham edib. Əfqanıstanın Taliban hakimiyyəti isə ərazisinin Pakistana qarşı istifadəsinə icazə verdiyini inkar edir.
BMT və hüquq müdafiə təşkilatları Pakistanın Əfqanıstan vətəndaşlarını geri qaytarmasının miqyası və sürəti ilə bağlı narahatlıqlarını davam etdirirlər. Təşkilatlar xüsusilə Əfqanıstandakı humanitar və iqtisadi çətinlikləri nəzərə alaraq prosesin nəticələrinə diqqət çəkirlər.
