OMM Redaksiyası
AnewZ-in məlumatına görə, Pentaqon rəsmiləri son həftələrdə bir neçə NATO ölkəsindən Rusiyanın yaratdığı təhlükə ilə bağlı ritorikanı yumşaltmağı istəyiblər. Məsələ ilə tanış dörd nəfər bu cür bəyanatların Avropanın təhlükəsizliyinə xələl gətirdiyini deyib.
Anonim danışan mənbələrin bildirdiyinə görə, ictimai bəyanatlarda təmkinli olmağa çağırış Litva, Latviya və Estoniyaya çatdırılıb. İkitərəfli görüşlərdə verilən mesajların başqa Avropa hökumətlərinə də ünvanlanıb-ünvanlanmadığı məlum deyil.
ABŞ-ın bu müraciətləri Tramp administrasiyasının Ukraynadakı genişmiqyaslı müharibəyə danışıqlar yolu ilə son qoymaq təşəbbüsünü yenidən irəli sürdüyü vaxta təsadüf edir. Müharibə artıq beşinci ilinə qədəm qoyub. Son təşəbbüsə Rusiya üçün sanksiyaların yumşaldılması kimi təşviqlər və Ukraynaya Rusiyanın enerji infrastrukturuna hücumları dayandırmaq üçün təzyiq daxildir.
Pentaqon rəsmisi şərh sorğusuna cavabında bildirib: “Müttəfiqlər arasında şəxsi söhbətlər elə şəxsi söhbətlərdir, buna görə də bu iddiaları şərh etməyəcəyik”.
Mənbələrdən birinin sözlərinə görə, ABŞ rəsmilərinin diqqətini çəkən fikirlər arasında Avropa liderlərinin Rusiyanın çıxılmaz vəziyyətə düşdüyü və Ukraynaya qarşı işğalının ləngiməsi fonunda getdikcə daha ümidsiz addımlara əl atdığı barədə açıqlamaları olub.
Mənbələrin dediyinə görə, ABŞ-ın Avropadakı qoşun sayına dair davam edən araşdırmada əsas fiqurlardan olan Pentaqonun siyasət üzrə rəhbəri Elbric Kolbi bu mesajı çatdıran rəsmilərdən biri olub. “Reuters” digər hansı rəsmilərin prosesdə iştirak etdiyini müəyyən edə bilməyib. Mənbələr — üç avropalı və bir amerikalı rəsmi — tövsiyələrin qarşıdurma şəraitində verildiyini deməyiblər.
ABŞ rəsmiləri bəyanatlarda təmkinə çağırıb
ABŞ-ın mesajları NATO daxilində Rusiyanın getdikcə daha iddialı davranışını ictimaiyyətə necə təqdim etmək barədə müzakirələri əks etdirir. Bəzi Qərb rəsmiləri Moskvanın yaratdığı təhlükəni qabartmağın, onların fikrincə, qorxu yaymağa və Ukraynaya dəstəyi zəiflətməyə çalışan Kremlin maraqlarına xidmət edə biləcəyini deyirlər.
Digərləri isə Avropa hökumətlərinin seçicilərə Moskvanı cilovlamaq üçün fədakarlıq və resursların zəruri olduğunu açıq şəkildə bildirməli olduğunu düşünür. Bu, xüsusilə Rusiyanın qitə boyunca gizli təxribat kampaniyasını sürətləndirdiyi görünərkən vacib sayılır. Rusiya belə kampaniya apardığını təkzib edib.
Məsələ ilə tanış şəxslərdən biri “Reuters”ə deyib ki, Kolbi yaxın vaxtlarda Baltikyanı ölkələrin rəsmilərindən birinə ruslara qarşı “təxribatçı addımların” olmamalı olduğunu söyləyib. Həmin şəxsin sözlərinə görə, Kolbi Avropa rəsmilərinin Rusiyanın “küncə sıxılmış siçovul kimi” olması barədə açıq fikirlərini faydasız ritorikaya nümunə göstərib.
