Əsas məzmuna keç

Tramp, Si və Putin sülh bəyannaməsi imzalayıb, silahların azaldılmasına söz verməyib

Tramp, Si və Putin sülh bəyannaməsi imzalayıb, silahların azaldılmasına söz verməyib
— Foto: AnewZ - Latest

ABŞ, Çin və Rusiya liderlərinin Şençjendə 90 dəqiqə davam edən görüşü nüvə silahlarının azaldılması üçün konkret hədəf və vaxt çərçivəsi müəyyənləşdirmədən başa çatıb. Birgə bəyanatda Ukraynadakı müharibəyə də toxunulmayıb.

en ru

Hazırlanır…

Xülasəni süni intellekt bu xəbərin öz mətnindən yazıb.

İndi alınmadı. Bir az sonra yenə yoxlayın.

AnewZ-nin məlumatına görə, ABŞ Prezidenti , Çin lideri və Rusiya Prezidenti Çinin cənubundakı tarixi danışıqlardan sonra birgə “sülh bəyannaməsi” yayıblar. Bununla belə, liderlər nüvə silahlarının azaldılması ilə bağlı öhdəlik götürməyib, Ukraynadakı müharibəyə dair birgə bəyanatda mövqe bildirməyiblər.

Dünyanın nüvə silahına malik ən böyük üç dövlətinin liderləri arasında ilk üçtərəfli görüş cümə axşamı Şençjendə keçirilib və 90 dəqiqə davam edib. Danışıqlar Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının (APEC) sammiti çərçivəsində, gölün sahilində, meşəli təpələr arasında yerləşən Kylin Villa-da baş tutub. Hər üç lider görüşü tarixi adlandırıb. Məlumata görə, üçtərəfli formatı Putin təklif edib.

Bəyannamədə liderlər “nüvə müharibəsinin qazanıla bilməyəcəyini və heç vaxt aparılmamalı olduğunu” bir daha təsdiqləyiblər. Onlar “nüvə risklərinin azaldılması və nüvə silahlarının yayılmasının qarşısının alınması üzrə dialoq aparmağa” söz versələr də, nüvə arsenalının ixtisarı üçün konkret hədəf və ya vaxt çərçivəsi müəyyən etməyiblər.

Sənəddə həmçinin qlobal neft və yanacaq məhsulları istehsalı ilə təchizatının artırılması, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının qlobal problemlərə cavab imkanlarının gücləndirilməsi üçün islahatı, eləcə də dövlət rəsmilərinin beynəlxalq məhkəmələrdə toxunulmazlığının qorunması öhdəlikləri yer alıb.

Hüquqi toxunulmazlıqla bağlı liderlər “Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin və digər oxşar qurumların yurisdiksiyalarından sui-istifadə etməməli olduğu barədə razılığa gəliblər”.

Jurnalistlər görüşdən çıxarılmazdan əvvəl çıxış edən Tramp həmsöhbətlərinə “Biz, həqiqətən, tarix yazırıq. Heç bir sülh əlaqə qurmaq imkanlarından imtina etməklə əldə olunmayıb” deyib.

O, fikir ayrılıqlarına baxmayaraq, üç prezidentin məhsuldar dialoqu qorumaq üçün “xüsusi məsuliyyət” daşıdığını bildirib. “Keçmişdə liderlər çox vaxt fikir ayrılığı yaşadıqları ölkələrlə danışmaqdan yayınırdılar. Biz isə əksini düşünürük”, – Tramp qeyd edib.

Tramp sammitdə nüvə silahlarına nəzarət məsələsinin əsas yer tutmasına çalışıb; Çin əvvəllər buna etiraz etmişdi. O, digər ölkələrdə nüvə silahlarının yayılması təhlükəsinə qarşı birgə fəaliyyətin vacibliyini vurğulayaraq belə əməkdaşlığı “həyati əhəmiyyətli” adlandırıb.

“İranda etdiyimiz də budur. İranın nüvə silahına sahib olmasına imkan verməyəcəyik”, – ABŞ prezidenti deyib.

məsələsinə toxunan Tramp Putinlə münaqişə barədə artıq “uzun müzakirə” apardığını söyləyib. Onun sözlərinə görə, Rusiya prezidenti müharibənin başa çatmasını istəyir və “qarşı tərəfin” də eyni məqsədi bölüşdüyünə ümid edir.

