OMM Redaksiyası
Pakistan hökuməti qlobal neft qiymətlərinin kəskin artmasından sonra milyonlarla vətəndaşa ünvanlı yanacaq yardımı göstərməyə başlayıb. Baş nazir Şehbaz Şərifin açıqladığı Xüsusi Yardım Sxeminə əsasən, motosiklet, rikşa, “Qinqi” və mühərrik həcmi 800 kubsantimetrədək olan nəqliyyat vasitələri üçün benzinin hər litrinə 100 Pakistan rupisi, yəni təxminən 0,36 dollar yardım veriləcək.
İki və üçtəkərli nəqliyyat vasitələri ayda 20 litrədək, kiçik avtomobillər isə 30 litrədək yanacaq üzrə yardımdan yararlana biləcək. Hökumətin hesablamalarına görə, proqramdan təxminən 11,8 milyon istifadəçi faydalanacaq. Üç ay müddətinə nəzərdə tutulan sxemin dəyərinin 270 milyon dollar olacağı təxmin edilir.
Son artımdan sonra Pakistanda benzinin qiyməti litrə təxminən 1,35 dollara, yüksək sürətli dizelin qiyməti isə 1,45 dollara çatıb. İyulun 1-dən etibarən benzinin qiyməti 0,26 dollar və ya 24 faiz, dizelin qiyməti isə 0,31 dollar və ya 28 faiz artıb.
Hörmüz boğazındakı fasilələr idxal xərclərini artırır
Qiymət təzyiqinin əsas səbəblərindən biri Fars körfəzinin əsas dəniz qapısı olan Hörmüz boğazında yaranan vəziyyətdir. Dünyadakı xam neftin və mayeləşdirilmiş təbii qazın təxminən 20 faizi normal şəraitdə bu marşrutdan daşınır.
Münaqişə dövründə boğazdan keçən yükdaşımaların kəskin azalması, həmçinin fraxt, sığorta və tanker xərclərinin yüksəlməsi enerjinin daşınmasını bahalaşdırıb. Pakistan hökumətinin Neft İdarəsi ölkənin enerji təchizatının böyük hissəsinin Hörmüzdən keçdiyini bildirib.
Bu səbəbdən İslamabad alternativ təchizat imkanları axtarır. Ölkə Hörmüzdən yan keçən Qırmızı dənizdəki Yanbu limanı vasitəsilə Səudiyyə xam neftinin alınmasını nəzərdən keçirir. Pakistanın neft emalı şirkətlərindən “Cnergyico” da təchizat mənbələrini şaxələndirmək məqsədilə ABŞ-dan xam neft idxalını artırıb.
Bab əl-Məndəb boğazı ilə bağlı risklər artır
Böhran Qırmızı dənizi Ədən körfəzi ilə birləşdirən Bab əl-Məndəb boğazına da yayılır. Husilər su yolunun girişində yerləşən strateji Perim adasına çatıblar. Bu hadisə dünyanın əsas dəniz marşrutlarından birinin təhlükəsizliyi ilə bağlı yeni narahatlıqlar yaradıb.
Bab əl-Məndəb boğazı bağlanmayıb və yükdaşımaların həcmi nisbətən sabit qalıb. Lakin marşrut Qırmızı dənizlə Hind okeanı arasında enerji və digər kommersiya yüklərinin daşınması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Hörmüz boğazından yan keçən alternativ marşrutlardan biri olan Səudiyyə Ərəbistanının “East-West” neft kəmərində də pilotsuz uçuş aparatının hücumundan sonra fasilə yaranıb.
Pakistan hökuməti yanacaq çatışmazlığının qarşısını almaq üçün tədbirlər gördüyünü bildirir. “Brent” markalı neftin qiyməti bir barel üçün 107 dolları keçdiyi halda, Hörmüz və Bab əl-Məndəb ətrafındakı fasilələr uzandıqca İslamabadın artan xərcləri istehlakçılara ötürmədən kompensasiya etməsi çətinləşir.