Kolbinin konkret hansı açıqlamanı nəzərdə tutduğu aydın deyil. Bununla belə, Estoniyanın baş naziri Kristen Mixal sentyabrın sonlarında Putini “küncə sıxılmış siçovul” adlandırmış, Rusiyanın Ukraynada getdikcə daha çox bataqlığa düşdüyü şəraitdə Avropada təxribatlara əl atdığını söyləmişdi.
Başqa bir avropalı rəsmi Pentaqonun son şəxsi mesajlarını belə təsvir edib: “Biz sizə kömək edirik. Amerikalılar yanınızdadır. Sadəcə səs-küy salmayın. Hay-küy yaratmayın”.
Pentaqonun Estoniya nümayəndə heyəti ilə ayrıca, yaxın tarixli görüşündə də rəsmilər kommunikasiya zamanı “ölçülü” davranmağa çağırış ediblər. Görüş barədə məlumatlandırılmış şəxsin sözlərinə görə, Pentaqon rəsmilərinin konkret hansısa açıqlamadan şikayət edib-etmədiyi bildirilməyib.
Litva, Latviya və Estoniyanın müdafiə nazirlikləri şərh sorğularına cavab verməyib. NATO da şərh verməkdən imtina edib.
Avropada təhlükəsizliklə bağlı narahatlıqlar artır
Avropalı rəsmilərdən biri Pentaqonun nəzakətli şəkildə verilən tövsiyəsini anlaşılmaz adlandırıb. Onun sözlərinə görə, Baltikyanı ölkələrin kəşfiyyat xidmətləri son aylarda Rusiyanın NATO-nun kollektiv müdafiə mexanizmini sınaqdan keçirməsi ehtimalını ardıcıl olaraq aşağı qiymətləndiriblər. Digər NATO kəşfiyyat xidmətləri isə Rusiyanın yaxın vaxtlarda təxribat kampaniyasını kəskin genişləndirə biləcəyi barədə açıq xəbərdarlıq ediblər.
Pentaqonun NATO rəsmilərinə müraciətləri Avropanın təhlükəsizliyi baxımından gərgin dövrə təsadüf edir. Qərb kəşfiyyat rəsmilərinin sözlərinə görə, Moskva son vaxtlar NATO ölkələrinə qarşı mənsubiyyəti rəsmən təsdiqlənməyən hücumlar kampaniyasını gücləndirib.
Çərşənbə günü Almaniya prokurorları iki Belarus vətəndaşının Nürnberq ərazisində bina və ya mühüm infrastruktur obyektini yandırmağı planlaşdırmaqda şübhəli bilindiyi üçün saxlanıldığını bildiriblər. Sentyabrda Almaniya hökuməti Leypsiq/Halle hava limanına qarşı uğursuz dron hücumuna görə Rusiyanı ittiham edib; Moskva ittihamı təkzib edib.
Eyni zamanda, ABŞ rəsmiləri Tramp administrasiyasının Ukraynada sülhə nail olmaq təşəbbüsü çərçivəsində Rusiya ilə mümkün biznes razılaşmalarını müzakirə edirlər. Bu səylər Avropa rəsmiləri arasında fərqli reaksiyalar doğurub. Onların bir çoxu Kremlin iqtisadi təcridinin davam etdirilməsini istəyir.
Pentaqon planlaşdırıcıları Vaşinqtonun Avropadakı hərbi mövcudluğunu da nəzərdən keçirirlər. Bu proses qitədəki ABŞ qoşunlarının sayının kəskin azaldılması ilə nəticələnə bilər. ABŞ rəsmiləri Avropadakı NATO üzvlərinin öz müdafiələri üçün daha çox məsuliyyət daşımalı olduğunu bildiriblər; Vaşinqton diqqətini xüsusilə Yaxın Şərqdəki, Latın Amerikasındakı və Şərqi Asiyadakı təhdidlərə yönəldir.
