AnewZ-in məlumatına görə, Dünya Bankının çərşənbə günü dərc etdiyi hesabatda Əfqanıstan iqtisadiyyatının 2026-cı ildə 3% artacağı proqnozlaşdırılır. Bununla yanaşı, əhalinin sürətli artımı iqtisadi artımı üstələdiyi üçün yaşayış səviyyəsinin aşağı düşəcəyi gözlənilir.
“Əfqanıstanın İnkişafı üzrə Yenilənmiş Hesabat”da adambaşına düşən iqtisadi istehsalın 3,3% azalacağı bildirilir. Bu, göstəricinin ardıcıl üçüncü il geriləməsi olacaq. Əhalinin 6,6% artacağı, bu artıma qismən İrandan və Pakistandan qayıdan əfqanların təsir göstərəcəyi gözlənilir.
Ötənilki quraqlıqdan sonra məhsuldarlığın yüksəlməsi iqtisadi artımın təxminən 90%-ni təmin edəcək. Kənd təsərrüfatının 8% genişlənəcəyi, özəl investisiyaların isə 15% azalacağı proqnozlaşdırılır.
Əfqanıstanın Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi buğda istehsalının 5,15 milyon tona çatacağını və bunun ötən illə müqayisədə 13,4% artım demək olduğunu hesablayır. Dünya Bankı iqtisadiyyatın kənd təsərrüfatından yüksək dərəcədə asılı qalmasının artımı məhsul yığımındakı dəyişikliklər qarşısında həssas etdiyini xəbərdar edir.
“Məhsul yığımındakı artım olmasaydı, 2026-cı maliyyə ilində artım cəmi təxminən 0,4% olardı”.
İqtisadi çətinliklər işçilərə və ailələrə də təsir edir. Sentyabrda gündəlik muzdla çalışanlar bir il əvvəlki dövrlə müqayisədə 14% az iş günü əldə ediblər. Onların həftəlik qazancı isə 27% daha az buğda unu almağa çatıb.
Ərzaq Təhlükəsizliyinin İnteqrasiya Təsnifatının (IPC) məlumatına görə, sentyabr və oktyabrda 15,9 milyon insan kəskin ərzaq çatışmazlığı ilə üzləşib. Qışda bu sayın 19,2 milyona yüksələcəyi, 5,1 milyon insanın isə ərzaq təhlükəsizliyinin fövqəladə səviyyədə pisləşməsi ilə üzləşəcəyi gözlənilir.
Ticarətdəki çətinliklər də vəziyyətə təzyiq göstərir. Pakistanla sərhədin 2025-ci ilin oktyabrından bağlı olması idxalçıları İran və Mərkəzi Asiya üzərindən keçən daha bahalı marşrutlardan istifadə etməyə məcbur edib. Dünya Bankı real ixracın 22% azalacağını proqnozlaşdırır.
Əfqanıstan su böhranının dərinləşməsi ilə də üz-üzədir və bu, ölkənin uzunmüddətli iqtisadi bərpasına ciddi təhlükə yaradır. Dünya Bankının hesablamasına əsasən, 2003-cü ildən bəri ölkənin şirin su ehtiyatları hər il təxminən 4,9 milyard kubmetr azalıb. Kabildə yeraltı su təbii yolla bərpa olunduğundan təxminən dörd dəfə sürətlə çıxarılır.
Hesabatda su çatışmazlığının aradan qaldırılmasının davamlı iqtisadi artım üçün vacib olduğu vurğulanır.
“Əfqanıstan daha etibarlı su təminatı olmadan uzunmüddətli iqtisadi bərpaya nail ola bilməz”.
Dünya Bankı 2027-ci ildə iqtisadi artımın 3,3% olacağını proqnozlaşdırır. Bank davamlı inkişaf üçün su idarəçiliyinin yaxşılaşdırılmasının, etibarlı ticarət marşrutlarının, daha çox məşğulluq imkanlarının yaradılmasının, eləcə də qadınların təhsil və iş imkanlarına çıxışının bərpasının vacibliyini qeyd edir.
AnewZ hesabatla bağlı Əfqanıstanın İqtisadiyyat Nazirliyindən şərh istəyib, lakin dərc zamanı cavab almayıb.