OMM Redaksiyası
Səudiyyə Ərəbistanı nefti ölkənin yataqlarından Qırmızı dənizdəki Yanbu limanına daşıyan “East-West” kəmərinin fəaliyyətini bərpa edib. Təxminən 1 200 kilometr uzunluğunda olan xətt gündə 4 milyon barrelədək neft ötürə bilir.
Kəmərin işə salınması Səudiyyə Ərəbistanına xam nefti Hörmüz boğazından istifadə etmədən beynəlxalq bazarlara çıxarmaq imkanı yaradır. Regional münaqişə fonunda boğazdan keçən gəmiçilikdə ciddi problemlər yaşandığı üçün alternativ marşrutun əhəmiyyəti artıb.
Kəmər niyə dayandırılmışdı?
“East-West” kəməri sentyabrın 11-də üç nasos stansiyasına zərər vuran dron hücumundan sonra dayandırılmışdı. Riyad hücumda İraqdakı silahlı qrupları günahlandırıb. Hadisənin Yəməndə fəaliyyət göstərən husilərin kampaniyasından ayrı olduğu bildirilib.
Kəmər sentyabrın 22-də aşağı ötürmə gücü ilə yenidən işləməyə başlayıb. “Saudi Aramco” neft axınını gündə təxminən 4 milyon barrelə çatdırmaq üçün iş aparır. Sənaye mənbələrinin məlumatına görə, nasos stansiyalarına dəymiş zərər səbəbindən xəttin tam gücə qayıtması 6-8 həftə çəkə bilər.
Kəmərin ümumi ötürmə qabiliyyəti gündə təxminən 7 milyon barrel təşkil edir. Dayandırılmadan əvvəl xətt vasitəsilə gündə 4 milyon barrelədək neft daşınırdı ki, bu da qlobal neft tədarükünün təxminən 4 faizinə bərabərdir.
Husilərin hücumları təhlükəni artırır
Kəmərin bərpası Yəməndəki husilərin Səudiyyə Ərəbistanı ilə əlaqəli gəmilərə və ölkə ərazisindəki hədəflərə hücumları intensivləşdirdiyi vaxta təsadüf edir. Qrupun Qırmızı dəniz sahilində, o cümlədən Mocha və yaxınlıqdakı strateji adalarda mövqelərini genişləndirdiyi bildirilir.
Səudiyyə Ərəbistanı sentyabrın 19-da Ər-Riyada yönələn husilərə məxsus ballistik raketin vurulduğunu açıqlayıb. Ölkə həmçinin Yanbu, Taif, Baysh və Fərəsanda infrastruktura qarşı hücum cəhdləri barədə məlumat verib.
Husilər Yanbudakı “Aramco” obyektləri də daxil olmaqla Səudiyyə enerji infrastrukturuna hücum etdiklərini iddia ediblər. Bu iddialar müstəqil şəkildə təsdiqlənməyib.
Alternativ ixrac marşrutu
Beləliklə, Səudiyyə Ərəbistanı iki əsas dəniz riskinin arasında qalır: şərqdə Hörmüz boğazında, qərbdə isə Qırmızı dəniz və Bab əl-Məndəb boğazında vəziyyət gərgin olaraq qalır. Yanbuya “East-West” kəməri ilə çatdırılan neft tankerlərə yüklənərək Süveyş kanalı və Aralıq dənizi istiqamətinə göndərilə bilər.
Kəmərin işləmədiyi müddətdə Səudiyyə Ərəbistanı Körfəz sahilindəki ixrac terminallarından göndərişləri artırıb. Həftəsonu yeddi supertankerə təxminən 14 milyon barrel neft yüklənib. Treyderlər Səudiyyə neftinin Qırmızı dəniz marşrutu ilə daşınmasının bərpasına hazırlaşaraq tankerləri Misirin Port-Səid və Sidi Kərir limanlarına yönəldiblər.
Kəmərin dayanması neft tədarükünün tam itirilməsinə səbəb olmayıb. Neftin böyük hissəsi alternativ marşrutlara yönəldilib, lakin bu, xam neftin müştərilərə çatdırılmasını daha bahalı və mürəkkəb edib.
“Reuters”in məlumatına görə, kəmər bağlı qalacağı təqdirdə Səudiyyə Ərəbistanının mövcud ixrac ehtiyatları cəmi 5-7 gün üçün kifayət edə bilərdi. Kəmərin yenidən işə salınması barədə xəbərlərdən sonra “Brent” markalı neftin qiyməti bir barreldə 2 dollardan çox ucuzlaşaraq 100 dollardan aşağı düşüb.
Bununla belə, xətt hələ tam gücü ilə işləmir və Qırmızı dənizdə təhlükəsizlik vəziyyəti qeyri-sabit olaraq qalır. Kəmərin fəaliyyətdə saxlanılması Səudiyyə Ərəbistanına Hörmüz və Bab əl-Məndəb boğazlarında yaranan problemlər fonunda milyonlarla barrel neft üçün alternativ ixrac marşrutunu qorumağa imkan verir.
