OMM Redaksiyası
Brent markalı neftin qiyməti çərşənbə günü təxminən 100,07 dollara yüksələrək iyul ayından bəri ən yüksək səviyyəyə çatıb. Bahalaşmaya ABŞ-İran müharibəsi və Səudiyyə Ərəbistanının enerji obyektlərinə hücumlarla bağlı təchizat narahatlıqları səbəb olub.
Səudiyyə Ərəbistanı və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri kimi ölkələr üçün yüksək neft qiymətləri ixrac edilən hər bareldən daha çox gəlir əldə etmək imkanı yaradır. Bu, dövlət büdcəsinə, infrastruktur layihələrinə və iri inkişaf proqramlarına əlavə vəsait yönəldilməsinə şərait yarada bilər.
Lakin qiymət artımının müharibə ilə əlaqəli olması vəziyyəti mürəkkəbləşdirir. Hücumlar neft obyektlərinə zərər vura və ya dəniz daşımaları üçün marşrutları təhlükəli edə bilər. Səudiyyə Ərəbistanında İranın dəstəklədiyi husi qüvvələrinin cənubdakı enerji obyektlərinə, o cümlədən Cizan ətrafındakı ərazilərə hücumları bu riskin göstəricisidir.
Hörmüz boğazı da əlavə risk mənbəyidir. Son eskalasiyadan əvvəl bu su yolundan gündəlik 8-9 milyon barel neft daşınırdı. Son dövrdə isə axınların gündəlik iki milyon bareldən aşağı düşdüyü bildirilir.
Səudiyyə Ərəbistanı neftinin bir hissəsini boru kəmərləri vasitəsilə Hörmüz boğazından yan keçərək Qırmızı dənizə nəql edə bildiyi üçün müəyyən üstünlüyə malikdir. Digər Körfəz iqtisadiyyatları isə dəniz daşımalarının pozulmasının yaratdığı xərclərə daha çox məruz qalır.
Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri neftdən əvvəlki illərlə müqayisədə daha az asılı vəziyyətdədir. Dubayın gəlirləri əsasən daşınmaz əmlak, turizm, aviasiya, ticarət və maliyyə xidmətləri ilə bağlıdır. Bu səbəbdən yüksək neft qiymətləri dövlət maliyyəsinə dəstək versə də, biznes və istehlakçılar üçün xərcləri artıra bilər.
Bahalı neft daha çox gəlir gətirsə də, müharibə gəmiçilik, sığorta, nəqliyyat və enerji xərclərini yüksəldir. Turizm, aviasiya və daşınmaz əmlak sektorlarında zəifləmə isə iqtisadiyyatın digər sahələrinə təzyiq göstərə bilər.
Beləliklə, neftin 100 dollar olması Körfəz ölkələri üçün yalnız hasilat və ixracı davam etdirmək mümkün olduğu halda üstünlükdür. Qiymətlərin yüksək qalması regionda hasilat və daşınma imkanlarının itirilməsi ilə bağlı olarsa, əlavə neft gəlirləri digər sahələrdə artan xərclərlə müşayiət oluna bilər.
