AnewZ-nin məlumatına görə, Türkiyə və Suriya iki ölkəni Suriya və İordaniya üzərindən Körfəzə bağlayacaq dəmir yolu planlarını sürətləndirmək və Dəməşqdə birgə universitet yaratmaq barədə razılığa gəlib. Bu razılaşmalar Ankarada ticarət, enerji, təhlükəsizlik və regional əməkdaşlığın müzakirə olunduğu yüksək səviyyəli görüşlərdən sonra açıqlanıb.
Danışıqlarda Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan və müdafiə naziri Yaşar Gülər, Suriyanın xarici işlər naziri Əsəd Həsən Şeybani və müdafiə naziri Murhaf Əbu Kasra iştirak ediblər. Birgə mətbuat konfransında Şeybani dəmir yolu layihəsinin sürətləndirilməsi barədə razılıq əldə olunduğunu bildirib.
Dəmiryolu və sərhəd əlaqələri
Təklif olunan marşrut Türkiyə və Avropanı Körfəz bazarları ilə birləşdirə, Suriyanın regional nəqliyyat qovşağı kimi rolunu gücləndirə bilər. Tərəflər quru nəqliyyatı əlaqələrinin yaxşılaşdırılmasını, sərhəd-keçid məntəqələrinin bərpasını və sərhədlərarası ticarət maneələrinin azaldılmasını da müzakirə ediblər.
Şeybani Qamışlı-Nusaybin sərhəd-keçid məntəqəsinin tezliklə yenidən açılması üçün işlərin aparıldığını deyib. O, Dəməşqlə Türkiyənin Antalya və İzmir şəhərləri arasında birbaşa uçuşların təşkili planlarını da açıqlayıb.
Dəməşqdə birgə universitet yaradılacaq
Hakan Fidan danışıqlarda Dəməşqdə Türkiyə-Suriya birgə universitetinin yaradılması barədə razılıq əldə edildiyini bildirib. Layihənin iki qonşu ölkə arasında təhsil əlaqələrini gücləndirməsi nəzərdə tutulur; universitetin açılış vaxtı və akademik strukturu barədə isə məlumat açıqlanmayıb.
Hökumətlər bir neçə sahədə əməkdaşlığa nəzarət edəcək yüksək səviyyəli birgə komitənin yaradılmasını da müzakirə ediblər. Şeybaninin sözlərinə görə, hazırlıq işləri avqustda Ankarada keçirilən görüşlərdə əldə olunmuş ilkin razılaşmadan sonra yekunlaşmaq üzrədir.
İqtisadi əməkdaşlıq gündəliyin əsas mövzularından olub. Şeybani ikitərəfli ticarət dövriyyəsinin 2025-ci ildə təxminən 3,7 milyard dollara çatdığını, bunun əvvəlki illə müqayisədə 40 faizdən çox artım olduğunu bildirib. Tərəflər yaxın illərdə illik ticarət dövriyyəsini 10 milyard dollara çatdırmağı hədəfləyirlər.
Bu məqsədlə Ankara və Dəməşq Suriya mallarının Türkiyəyə girişini asanlaşdırmaq, investorlar üçün daha güclü hüquqi təminatlar yaratmaq, maliyyələşməyə çıxışı yaxşılaşdırmaq və viza prosedurlarını sadələşdirmək üzərində işləyir.
Enerji sahəsində tərəflər elektrik şəbəkələrini birləşdirmək istiqamətində irəliləyiş əldə olunduğunu bildiriblər. Şeybani Hələb ilə Türkiyənin Birecik şəhəri arasındakı elektrik bağlantısının bərpası işlərinin başa çatdığını açıqlayıb. Bağlantının ötürmə gücünün 500 meqavata qədər artırılması hədəflənir.
Görüşlərdə regional elektrik və təbii qaz şəbəkələrinin genişləndirilməsi, eləcə də rəqəmsal infrastrukturun yaxşılaşdırılması müzakirə olunub. Su təhlükəsizliyi, xüsusilə Suriya və İraqdakı əkinçilik icmaları üçün mühüm resurs olan Fərat çayının idarə olunması da gündəmdə yer alıb.
Şeybani fermerlərin ehtiyacları üçün ədalətli və etibarlı su axınlarının təmin edilməsinə çağırıb. Onun sözlərinə görə, Türkiyə, Suriya və İraqın təmsil olunduğu texniki komitənin ortaq su ehtiyatlarının idarə edilməsini müzakirə etmək üçün yaxın vaxtlarda görüşməsi gözlənilir.
Təhlükəsizlik sahəsində terrorizm və mütəşəkkil cinayətkarlıqla mübarizədə əməkdaşlığın gücləndirilməsi müzakirə edilib. Şeybani bu səylərin Suriyanın suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət çərçivəsində aparılmalı olduğunu vurğulayıb.
Şeybani İsrailin Suriya ərazisinə hücumlarını pisləyib və Dəməşqin 1974-cü il Atəşkəs sazişinə sadiqliyini təsdiqləyib. Fidan İsrailin qonşu ölkələrə münasibətdə siyasətini tənqid edərək, regional təhlükəsizliyin həmin ölkələrin hesabına təmin edilə bilməyəcəyini deyib.
Tərəflər Yaxın Şərqdəki daha geniş prosesləri, o cümlədən Körfəz təhlükəsizliyini və Hörmüz boğazı ilə Bab əl-Məndəb boğazı kimi əsas gəmiçilik marşrutlarında sərbəst hərəkəti müzakirə ediblər. Hər iki tərəf regional münaqişələrin həlli üçün diplomatik səyləri dəstəkləyib.
Şeybani Suriyanın Ankaradakı səfirliyinin dekabrın əvvəlində yenidən açılmasının gözlənildiyini bildirib. Hökumətlər suriyalı qaçqınların könüllü, təhlükəsiz və ləyaqətli, eyni zamanda dayanıqlı şəkildə geri qayıtması üçün şərait yaratmaq üzərində də işləyirlər.