OMM Redaksiyası
Banqladeşdə bu il denq xəstəliyindən ölənlərin sayı 2025-ci ilin bütöv göstəricisini keçib. “AnewZ” Banqladeş Səhiyyə Nazirliyinin məlumatlarına istinadən yazır ki, oktyabrın 30-na qədər 418 nəfər ölüb, 133 mindən çox insan xəstəxanaya yerləşdirilib.
2025-ci ildə ölkə üzrə denq 413 nəfərin ölümünə səbəb olub, 102 861 nəfər isə xəstəliyə yoluxub.
Bu ilin oktyabrında 173 ölüm qeydə alınıb. Bu, sentyabrdakı 148 ölüm göstəricisindən çoxdur. Oktyabr yeni yoluxma hallarının sayına görə də sentyabrı geridə qoyaraq ilin ən ağır ayına çevrilib.
Banqladeş eyni zamanda qızılcanın geniş yayıldığı dövrlə üzləşib. Oktyabrın 27-dək təsdiqlənmiş və ya şübhəli qızılca diaqnozu qoyulan uşaqlar arasında ölənlərin sayı 1 240-a çatıb. Səhiyyə rəsmiləri iki epidemiyanın onsuz da yüklənmiş səhiyyə sisteminə əlavə təzyiq göstərdiyini bildiriblər.
Xəstələr xəstəxanaya ağır vəziyyətdə müraciət edirlər
Həkimlərin sözlərinə görə, bir çox insan tibbi yardıma yalnız vəziyyəti ağırlaşdıqdan sonra müraciət edir. Paytaxt Dəkkədəki Şəhid Suhrawardi Tibb Kolleci və Xəstəxanasında bir gündə 67 yeni qəbuldan sonra 279 denq xəstəsi müalicə alıb. Xəstəxananın direktoru Mirza Qolam Sarvar bu barədə məlumat verib.
“Şok vəziyyətində olan çoxlu xəstə qəbul edirik. Onların qan təzyiqi bəzən ölçülə bilməyəcək qədər aşağı düşür, oksigen səviyyəsi isə azalır”, – Sarvar deyib.
Daxili xəstəliklər üzrə mütəxəssis ABM Abdullah ağır xəstəlik hallarının və ölümlərin artmasını təkrar yoluxma, eləcə də diaqnoz və müalicədə gecikmələrlə əlaqələndirib. Onun sözlərinə görə, daha əvvəl denq keçirənlər yenidən yoluxduqda ağır xəstələnmə riski ilə üzləşə bilərlər.
Abdullah insanları ağcaqanadların çoxaldığı yerləri aradan qaldırmağa və simptomlar yaranan kimi tibbi yardıma müraciət etməyə çağırıb.
Dəkkə sakini, 33 yaşlı Faisal Ferdous 2017-ci, 2024-cü illərdə və bu ilin noyabrında üç dəfə denq keçirib. Bu dəfə onun da, həyat yoldaşının da xəstəxanada müalicəyə ehtiyacı olub.
“Hər dəfə xəstəliyi keçirmək çətin olub. Təkrar yoluxduqca ağır xəstələnmə riskindən daha çox narahat olursan”, – Ferdous deyib.
Denq mövsümünün uzanması gözlənilir
Denq virusu daşıyıcı Aedes ağcaqanadlarının dişləməsi ilə insanlara keçir. Yoluxanların çoxunda simptomlar yaranmır. Ən çox rast gəlinən əlamətlər yüksək hərarət, baş ağrısı, əzələ və oynaq ağrıları, ürəkbulanma və səpgilərdir.
Ağır hallarda denq daxili qanaxmaya və ölümə səbəb ola bilər. İkinci dəfə yoluxanlarda ağır simptomların yaranma riski daha yüksəkdir.
Səhiyyə mütəxəssisləri denq virusunun dörd serotipinin hamısının hazırda dövr etdiyini və bunun xəstəliyin ağır keçməsi riskini artırdığını bildiriblər. İnsan bir ştamla yoluxduqdan sonra başqa ştamı da tuta bilər. Banqladeşdə denq peyvəndi yoxdur, lakin hakimiyyət orqanları onu uzunmüddətli tədbir kimi nəzərdən keçirir.
Dəkkədəki Cahangirnaqar Universitetinin entomoloqu Kabirul Basharın fikrincə, ölümlərin oktyabr ayındakı sürətlə artmaqda davam etməsi ehtimalı azdır, lakin yoluxma noyabr boyunca davam edə bilər.
“Azalma, çox güman ki, cüzi olacaq; dekabrdan əvvəl ciddi yaxşılaşma gözlənilmir”, – Bashar deyib.
Bashar əlavə edib ki, hava qurusa belə, əvvəlki yağışlardan sonra yaranmış çoxalma ocaqlarından ağcaqanadlar çıxmağa davam edəcək. Onun sözlərinə görə, qismən iqlim dəyişikliyi ilə bağlı olan yağıntı və rütubət rejimindəki dəyişikliklər çoxalma mövsümünü uzadır və Aedes ağcaqanadlarının daha uzun müddət fəal qalmasına səbəb olur.
