OMM Redaksiyası
Qırğızıstan Rusiyadakı neft emalı müəssisələrində baş verən fasilələrin Mərkəzi Asiyada yanacaq təchizatına təsir etdiyi bir vaxtda, 2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında benzin və dizel istehsalını ikiqat artırıb. Bu artım regionun Rusiya enerji təchizatından asılılığını da ön plana çıxarıb.
AnewZ-in rəsmi statistikaya istinadən yaydığı məlumata görə, Qırğızıstan qeyd olunan dövrdə 200 min tondan çox benzin və eyni həcmdə dizel istehsal edib. Hər iki yanacağın istehsalı əvvəlki ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə iki dəfə artıb.
Rusiyanın neft emalı zavodlarına təkrarlanan dron hücumları istehsalda fasilələrə, ölkə daxilində yanacaq çatışmazlığına səbəb olub. Moskva ixracı məhdudlaşdırıb və xarici tərəfdaşlardan əlavə tədarük axtarmağa başlayıb. Bu təsirlər xüsusilə Rusiya neft məhsullarından asılı olan qonşu ölkələrdə hiss olunur.
Yanacaq xərcləri hökumətin müdaxiləsinə səbəb olub
Qırğızıstan benzin ehtiyacının 90 faizindən çoxunu Rusiyadan idxal edir. Bu, ölkəni tədarükdə yaranan fasilələr qarşısında həssas edir.
Yanacağın bahalaşması hökuməti müdaxilə etməyə vadar edib: Bişkek yanacaq idxalçılarına subsidiya vermək üçün təxminən 130 milyon dollar ayırıb. Artıq 30 milyon dollardan çox vəsait ödənilib.
Hakimiyyət orqanları ölkədəki benzin, dizel və mayeləşdirilmiş neft qazı ehtiyatlarının daxili tələbatı 2026-cı ilin sonunadək ödəməyə yetəcəyini bildirir. Yerli istehsal artsa da, dövlət dəstəyinin miqyası yanacaq bazarına düşən təzyiqi göstərir.
Emal gücünü artırmaq üçün müəssisələr yenilənir
Yerli emal gücünün genişləndirilməsi Qırğızıstanın cavab tədbirlərinin əsas istiqamətlərindən birinə çevrilib. Ölkədə yeddi kiçik neft emalı zavodu fəaliyyət göstərir. Onların arasında Çinin “Shanxi Coal Chemical Industry Group” şirkətinə məxsus “Junda” və “Kyrgyzneftegaz”ın tərkibində olan “Kyrgyz Petroleum Company” də var.
“Junda” zavodunun modernləşdirilməsi yerli tədarükü əhəmiyyətli dərəcədə artıra bilər. Müəssisə planlaşdırılan gücünə çatdıqda ölkənin tələbatının 40 faizindən çoxunu qarşılamaq imkanı əldə edə bilər.
Zavod daha yüksək keyfiyyətli, K5 standartına uyğun yanacaq istehsalına da keçid edir. Bununla belə, müəssisənin ümumi təchizata töhfəsi modernləşdirmənin başa çatmasından və işlərin sabit davam etməsindən asılı olacaq.
Emal gücünün artırılması üçün zavodları işlək vəziyyətdə saxlamağa kifayət edəcək xammalın təmin olunması da vacibdir. Qırğızıstan Rusiyadan qaz kondensatı alışını artırıb: idxal avqust-sentyabr aylarında 50 faiz yüksəlib.
Ölkə həmçinin Qazaxıstan vasitəsilə Rusiya neftini qəbul etməyə başlayıb. Bu, daxili emalı dəstəkləmək üçün daha bir tədarük marşrutu yaradıb.
Bu addımlar Qırğızıstanın yanacaq təchizatı strategiyasında tədricən dəyişiklikdən xəbər verir: ölkə xaricdən hazır neft məhsullarını almaq əvəzinə, idxal olunan xammalın daha böyük hissəsini yerli müəssisələrdə emal etməyə çalışır. Bu yanaşma xarici zavodlarda yaranan fasilələrin təsirini azalda bilər, lakin idxal olunan enerjidən asılılığı aradan qaldırmayacaq. Rusiya həm hazır yanacağın, həm də yerli istehsal üçün lazım olan xammalın əsas təchizatçısı olaraq qalır.
