OMM Redaksiyası
Təxminən 67 milyon il yaşı olan və “Jodi” adlandırılan dinozavr skeleti Nyu-Yorkda “Sotheby’s” hərracında 47,3 milyon dollara satılıb. AnewZ-in məlumatına görə, satış ilkin qiymətləndirməni xeyli üstələyib və skelet hərracda satılmış ən bahalı dinozavr fosilləri arasında ikinci yeri tutub.
Altı iddiaçı 12 dəqiqə ərzində telefon və internet vasitəsilə hərrac uğrunda mübarizə aparıb. Hərracı anonim telefon alıcısı qazanıb. Hərracçı Quig Bruning çəkici 40,5 milyon dollarda endirib, komissiyalar daxil yekun qiymət isə 47,255 milyon dollar olub.
“Sotheby’s”in məlumatına əsasən, skeletin satışdan əvvəlki dəyəri 6–9 milyon dollar aralığında qiymətləndirilmişdi. “Jodi” 2026-cı ilin iyulunda 50,1 milyon dollara satılan və rekord müəyyənləşdirən “Gus” adlı tirannozavr reks skeletindən sonra ikinci yerdə qərarlaşıb.
“Jodi” 2024-cü ildə 44,6 milyon dollara satılmış “Apex” adlı steqozavr skeletini də geridə qoyub. “Apex” hazırda Nyu-Yorkdakı Amerika Təbiət Tarixi Muzeyinə uzunmüddətli icarə əsasında verilib.
“Jodi” Nanotyrannus-un ayrıca cins olduğunu göstərən sübutlar təqdim edib
Təxminən 67 milyon il əvvələ aid “Jodi” əvvəllər tirannozavr reksin cavan fərdi hesab olunurdu. Lakin fosil üzərində aparılan tədqiqatlar uzun illərdir davam edən elmi mübahisəyə aydınlıq gətirib və Nanotyrannus-un Son Təbaşir dövründə T. rex ilə yanaşı yaşamış ayrıca cins olduğunu göstərən sübutlar ortaya qoyub.
“Sotheby’s”in elm və təbiət tarixi bölməsinin rəhbəri Cassandra Hatton bu kəşfi paleontologiyada mühüm irəliləyiş adlandırıb. “Jodi çox maraqlı dinozavrdır — yeni olduğu sübut edilmiş cinsdir”, – Hatton deyib və heyvanın T. rex-dən fərqli ekoloji mövqedə yaşadığını qeyd edib.
Daha iri qohumundan fərqli olaraq, Nanotyrannus sürətli hərəkət üçün quruluşa malik olub: qolları daha uzun, əl caynaqları daha iri, ayaqları isə daha incə olub. T. rex-in güclü çənələri və sümükləri əzə bilən dişləri olduğu halda, Nanotyrannus-un daha ensiz dişləri əti kəsməyə uyğunlaşıb.
Hatton kəllə və çənə quruluşundakı əsas fərqlərə də diqqət çəkib. Nanotyrannus-un çənəsinin bəzi hissələrində 17-yə qədər diş yuvası olduğu halda, T. rex-də bu rəqəm təxminən 12-dir.
Fosil 191 sümük elementindən ibarətdir
Təxminən altı metr uzunluğunda olan və sərgi dayağı üzərində 2,9 metr hündürlüyə çatan yetkin fərdin skeletində təxminən 191 fosil sümük elementi var. Onların arasında 53 sümükdən ibarət, demək olar ki, bütöv kəllə, tam furkula və dörd əl caynağının hamısı yer alır.
“Bütün nümunədə təxminən 191 sümük var ki, bu, skelet üçün çox böyük saydır”, – Hatton deyib. O, dinozavrın anatomik xüsusiyyətlərinin müəyyənləşdirilməsində yaxşı qorunmuş kəllənin əhəmiyyətini vurğulayıb.
Montana ştatında ranch sahibi olan Jodi Pierson fosili 2019-cu ildə ABŞ-ın Jordan şəhəri yaxınlığındakı mülkündə aşkar edib. Skelet sonradan onun şərəfinə adlandırılıb.
“Sotheby’s”in məlumatına görə, elmə məlum olan iri Nanotyrannus skeletlərindən cəmi üçü var və “Jodi” onların arasında ikinci ən bütöv nümunədir.
Milyonlarla dollara satılan fosil nadir dinozavr qalıqlarına artan marağı önə çıxarıb. Hərrac qiymətlərinin yüksəlməsi varlı kolleksiyaçıların diqqətini cəlb etməklə yanaşı, elmi araşdırmalara çıxışla bağlı suallar da yaradıb.
Alqı-satqıya skeletin surətlərini və qəliblərini hazırlamaq, eləcə də satmaq hüquqları da daxildir. Bəzi tədqiqatçılar şəxsi kolleksiyaçılar tərəfindən alınan fosillərin alimlər və ictimaiyyət üçün əlçatmaz ola biləcəyi, bunun gələcək tədqiqatları və muzey sərgilərini məhdudlaşdıra biləcəyi barədə xəbərdarlıq ediblər.
Alıcının kimliyi hələlik açıqlanmayıb. Buna görə də “Jodi”nin elmi tədqiqatlar üçün əlçatan olub-olmayacağı və ya ictimaiyyətə nümayiş etdirilib-etdirilməyəcəyi bəlli deyil.
