OMM Redaksiyası
AnewZ-nin məlumatına görə, çərşənbə axşamı minlərlə insan Portuqaliya parlamentinin qarşısına toplaşaraq ölkədə dərinləşən mənzil böhranına qarşı tədbir görülməsini tələb edib. Aksiyaçılar həmçinin mənzil fəallarına qarşı son polis əməliyyatlarını pisləyiblər. Həmin gün deputatlar hökumətin 2027-ci il büdcəsi layihəsini müzakirə etməyə başlayıblar.
Etiraz artan kirayə haqları, mənzil qiymətlərinin yüksəlməsi və əlçatan mənzillə bağlı narahatlıqlar fonunda keçirilib. Ev almaqda və ya kirayələməkdə çətinlik çəkən gənclər problemdən xüsusilə təsirlənirlər.
Təşkilatçılar parlament yaxınlığındakı aksiyada bir neçə min nəfərin iştirak etdiyini bildiriblər. Polis iştirakçıların sayı ilə bağlı rəsmi məlumat verməyib.
Etiraz bazar günü Lissabon və Portuda mənzil fəallarının qurduğu düşərgələrin dağıdılmasından sonra keçirilib. Düşərgələri boşaltmaq üçün dəyənəklərdən istifadə edən polisin əməliyyatları fəalların və hüquq müdafiəçilərinin həddindən artıq güc tətbiqi ittihamlarına səbəb olub.
Portuqaliya gəlir səviyyəsi ilə müqayisədə Avropanın ən bahalı mənzil bazarlarından birinə çevrilib. Yaşayış əmlakının qiymətləri 2017-ci ildən bəri iki dəfədən çox artıb, yeni bağlanan kirayə müqavilələrindəki məbləğlər isə həmin müddətdə təxminən iki dəfə yüksəlib. Tənqidçilər bildirirlər ki, maaşlar bu artımlara uyğunlaşmayıb və bir çox ailənin maliyyə yükü getdikcə ağırlaşıb.
Mənzil bazarına daxil olmaqda artan çətinliklər səbəbindən problem gənc nəsil üçün xüsusilə kəskinləşib.
Aksiyaya qatılan aktrisa Erica Rodrigues böhranın müxtəlif yaş qruplarından olan insanlara təsir etdiyini deyib. “Portuqaliyada yaşayış xərcləri insanların qazancına nisbətən çox yüksəkdir. Bu, dözülməzdir”, – Rodrigues bildirib.
O, hökumətin məsələyə yanaşmasını da tənqid edib: “Son vaxtlar qurduğu bu kloun şousuna görə hökuməti təbrik edirəm. O, çox pis işləyib”.
Etirazçılar kirayə və köçürülmə qaydalarına qarşı çıxıblar
Nümayişçilərin çoxu hökumətin dəstəklədiyi və kirayəçilərin evdən çıxarılması prosedurlarını sürətləndirməyi, yeni kirayə müqavilələri üzrə qiymət məhdudiyyətlərini aradan qaldırmağı nəzərdə tutan qanun layihəsini tənqid edib.
Qanun layihəsi parlamentdə ilk mərhələni bu yaxınlarda keçib. Səsvermə zamanı ifrat sağçı Chega partiyası bitərəf qalıb.
Etirazçılar əlçatanlıq onsuz da təzyiq altında olduğu halda təklifin mənzil təhlükəsizliyini daha da pisləşdirəcəyini bildirərək layihənin geri götürülməsini tələb ediblər.
İşsiz olan 39 yaşlı etirazçı Joao Martins nümayişçilərin “hamı üçün layiqli və əlçatan mənzil” uğrunda mübarizə apardığını deyib. O, büdcənin imtiyazlı azlığın deyil, geniş ictimaiyyətin maraqlarına xidmət etməsinə çağırıb.
“Biz bir neçə imtiyazlı insanın deyil, əhalinin əksəriyyətinin maraqlarını həqiqətən əks etdirən dövlət büdcəsi uğrunda mübarizə aparırıq”, – Martins bildirib.
Martinsin sözlərinə görə, nümayişçilər polis əməliyyatlarından sonra vətəndaş azadlıqlarını da müdafiə edirlər. “Son günlər ciddi təhlükə altında olan etiraz hüququ üçün də buradayıq”, – o əlavə edib.
Həftəsonu baş verən qarşıdurmalar nəzarət qurumlarının və məhkəmə orqanlarının diqqətini cəlb edib. Portuqaliyanın daxili işlər üzrə nəzarət qurumu IGAI polis əməliyyatları ilə bağlı araşdırma başladıb. Prokurorlar isə əməliyyatlar zamanı polis əməkdaşlarının davranışını ayrıca araşdırırlar.
Polisin məlumatına görə, 11 nəfər yüngül xəsarət alıb, onların üçü polis əməkdaşıdır. Mənzil hüquqları üzrə Casa para Viver (“Yaşamaq üçün ev”) qrupu bu rəqəmlə razılaşmayaraq, düşərgələrin dağıdılması zamanı təxminən 60 nəfərin xəsarət aldığını bildirib. Tərəflərin fərqli məlumatlarının davam edən araşdırmaların bir hissəsi olacağı gözlənilir.
Mərkəz-sağ azlıq hökumətinə rəhbərlik edən Baş nazir Luis Monteneqro parlamentdə çıxışı zamanı polisin müdaxiləsini müdafiə edib. O, əməkdaşların qəbul olunmuş hüquqi və əməliyyat standartlarına uyğun davrandığını, görülən tədbirlərin zərurilik və mütənasiblik prinsiplərinə cavab verdiyini deyib.
Hökumətin mövqeyi, mənzil fəallarının əlçatanlıq böhranının həlli əvəzinə nəzarət tədbirlərinə üstünlük verildiyi barədə ittihamlarını yəqin ki, aradan qaldırmayacaq.
Etirazlar Avropadakı mənzil böhranını gündəmə gətirib
Portuqaliyadakı nümayişlər hökumətlərin artan mənzil çatışmazlığı, bahalaşan kirayə haqları və yaşayış xərclərinə görə ictimai narazılıqla üzləşdiyi İspaniya da daxil olmaqla, Avropanın başqa yerlərində keçirilən oxşar etirazları xatırladır.
Qitə boyunca, xüsusilə tələbatın təklifi üstələdiyi böyük şəhərlərdə mənzil məsələsi siyasətin əsas mövzularından birinə çevrilib.
Portuqaliyada hökumət dövlət maliyyəsini və daha geniş iqtisadi prioritetləri nəzərə almaqla əlçatanlıq problemini həll etməyə çağırılır və bu təzyiq getdikcə artır.
2027-ci il büdcəsi parlamentdə müzakirə olunur, bu həftəki polis əməliyyatları ilə bağlı araşdırmalar isə davam edir. Mənzil siyasətinin və hökumətin etirazlara verdiyi cavabın yaxın həftələrdə də Portuqaliyanın siyasi müzakirələrinin mərkəzində qalacağı gözlənilir.
