OMM Redaksiyası
Beynəlxalq ticarətin rəqabət qabiliyyəti yüklərin sərhədlərdən nə dərəcədə səmərəli daşınmasından asılıdır. Bu məsələlər noyabrın 10-dan 12-dək Özbəkistanın Daşkənd şəhərində keçirilən nəqliyyat və logistika üzrə 22-ci Beynəlxalq Sərgi — “TransLogistica Uzbekistan 2026” çərçivəsində diqqət mərkəzindədir.
AnewZ-in məlumatına görə, sərgidə 16 ölkədən 120 şirkət və brend iştirak edir. Tədbir nəqliyyat infrastrukturu, logistika xidmətləri və beynəlxalq ticarət əlaqələrinin gücləndirilməsi imkanlarının müzakirəsi üçün platforma yaradır.
Özbəkistan kimi dənizə çıxışı olmayan ölkələr üçün beynəlxalq bazarlara çıxış təkcə nəqliyyat marşrutlarının mövcudluğundan deyil, yükdaşımanın qiymətindən, sürətindən və etibarlılığından da asılıdır. Tranzit tarifləri, sərhəd prosedurları və infrastrukturun ötürücülük qabiliyyətindəki fərqlər biznesin rəqabət imkanlarına və malların son qiymətinə əhəmiyyətli təsir göstərə bilər.
Daşıma marşrutu xərclərə təsir edir
Daşkənddəki Sergeli rayonundan İstanbula konteyner daşınması üçün dəmir yolu tarifləri marşrut seçiminin xərcə təsirini göstərir. Türkmənistan, İran və Xəzər marşrutu ilə 20 futluq konteynerin daşınması təxminən 2 305 dollara, Qazaxıstan və Azərbaycan üzərindən isə təxminən 2 704 dollara başa gəlir.
40 futluq konteyner üçün müvafiq təxmini xərclər 2 972 və 4 284 dollardır. Bu fərqlər marşrutların səmərəliliyinin və infrastrukturun ötürücülük imkanlarının əhəmiyyətini göstərir.
Orta Dəhliz üçün 55 milyard dollardan çox investisiya tələb olunur
Dünya Bankının 2026-cı ilin sentyabrında açıqladığı hesabatda Transxəzər Nəqliyyat Dəhlizi — Orta Dəhliz boyunca yerləşən ölkələrin 2040-cı ilədək 55 milyard dollardan çox investisiyaya ehtiyac duyacağı təxmin edilir.
Hesabata əsasən, məqsədyönlü investisiyalar dəhliz üzrə ticarət həcmini üç dəfədən çox artıra, səfər vaxtını yarıya endirə, regional ümumi daxili məhsulu 3,3 faiz yüksəldə və 2040-cı ilədək təxminən 2 milyon əlavə iş yeri yarada bilər. İnfrastrukturun inkişafı ticarət və nəqliyyatın səmərəliliyini artıran islahatlarla müşayiət olunarsa, yükdaşımaların həcmi dörd dəfə arta, səfər vaxtı isə üçdə iki qədər azala bilər.
Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqaz ölkələri nəqliyyat əlaqələrini gücləndirdikcə, iqtisadi faydalar ayrı-ayrı infrastruktur layihələrinin daha geniş regional şəbəkələrə nə dərəcədə səmərəli inteqrasiya olunmasından asılı olacaq.
Çatdırılma vaxtının azaldılması, sərhəd prosedurlarının təkmilləşdirilməsi və rəqəmsal logistika sistemlərinin genişləndirilməsi şirkətlərə xərcləri azaltmağa və beynəlxalq bazarlara daha səmərəli çıxmağa kömək edə bilər.
