OMM Redaksiyası
Rotavirus xüsusilə körpələr və azyaşlı uşaqlar arasında yayılan, qusma, sulu ishal və qızdırma ilə müşayiət olunan yoluxucu virus infeksiyasıdır. Xəstəlik bəzi hallarda orqanizmin ciddi şəkildə susuzlaşmasına səbəb ola bilər. Vaxtında müdaxilə edilmədikdə isə xəstənin xəstəxanaya yerləşdirilməsi zərurəti yarana bilər.
“Operativ Məlumat Mərkəzi-OMM” xəbər verir ki, ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzinin (CDC) məlumatına əsasən, rotavirus xüsusilə uşaqlar üçün təhlükəlidir. Böyüklər də bu virusa yoluxa bilərlər, lakin onlarda xəstəlik çox vaxt daha yüngül keçir.
Rotavirus nədir və necə yayılır?
Rotavirus həzm sistemini zədələyən və kəskin qastroenteritə səbəb olan virusdur. İnfeksiya əsasən çirklənmiş əllər, səthlər, əşyalar, qida və su vasitəsilə yayılır.
Virus xəstənin nəcisi ilə ətraf mühitə yayıla bilər. Əllərin düzgün yuyulmaması, çirklənmiş oyuncaqlara və digər əşyalara toxunduqdan sonra əlin ağıza aparılması yoluxma riskini artırır. Bu səbəbdən infeksiya uşaq bağçalarında, ailələrdə və uşaqların sıx təmasda olduğu digər mühitlərdə asan yayıla bilər.
Rotavirusun əlamətləri hansılardır?
Rotavirus infeksiyasının əlamətləri adətən yoluxmadan təxminən iki gün sonra başlayır. Əsas simptomlar bunlardır:
- Sulu ishal;
- Qusma;
- Qızdırma;
- Qarın ağrısı;
- İştahanın azalması;
- Halsızlıq.
Qusma və ishal adətən 3-8 gün davam edə bilər. Xəstəliyin əsas təhlükələrindən biri orqanizmin qısa müddətdə çoxlu maye itirməsidir. Xüsusilə körpələrdə və azyaşlı uşaqlarda bu vəziyyət daha ciddi nəticələrə səbəb ola bilər.
Hansı əlamətlər təhlükəlidir?
Rotavirus zamanı valideynlər uşağın ümumi vəziyyətini və maye qəbulunu diqqətlə izləməlidirlər. Aşağıdakı əlamətlər susuzlaşmanın göstəricisi ola bilər:
- Sidiyə çıxmanın azalması;
- Ağız və boğazın quruması;
- Ağlayarkən göz yaşının az olması və ya olmaması;
- Qeyri-adi yuxululuq və halsızlıq;
- Güclü başgicəllənmə və ya ümumi vəziyyətin pisləşməsi.
Uşaq maye qəbul edə bilmirsə, davamlı qusursa, qanlı nəcis müşahidə olunursa və ya ciddi susuzlaşma əlamətləri yaranırsa, təcili tibbi yardım almaq lazımdır. Körpələrdə belə əlamətlər gözlənilmədən ağırlaşa bilər.
Rotavirus necə müalicə olunur?
Rotavirusa qarşı xəstəliyi birbaşa aradan qaldıran spesifik müalicə yoxdur. Müalicənin əsas məqsədi orqanizmin itirdiyi maye və elektrolitləri bərpa etmək, susuzlaşmanın qarşısını almaqdır.
Yüngül hallarda həkimin tövsiyəsinə uyğun olaraq ağızdan qəbul edilən rehidratasiya məhlullarından istifadə olunur. Ağır susuzlaşma zamanı isə xəstəxanada venadaxili maye verilməsi tələb oluna bilər.
Antibiotiklər viruslara təsir göstərmədiyi üçün rotavirus infeksiyasını müalicə etmir. Uşaqlara həkim məsləhəti olmadan antibiotik və ya ishalı dayandıran dərmanlar vermək olmaz.
Rotavirusdan necə qorunmaq olar?
Rotavirusdan qorunmaq üçün gigiyena qaydalarına əməl etmək vacibdir. Bununla belə, virus çox yoluxucu olduğundan təkcə əl yumaq yoluxma riskini tam aradan qaldırmır.
Profilaktika üçün aşağıdakı qaydalara əməl etmək tövsiyə olunur:
- Əlləri sabunla müntəzəm yumaq, xüsusilə tualetdən sonra və uşağın bezini dəyişdikdən sonra;
- Meyvə və tərəvəzləri yaxşı yumaq, qida və içməli suyun təmizliyinə diqqət yetirmək;
- Oyuncaqları və tez-tez toxunulan səthləri təmiz saxlamaq;
- Xəstə şəxslə yaxın təması məhdudlaşdırmaq;
- Körpələrin peyvəndlənməsi barədə pediatrla məsləhətləşmək.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı rotavirus peyvəndinin milli immunizasiya proqramlarına daxil edilməsini tövsiyə edir. Peyvənd ağır xəstəlik və xəstəxanaya yerləşdirilmə riskini azaltmaqda təsirlidir. Peyvəndin doza sayı və tətbiq müddəti preparatdan və qüvvədə olan tibbi tövsiyələrdən asılıdır. Buna görə valideynlər peyvənd məsələsini pediatrla dəqiqləşdirməlidirlər.
Qeyd: Rotavirus infeksiyası bir dəfədən çox baş verə bilər. Əvvəlki yoluxma və ya peyvənd gələcəkdə infeksiyaya qarşı tam qorunma təmin etmir. Xüsusilə azyaşlı uşaqlarda qusma və ishal zamanı əsas məsələ maye itkisinin qarşısını almaq və təhlükəli əlamətlər yarandıqda vaxtında həkimə müraciət etm
