OMM Redaksiyası
Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şərif Türkiyədə keçirilən COP31 sammitində təcili qlobal tədbirlərə və iqlim maliyyəsinin artırılmasına çağırır. AnewZ-in məlumatına görə, o, buzlaqların əriməsi, dağıdıcı daşqınlar və ekstremal istilərin milyonlarla insanın həyatını və dolanışığını təhlükə altına qoyduğunu bildirib.
Şərif noyabrın 10-da, çərşənbə axşamı, Antalyaya gəlib. O, çərşənbə günü COP31 Liderlər Sammitində çıxış edəcək. Baş nazirin təmiz enerjiyə keçid və elektrikləşdirmə mövzusunda “35 by 35: Gələcəyi enerji ilə təmin etmək” adlı yüksək səviyyəli dialoqda da danışması gözlənilir.
Pakistan beynəlxalq əməkdaşlığın gücləndirilməsini, etibarlı iqlim maliyyəsinin ayrılmasını və texnologiyaya çıxışın təmin olunmasını tələb edir. Ölkə bildirir ki, emissiyalara nisbətən az töhfə verən inkişaf etməkdə olan dövlətlər iqlim böhranının nəticələrindən qeyri-mütənasib dərəcədə çox zərər çəkirlər.
Buzlaqların əriməsi icmaları təhlükə altında qoyur
Pakistanın dağlıq ekosistemlərində sürətlə baş verən dəyişikliklər ölkənin ən təcili iqlim problemləri sırasındadır.
İqlim dəyişikliyi naziri Musadik Malik buzlaqların sürətlə əriməsi və buzlaq göllərinin daşması nəticəsində yaranan sel hadisələrinin icmaları, evləri və dolanışıq mənbələrini təhdid etdiyini deyib.
O, BMT-nin İqlim Dəyişikliyi Pavilyonunda çıxış edərək buzlaqların monitorinqini gücləndirmək və dağ ekosistemləri üzrə araşdırmaları inkişaf etdirmək üçün beynəlxalq elmi əməkdaşlığın artırılmasına çağırıb.
Malikin sözlərinə görə, Pakistan qlobal istixana qazı emissiyalarının bir faizindən azına cavabdeh olsa da, iqlim dəyişikliyindən ən çox zərər çəkən ölkələrdən biridir.
2025-ci il daşqınları iqlim təhlükəsinin miqyasını göstərib
2025-ci ildə baş verən dağıdıcı musson daşqınları Pakistanın iqlim riskləri qarşısında nə qədər həssas olduğunu üzə çıxarıb. Pakistanın 2025–26-cı illər üzrə İqtisadi İcmalına görə, daşqınların iqtisadi zərəri təxminən 822 milyard Pakistan rupisi olub.
Daşqınlar nəticəsində 1 000-dən çox insan həlak olub, dörd milyondan çox insan köçkün düşüb, təxminən 6,5 milyon nəfər isə 70 rayonda fəlakətdən zərər çəkib.
Kənd təsərrüfatı və infrastruktur ən böyük itkilərlə üzləşib. Bu vəziyyət ərzaq təhlükəsizliyi, kənd yerlərində dolanışıq mənbələri və ölkənin iqtisadi bərpası ilə bağlı narahatlıqları artırıb.
Daşqınlarla yanaşı, Pakistan ekstremal temperatur, yağıntı rejimində dəyişikliklər və su ehtiyatlarına artan təzyiqlə də mübarizə aparır.
İqlim hədəfləri üçün 565,7 milyard dollar tələb olunur
Pakistanın 2025-ci ilin sentyabrında təqdim etdiyi üçüncü Milli Səviyyədə Müəyyən Edilmiş Töhfə sənədi (NDC 3.0) ölkənin istixana qazı emissiyalarını 2035-ci ilədək adi fəaliyyət ssenarisi ilə müqayisədə 50 faiz azaltmasını nəzərdə tutur.
Plana əsasən, emissiyaların 17 faiz azaldılması xarici yardım olmadan həyata keçiriləcək. Daha 33 faizlik azalma isə beynəlxalq dəstəkdən asılıdır.
Bu hədəflərə çatmaq üçün 2035-ci ilədək iqlimə uyğunlaşma, fəlakətlərə hazırlıq, bərpa olunan enerji və digər tədbirləri əhatə edən təxminən 565,7 milyard dollar həcmində investisiya tələb olunur.
COP31 çərçivəsində ayrıca addım olaraq, Rabitə naziri Əbdül Əlim Xan beynəlxalq yükdaşımaların emissiyalarını azaltmaq məqsədi daşıyan Qlobal Yaşıl Yük Dəhlizləri Təşəbbüsünü dəstəkləyib. Təşəbbüs daha təmiz nəqliyyat texnologiyalarının tətbiqini, rəqəmsal əlaqəliliyi və marşrutların daha səmərəli planlaşdırılmasını təşviq edir.
Pakistan indi iqlim öhdəliklərini daşqınların, buzlaqlarla bağlı fəlakətlərin və ekstremal istilərin təsiri ilə üzləşən milyonlarla insan üçün real müdafiəyə çevirməyə çalışır. Ölkə daha çox maliyyə və elmi dəstək axtararkən, növbəti fəlakət baş verməzdən əvvəl beynəlxalq öhdəliklərin əməli addımlara çevrilməsi tələbi artır.