Si bildirib ki, “böyük güclər arasında müsbət qarşılıqlı əlaqə seçim deyil, zəruri tələbdir”. O əlavə edib: “Tarix göstərir ki, böyük güclər harmoniyada yaşadıqda dünyada sülh olur. Onlar toqquşduqda isə dünya qarışıqlığa sürüklənir”.

Putin regional münaqişələrin, o cümlədən Ukraynadakı münaqişənin həlli məsələsində “çoxsaylı ortaq maraqların” olduğunu deyib. Onun sözlərinə görə, gündəlikdə ərzaq və enerji təhlükəsizliyi də yer alıb.

Sammitdən sonra mətbuat konfransında çıxış edən Putin görüşü “diplomatiya tarixində mühüm fəsil” adlandırıb. O bildirib ki, Ukrayna və Avropa müharibənin başa çatması üçün lazım olan güzəştlərə hələ hazır deyil. Putin, həmçinin Avropanın mövqeyini daha yaxşı anlamaq üçün Aİ nümayəndələrinin Moskvaya dəvət edildiyini söyləyib.

Putin İkinci Dünya müharibəsinin sonlarında Sovet İttifaqı, Böyük Britaniya və ABŞ liderlərini bir araya gətirən 1945-ci il Yalta konfransı ilə müqayisələrə münasibət bildirib. O, həmin görüşün dünyanı təsir dairələrinə böldüyü barədə iddiaları rədd edib.

“Yaltada heç kim dünyanı bölüşdürmədi. Sadəcə, İkinci Dünya müharibəsindən sonra yaranmış reallıqlar rəsmiləşdirildi. Bugünkü münaqişələrə gəlincə, yerdəki reallıqlar qəbul edilməli olacaq”, – Putin deyib.

Çinin dövlət televiziyası CCTV-nin məlumatına görə, Si görüşü “müsbət, konstruktiv və yüksək məhsuldar” adlandırıb. CCTV Si Cinpinin İkinci Dünya müharibəsi zamanı “çiyin-çiyinə mübarizə tarixini” xatırlatdığını da bildirib.

Ukraynanın naziri Andrey Sibiha Şençjen sammitinin 1945-ci il Yalta konfransı ilə müqayisəsini rədd edərək, X platformasında görüşün “Putinin arzuladığı Yalta”ya çevrilmədiyini yazıb.

“Bu arada Rusiya işğal altındakı Ukrayna Krımındakı əsl Yaltaya körpüsünü, demək olar ki, itirib. Vaxtdır ki, ayılsın, reallığı qəbul etsin və heç vaxt qazana bilməyəcəyi müharibəyə son qoysun”, – Sibiha qeyd edib.

Sammit Ukrayna rəsmiləri ilə Kiyevin əsas Avropa müttəfiqlərinin liderlərinin Trampın nümayəndələri Stiv Uitkoff və Cared Kuşnerlə Berlində keçirəcəyi görüşdən bir neçə saat əvvəl başa çatıb.

Bəyannaməyə baxmayaraq, üç ölkə arasında həll olunmamış fikir ayrılıqlarının qarşıdan gələn “Böyük iyirmilik” (G20) sammitində yenidən gündəmə gələcəyi gözlənilir. Tramp sammitə Floridadakı qolf kurortunda ev sahibliyi edəcək.

ABŞ prezidentinin Si ilə yenidən görüşəcəyi gözlənilir. Putin isə iştirak ehtimalını açıq saxlayıb. O, Trampla məsələni müzakirə etdikdən sonra iştirak barədə düşünəcəyini, eyni zamanda Rusiyadakı vəziyyəti də qiymətləndirməli olduğunu deyib. Putinin sammitə qatılması Vaşinqtonun Avropalı müttəfiqlərinin etirazına səbəb ola bilər.

OMM Bot · Bu gün ən çox oxunan 5 xəbəri göstərim?

Müəllif

Redaksiya heyəti

Bütün yazıları ›
Növbəti xəbər yüklənir…