OMM Redaksiyası
AnewZ-nin məlumatına görə, Moskvada noyabrın 11-də keçirilən sammitdə Ermənistanın Rusiyanın rəhbərlik etdiyi Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatında (KTMT) səsvermə və bəzi vəzifələrə namizəd irəli sürmə hüquqlarının dayandırılması qərara alınıb. Qərar İrəvanla təşkilat arasında uzun müddətdir davam edən gərginlik fonunda verilib.
Kremlin sözçüsü Dmitri Peskov bu addımın KTMT nizamnaməsinə uyğun olduğunu bildirib və Ermənistanın təşkilat qarşısında öhdəliklərini yerinə yetirməməsini səbəb göstərib. Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov daha əvvəl İrəvanın iki ildən çoxdur üzvlük haqqını ödəmədiyini demişdi.
Nizamnamənin 25-ci maddəsinə əsasən, ödənilməmiş üzvlük haqları borc bağlanana qədər səsvermə hüququnun və müəyyən vəzifələrə öz vətəndaşlarını namizəd göstərmək imkanının dayandırılmasına səbəb ola bilər.
Ermənistan təşkilatın üzvü olaraq qalır. KTMT-nin baş katibi Taalatbek Masadıkov sammitdə Ermənistanın təşkilatdan çıxarılmasının müzakirə edilmədiyini təsdiqləyib. Lavrov isə Moskvanın İrəvanın üzvlüyünə xitam verilməsini istəmədiyini bildirib.
Ermənistan Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi çərçivəsində, o cümlədən kollektiv müdafiə hüququnu da saxlayır.
Ermənistanla KTMT arasında münasibətlər niyə pisləşib
KTMT 2002-ci ildə, on il əvvəl imzalanmış kollektiv təhlükəsizlik müqaviləsinin əsasında yaradılıb. Təşkilatın altı üzvü var: Ermənistan, Belarus, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Rusiya və Tacikistan.
KTMT hərbi əməkdaşlığı və kollektiv müdafiəni əlaqələndirir. Təşkilatın əsas müddəalarından birinə görə, üzv ölkələrdən birinə silahlı hücum bütün üzvlərə hücum sayılır. Ermənistan isə təşkilatın bu prinsipə sadiqliyini getdikcə daha çox şübhə altına alıb.
Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan 2024-cü ilin fevralında KTMT-də iştirakını dayandırdığını elan edib. O, təşkilatın İrəvan qarşısında öhdəliklərini yerinə yetirmədiyini əsas gətirib.
Ermənistan hökumətinin tənqidi təşkilatın Cənubi Qafqazdakı regional təhlükəsizlik proseslərinə reaksiyasına yönəlib. Bundan sonra Ermənistan KTMT iclaslarında iştirakını dayandırıb, birgə fəaliyyətlərdən və hərbi təlimlərdən çəkilib. Uzunmüddətli fikir ayrılığına baxmayaraq, İrəvan müqavilədən rəsmi şəkildə çıxmayıb.
Paşinyan Moskva sammitinə qatılmayıb
Paşinyan Moskva sammitində iştirak etməyib. Ermənistanın baş naziri BMT-nin COP31 iqlim konfransı üçün Türkiyənin Antalya şəhərinə səfər edib.
O, noyabrın 5-də Ermənistanın KTMT-də maraqlarını tükəndirdiyini deyib. Paşinyan daha əvvəl ən azı beş il ərzində təşkilatın fəal fəaliyyətinə qayıtmağı istisna etmişdi.
Lavrov sammitdən əvvəl İrəvanın təşkilatdan çıxmaq üçün rəsmi müraciət etmədiyini təsdiqləyib.
Sammitdə təhlükəsizlik prioritetləri və müdafiə planları açıqlanıb
Ermənistanla bağlı mübahisədən əlavə, sammitdə KTMT-nin ümumi təhlükəsizlik prioritetləri müzakirə olunub.
Liderlər beynəlxalq və regional təhlükəsizlik məsələlərində ortaq mövqeləri əks etdirən bəyannamə də daxil olmaqla 19 sənədi təsdiqləyiblər.
Kremlin məlumatına görə, bəyannamədə kollektiv təhlükəsizliyə təhdid yaradan silahların təşkilatın məsuliyyət zonasının yaxınlığında yerləşdirilməsinə qarşı mövqe ifadə olunub.
Rusiya Prezidenti Vladimir Putin KTMT-nin aviasiya imkanlarının gücləndirilməsi və birgə hərbi əməliyyatlar üçün mobil hava hücumundan müdafiə bölmələrinin yaradılması planlarını açıqlayıb.
Liderlər 2030-cu ilə qədər olan terrorla mübarizə strategiyasını da müzakirə ediblər. Tacikistanın 2027-ci il yanvarın 1-də Rusiyadan təşkilatın növbəli sədrliyini qəbul edəcəyi təsdiqlənib.
