OMM Redaksiyası
Şənbə günü Parisdə polis qüvvələri yerləşdirilib. AnewZ-nin məlumatına görə, şəhərin Respublika və Şatle-Le-Al ərazilərində komendant saatı oktyabrın 31-də saat 23:00-dan noyabrın 1-də saat 06:00-dək tətbiq ediləcək.
Halloween gününə təsadüf edən etirazlar günortadan sonra əsasən dinc keçib. Aksiyalar oktyabrın 17-də baş verən iğtişaş və talanlardan sonra təşkil olunub. Həmin hadisələr təhlükəsizlik qüvvələrini hazırlıqsız yaxalayıb, ölkə üzrə mağazalara, ictimai binalara və müəssisələrə ziyan vurub.
Etirazlarda 320 min nəfər iştirak edib
Paris yürüşünün sonunda kiçik qruplara ayrılan iğtişaşçıları dağıtmaq üçün çevik polis qüvvələri müdaxilə edib. Fransanın üçüncü böyük şəhəri Lionda və cənub-qərbdəki Tuluzada gözyaşardıcı qazdan istifadə olunub. Marseldə icazəsiz aksiyaların sonunda gərginlik yaşansa da, axşam düşəndə vəziyyət sakitləşib.
Daxili işlər naziri Loran Nünyes yürüşlərdən sonra jurnalistlərə açıqlamasında təhlükəsizlik qüvvələrinin mövqelərini qoruduğunu və şəhər mərkəzlərini müdafiə etdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, ictimai asayiş qorunub, polis isə “çoxsaylı zorakılıqla” üzləşib.
Fransa Daxili İşlər Nazirliyinin məlumatına əsasən, ölkə üzrə aksiyalara 320 min nəfər qatılıb, onlardan 70 mini Parisdə olub. Ötən şənbə iştirakçıların sayı 410 min, oktyabrın 17-də isə 550 min nəfər təşkil etmişdi.
Nazirlik açıqlamasında Bordo, Tuluza, Lion və Marsel kimi şəhərlərdə “radikal elementlərin” yürüşlərdən ayrılaraq zərər vurmağa və talana cəhd etdiyini, lakin təhlükəsizlik qüvvələrinin buna mane olduğunu qeyd edib. Dəmir yolu stansiyalarında və yollarda aparılan yoxlamalarda silah kimi istifadə oluna biləcək əşyalar da aşkarlanıb.
Fransadakı aksiyalar Avropanın digər ölkələrində də gənclərin rəhbərlik etdiyi “Gen-Z” etirazlarına təsir göstərib. Şənbə günü Almaniyanın bir neçə şəhərində və İtaliyada da nümayişlər keçirilib.
Etirazçılar yaşayış xərclərinin artmasına etiraz edir
Sentyabrda səfərbərliyə başlayan tələbələr həmkarlar ittifaqları və “Sarı jiletlilər” hərəkatının daha kiçik bir qrupu ilə birlikdə yürüşə çıxıblar. İştirakçılar yaşayış xərclərinin artmasından, yanacağın bahalaşmasından, inflyasiyanın yüksəlməsindən və Prezident Emmanuel Makronun hökumətindən narazılıqlarını ifadə ediblər.
Etirazçı Jerom Rodriges Parisdəki yürüş zamanı Fransa iqtisadiyyatının vəziyyətinin yaxşı olmadığını deyib. O, ölkənin milyardlarla vəsaiti idarə edən, lakin səriştəsiz hesab etdiyi bir qrup tərəfindən idarə olunduğunu, ailələrin isə az məbləğlərə görə çətinlik çəkdiyini bildirib.
Apreldə keçiriləcək prezident seçkiləri ərəfəsində son həftələr reytinqi yüksələn solçu lider Jan-Lük Melanşon Parisdəki nümayişə başçılıq edib. Rəy sorğularına görə, seçkilər ərəfəsində ifrat sağçı lider Marin Le Pen öndədir, Makronun mümkün mərkəzçi varisləri isə parçalanmış vəziyyətdədir.
Fransanın ali inzibati məhkəməsi həmkarlar ittifaqlarının etirazına baxmayaraq, Parisin Nation və Bastille meydanları arasında yürüş keçirilməsinə qoyulan qadağanı qüvvədə saxlayıb. Hakimiyyət bunun əvəzinə paytaxtın şərq kənarındakı bulvarlar boyunca, mərkəzi ticarət rayonlarından uzaq marşruta icazə verib.
Hakimiyyət Halloween maskalarının iğtişaşçılar tərəfindən kimliklərini gizlətmək üçün istifadə oluna biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. Daxili işlər naziri Loran Nünyes oktyabrın 17-dəki zorakılığın təkrarlanmasına yol verməyəcəyini bildirib. Onun sözlərinə görə, ictimai asayişə təhlükə yarandıqda qüvvədə olan qanunlar polisə üz örtüklərini qadağan etməyə imkan verir.
ABŞ səfirliyi səyyahlara nümayişlərin və ya kütləvi toplantıların planlaşdırıldığı ərazilərdən uzaq durmağı tövsiyə edib.
Etirazlar sentyabrın sonlarında Makronun azlıq hökumətinin 2027-ci il büdcəsi ilə bağlı danışıqlara başlamasından sonra güclənib. Məktəblərin vəziyyətinin pisləşməsi, siniflərin həddən artıq dolu olması və ədalətsiz hesab edilən universitetə qəbul sistemi tələbələrin narazılığını artırıb. Onlara sonradan həmkarlar ittifaqları və yaşayış xərcləri ilə bağlı tədbirlər tələb edən “Sarı jiletlilər” hərəkatı qoşulub.
Fransa hökumətinin təhsildə islahatlar aparmaq və yanacağın qiymətini yüngülləşdirmək vədləri narazılığı aradan qaldırmayıb. Paris ətrafındakı Nojan-sür-Marn şəhərindən olan 15 yaşlı məktəb şagirdi Aaron Berthye de Qrandri ardıcıl üçüncü həftəsonu etirazlara qatılmağı planlaşdırdığını deyib: “Uşaq olanda mənə gənclərin gələcək olduğu deyilirdi”.
Cümə günü açıqlanan məlumatlara əsasən, Fransa iqtisadiyyatı üçüncü rübdə artıq kiçilirdi. Bununla yanaşı, “Fitch” reytinq agentliyi cümə günü Fransa borcu üzrə proqnozu gözlənilmədən mənfiyə dəyişib. Dövlət borcunun iqtisadiyyatın təxminən 120 faizinə yaxınlaşması və borclanma xərclərinin artması Makron hökumətinə xərcləri azaltmaq üçün təzyiqi gücləndirir və onun manevr imkanlarını məhdudlaşdırır.
Ticarət Palatasının hesablamasına görə, üç həftə davam edən iğtişaşlar zamanı pərakəndə satış sektorunun itkiləri 1 milyard avronu (1,1 milyard dollar) ötüb. Sığortalanmayan zərər və itirilmiş gəlirlər də nəzərə alındıqda, digər hesablamalar ümumi məbləğin bunun iki mislinə çatdığını göstərir.
