OMM Redaksiyası
Özbəkistanın Səmərqənd şəhərində keçirilən Uşaqların Rifahına İnvestisiya üzrə Dünya Sammitində 100-dən çox ölkədən 600-dən artıq iştirakçı bir araya gəlib. Onlar səhiyyə, təhsil, sosial müdafiə, ailələrə dəstək və uşaqların zorakılıqdan qorunmasının onların gələcəyinə təsirini müzakirə ediblər.
AnewZ-nin məlumatına görə, sammit Özbəkistanın təşəbbüsü ilə keçirilib və BMT baş katibinin Uşaqlara qarşı zorakılıq üzrə xüsusi nümayəndəsi, UNICEF, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı və Dünya Bankı ilə birgə təşkil olunub.
Müzakirələrdə vurğulanıb ki, uşaqların rifahını yaxşılaşdırmaq üçün ayrı-ayrı proqramlar kifayət etmir: səhiyyə, təhsil və sosial xidmətlər effektiv və uzunmüddətli dəstək üçün əlaqəli şəkildə fəaliyyət göstərməlidir.
Uşaqların rifahı üzrə qlobal irəliləyiş narahatlıq doğurur
Sammit dünyada uşaqların rifahı sahəsində qeyri-bərabər irəliləyişlə bağlı narahatlıqlar fonunda keçirilib. BMT rəsmiləri münaqişələrin, yoxsulluğun, iqlimlə əlaqəli sarsıntıların və beynəlxalq yardımın azalmasının həssas vəziyyətdə olan uşaqlara təzyiqi artırdığı barədə xəbərdarlıq ediblər.
BMT-nin rezident koordinatoru Sabine Machl vasitəsilə çatdırılan mesajda BMT Baş Assambleyasının prezidenti Khalilur Rahman hökumətləri prosedurlardan daha çox uşaqların həyatında real dəyişikliklərə diqqət yetirməyə çağırıb.
Rahman dörd prioriteti qeyd edib: proseslərdən əvvəl uşaqları düşünmək, xidmətləri onların ehtiyaclarına uyğun qurmaq, ən geridə qalanlara çatmaq, siyasi öhdəlikləri maliyyə, hesabatlılıq və konkret müddətlərlə dəstəkləmək. O, bu öhdəliklərin milli büdcələrdə də əksini tapmalı olduğunu vurğulayıb.
Qiymətləndirilə bilən Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərinin hədəflərinin yalnız 36 faizi hazırda plan üzrə irəliləyir və ya orta dərəcədə inkişaf göstərir.
Özbəkistan sosial xidmətlərdəki dəyişiklikləri təqdim edib
Özbəkistan sammitdə sosial müdafiə, təhsil və səhiyyə sistemlərini gücləndirməyə yönəlmiş islahatlarını nümayiş etdirib. Ölkənin təqdim etdiyi rəqəmlərə görə, əlçatan sosial xidmət növlərinin sayı 26-dan 140-a yüksəlib. Məktəbəqədər təhsilin əhatə dairəsi isə 2017-ci ildəki 27,7 faizdən 2026-cı ildə 78 faizə çatıb.
Ehtiyacı olan ailələri müəyyənləşdirmək və onları zəruri xidmətlərlə əlaqələndirmək üçün 208 “Inson” sosial xidmət mərkəzi və təxminən 9 000 sosial işçi fəaliyyət göstərir.
Uşaqlıq dövründə xərçəng xəstəliyinə tibbi yardım da müzakirələrin əsas mövzularından olub. Sammitlə eyni vaxtda keçirilən Uşaqlıq Dövründə Xərçəng üzrə İkinci Beynəlxalq Konqresdə erkən diaqnostikanın, müasir müalicənin və reabilitasiyanın yaxşılaşdırılması, eləcə də müalicədən sonra uşaqların həyat keyfiyyətinin yüksəldilməsi yolları nəzərdən keçirilib.
Sammit materiallarına əsasən, Özbəkistanda uşaqlıq dövründə xərçəng şübhəsinin yaranmasından müalicənin başlanmasına qədər olan müddət 130–160 gündən 10–18 günə enib. Birillik sağqalma göstəricisi isə 37 faizdən 44,5 faizə yüksəlib.
“Uşağın gözü ilə dünya” sərgisi uşaqlıq dövrünün ilk 1 000 günündən başlayaraq təhsil, səhiyyə, müdafiə və müstəqil həyata hazırlığadək müxtəlif mərhələləri əhatə edib. Sərgidə uşaqların və ailələrin üzləşdiyi bir-biri ilə əlaqəli ehtiyaclar da diqqətə çatdırılıb: xərçəngdən sağalan uşağa psixoloji dəstək, təhsil və reabilitasiya, zorakılıq riski ilə üzləşən uşağa isə tibbi, hüquqi və sosial yardım lazım ola bilər. Yoxsulluqla üzləşən ailənin eyni vaxtda bir neçə xidmətə ehtiyacı yarana bilər.
Özbəkistanın birinci xanımı Ziroat Mirziyoyeva Türkiyənin birinci xanımı Əminə Ərdoğanı, Qırğızıstanın birinci xanımı Aygül Japarovanı, Serbiyanın birinci xanımı Tamara Vuçiçi, Livanın birinci xanımı Nehmat Aounu və Zimbabvenin birinci xanımı Auxillia Mnangagwanı, eləcə də digər tanınmış nümayəndələri qarşılayıb. Azərbaycanı Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyeva təmsil edib.
“Pianoçu” filminin “Oskar” mükafatlı aktyoru Adrien Brodi də sammitdə iştirak edib. O, özünün çəkdiyi rəsm əsərini Şaxnoza Mirziyoyevaya təqdim edib.
Sammit Uşaqların Rifahına İnvestisiya üzrə Səmərqənd Bəyannaməsinin qəbul edilməsi ilə başa çatıb. Bəyannamə vahid maliyyə sazişindən daha çox, uşaqların həyatını yaxşılaşdırmaq üçün ortaq prioritetləri və praktiki yanaşmaları müəyyən edir. Onun təsiri Səmərqənddə səsləndirilən vədlərin konkret siyasətə, davamlı maliyyələşməyə və uşaqlar üçün ölçülə bilən dəyişikliklərə çevrilməsindən asılı olacaq.
