OMM Redaksiyası
AnewZ-in məlumatına görə, OPEC+ üzvü olan yeddi ölkə noyabrın 1-də, bazar günü, dekabr ayı üçün neft hasilatı hədəflərini dəyişməmək barədə razılığa gəlib. Bununla əvvəlki hasilat artımının dayandırılması qərarı uzadılıb.
Səudiyyə Ərəbistanı, Rusiya, İraq, Küveyt, Qazaxıstan, Əlcəzair və Oman birlikdə hasilat hədəflərini gündəlik 31,01 milyon barel səviyyəsində saxlayacaq. Ölkələr üzrə göstəricilər belədir:
- Səudiyyə Ərəbistanı — gündəlik 10,478 milyon barel;
- Rusiya — gündəlik 9,949 milyon barel;
- İraq — gündəlik 4,431 milyon barel;
- Küveyt — gündəlik 2,676 milyon barel;
- Qazaxıstan — gündəlik 1,628 milyon barel;
- Əlcəzair — gündəlik 1,007 milyon barel;
- Oman — gündəlik 841 min barel.
OPEC qərarın bazar sabitliyinə sadiqliyi təsdiqlədiyini bildirib. Bununla belə, hasilat hədəfləri bazara faktiki çatdırılan neftin həcmini tam əks etdirmir. İran müharibəsi Körfəz ölkələrinin ixracına mane olub, yeddi istehsalçının əksəriyyəti isə icazə verilən həcmdən az neft hasil edir. Noyabrın 2-si, bazar ertəsi səhər “Brent” markalı neftin qiyməti 3,2 faiz azalaraq bir barel üçün 109,75 dollara düşüb.
OPEC-in oktyabr ayı üzrə aylıq neft bazarı hesabatına əsasən, daha geniş OPEC+ sazişində iştirak edən ölkələr sentyabrda gündəlik 39,07 milyon barel neft hasil edib. Bu, avqustla müqayisədə gündəlik təxminən 903 min barel artım deməkdir. Lakin hasilat artımı qlobal tədarükə təzyiqi azaltmayıb.
Hesabata görə, sentyabrda “Brent” markalı neftin orta qiyməti bir barel üçün 102,02 dollar olub. Bu, avqust göstəricisindən 13,94 dollar çoxdur. Yaxın Şərqdə tədarükün pozulması və daşınma marşrutları ilə bağlı narahatlıqlar qiymətləri artırıb.
OPEC-in məlumatına görə, Yaxın Şərqdən Asiyaya gedən çox böyük xam neft tankerlərinin daşınma tarifləri sentyabrda 88 faiz yüksəlib. Pozuntular qlobal neft daşımaları üçün vacib marşrut olan Hörmüz boğazında xüsusilə ciddi olub.
Ümumdünya Ticarət Təşkilatının Hörmüz boğazı üzrə ticarət izləmə göstəricilərinə əsasən, 2026-cı ilin oktyabrı boyunca xam neft ixracı üçün yola çıxan gəmilərin indeksi sıfır səviyyəsində qalıb. 2025-ci il oktyabrın 31-də isə yeddi günlük orta göstərici 99,03 olub. Bu rəqəmlər hasilat hədəfləri ilə alıcılara faktiki çatan neft arasındakı fərqi göstərir: daşınma marşrutlarının pozulması və nəqliyyat xərclərinin artması qlobal təklifə və qiymətlərə təsir edə bilər.
Neftin ucuzlaşmasına danışıqlar təsir edib
Noyabrın 2-də neft qiymətləri 3 faizdən çox azalıb. Buna İran və Qətər arasında keçirilən danışıqlar, həmçinin Yaxın Şərqdə gərginliyin azalacağına dair ümidlər təsir göstərib.
“Reuters”in məlumatına görə, Bakı vaxtı ilə 08:07-də “Brent” markalı neftin fyuçersləri 3,68 dollar ucuzlaşaraq bir barel üçün 109,75 dollara, ABŞ-ın “West Texas Intermediate” markalı neftinin qiyməti isə 3,43 dollar azalaraq 100,69 dollara düşüb.
İran və Qətər rəsmiləri ardıcıl üçüncü gündür danışıqlar aparıb. Bu, regional neft tədarükündə əlavə pozuntu riskini azalda biləcək razılaşma əldə olunacağına dair gözləntiləri artırıb.
Qiymət enişindən əvvəl oktyabrda uzunmüddətli tədarük problemləri ilə bağlı narahatlıqlar fonunda neft bahalaşmışdı. Bazar ertəsi qeydə alınan ucuzlaşma göstərib ki, bazar əhvalına OPEC+ hasilat qərarından daha çox diplomatik proseslər təsir edə bilər.
Qlobal qiymətlərin Azərbaycan neftinə təsiri
Azərbaycan dekabr ayı üçün hasilat hədəflərini dəyişməmək barədə razılığa gələn yeddi ölkə arasında olmayıb, lakin daha geniş OPEC+ alyansının üzvüdür. Buna görə ölkənin neft sektoru dünya qiymətlərindəki dəyişikliklərə həssasdır.
Yaxın Şərqdəki pozuntular fonunda alternativ xam neft mənbələrinə tələbat güclənib və bu, Azərbaycanın neft ixracına müsbət təsir göstərib. OPEC-in oktyabr ayı üzrə aylıq neft bazarı hesabatına görə, “Azeri Light” neftinin sentyabr ayı üçün mükafatı bir barel üçün 5,25 dollar artaraq “North Sea Dated” göstəricisindən 11,26 dollar yuxarı olub.
Qiymətlərin yüksəlməsi ixrac gəlirlərinin mütləq artacağı demək deyil. Azərbaycanın Energetika Nazirliyinin məlumatına görə, 2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında ölkədə 19,9 milyon ton neft və kondensat hasil edilib. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 3,9 faiz azdır. Neft ixracı isə 10,9 faiz azalaraq 15,5 milyon ton olub.
Beləliklə, Azərbaycan üçün əsas sual beynəlxalq neft qiymətlərinin yüksəlməsinin ixrac həcmlərindəki azalmanı kompensasiya edib-etməyəcəyidir.
OPEC+ bazardakı vəziyyəti nəzərdən keçirmək və 2027-ci il öncəsi hasilat planlarını qiymətləndirmək üçün noyabrın 29-da yenidən toplaşacaq. Hələlik neft qiymətlərinin istiqaməti hasilat kvotalarından çox diplomatiyadan və əsas daşınma marşrutlarının bərpasından asılı ola bilər. İran-Qətər danışıqlarının gedişi və Hörmüz boğazından neft daşımalarının bərpası bazarın diqqət mərkəzində olacaq.
