İsrail qüvvələri ABŞ Konqresinə namizədi zeytun yığarkən saxlayıb

ABŞ Konqresinə namizəd, demokrat Brad Lander çərşənbə günü İordan çayının qərb sahilində fələstinli fermerlərlə zeytun yığarkən İsrail qüvvələri tərəfindən saxlanılıb. AnewZ-in məlumatına görə, Lander xəbərdarlıq edildikdən sonra sərbəst buraxılıb. O, bunun ictimai tanınmışlığı ilə əlaqəli olduğunu düşündüyünü bildirib.

Landerin qrupundakı onlarla ravvin və digər könüllü isə daha bir neçə saat saxlanılıb. “İşğal beynəlxalq hüquqa görə cinayətdir. Zeytun yığmaq isə bildiyim heç bir qanuna görə cinayət deyil”, — Lander “X” platformasında yazıb.

Nahalində 80-ə yaxın könüllü saxlanılıb

Hadisə Bet-Lexemin cənubundakı Nahalinin kəndində baş verib. “İnsan Hüquqları Uğrunda Ravvinlər” adlı İsrail təşkilatı və Şimali Amerikada fəaliyyət göstərən yəhudi təşkilatı “T’ruah”ın məlumatına görə, təxminən 80 könüllü zeytun yığımı zamanı fələstinli fermerlərə dəstək olub.

Könüllülər arasında amerikalılar və israillilər, eləcə də təşkilatçılardan birinin bildirdiyinə görə, Britaniya və Kanada vətəndaşları olub. Onlar İsrailli köçkünlərin zorakılığı ilə tez-tez üzləşən fermerləri müşayiət etməyi nəzərdə tutan “qoruyucu iştirak” fəaliyyətinə qatılıblar.

İki təşkilatın bildirdiyinə görə, yığım başlayandan təxminən iki saat sonra İsrail hərbçiləri və polisləri əraziyə gəlib, iştirakçılara buranın qapalı hərbi zona olduğunu deyiblər. “İnsan Hüquqları Uğrunda Ravvinlər” təşkilatının direktor müavini Anton Qudman “Reuters”ə bildirib ki, könüllülər bundan xəbərsiz olublar və ərazini tərk etməyə razılaşıblar, lakin saxlanılıblar.

Lander təxminən üç saat, digərləri isə təxminən doqquz saat saxlanıldıqlarını deyib. İsrail polisi daha sonra 72 nəfərin sərbəst buraxıldığını, bəzilərinə yığım sahəsindən uzaq durmaq şərti qoyulduğunu bildirib. Dörd əcnəbinin mümkün deportasiyası ilə bağlı dinləmənin cümə axşamı keçiriləcəyi açıqlanıb.

Ərazidə zeytun yığımının əlaqələndirilməsi mübahisə doğurub

İsrail ordusu Beitar-İllit yaşayış məntəqəsinin yaxınlığındakı ərazidə zeytun yığımı üçün əvvəlcədən razılaşdırma tələb olunduğunu, bunun edilmədiyini və “razılaşdırılmamış yığımın” təhlükəsizlik riski yaratdığını bildirib. Polis isə bir əcnəbinin Konqresə namizəd olduğu məlumlaşandan sonra sərbəst buraxıldığını deyib.

“The Times of Israel”in yazdığına görə, İsrailin Mülki Administrasiyasının fələstinli fermerlərə payladığı xəritədə ərazi əvvəlcədən razılaşdırma tələb olunan zona kimi göstərilməyib. İsrail ordusu sonradan ərazinin xəritədə qeyd edilməməsini fələstinlilərin indiyədək orada zeytun yığmaq üçün müraciət etməməsi ilə izah edib.

İsrail Xarici İşlər Nazirliyi Landeri “qarşıdurma axtarmaqda” ittiham edib və bildirib: “Məsələ zeytun yığımı deyildi. Məsələ başlıqlar yığmaq idi”.

Lander isə Vaşinqtondakı İsrail səfirliyinin yığımı əvvəlcədən əlaqələndirməyi tövsiyə etdiyini, lakin bunun məcburi olduğunu demədiyini söyləyib. O, əvvəlki iki gündə həmin ərazidə heç bir insident olmadan zeytun yığdığını da əlavə edib.

“Biz heç kim üçün təhlükəsizlik riski yaratmamışıq. Zeytun yığmaqdan daha təxribatçı heç nə etməmişik”, — deyə Lander bildirib. Saxlanılanlar arasında olan “T’ruah” təşkilatının icraçı direktoru, ravvin Cill Ceykobs isə qüvvələr gələnədək könüllülərin “çox sakit şəkildə” zeytun yığdıqlarını deyib.

Hadisəyə siyasi reaksiyalar

Yəhudi olan Lander Nyu-York şəhərinin keçmiş nəzarətçisidir və noyabrın 3-də keçiriləcək aralıq seçkilərində Nyu-Yorkun 10-cu Konqres dairəsindən namizədliyini irəli sürüb. O, Nyu-York meri Zöhran Mamdaninin müttəfiqi və İsrailin Qəzza müharibəsindəki davranışının tənqidçisidir.

Mamdani “X” platformasında “Zeytun yığmaq qanunsuz deyil. İşğal qanunsuzdur” yazıb. O, İsraili soyqırım törətməkdə ittiham edib; İsrail bu ittihamı rədd edir. Mamdani saxlanılan digər Nyu-York sakinlərinin də azad edilməsinə çağırıb.

Yerusəlimdəki ABŞ səfirliyinin nümayəndəsi ABŞ vətəndaşlarının saxlanılması barədə məlumatlardan xəbərdar olduqlarını bildirib.

Fələstinlilər üçün zeytun yığımının əhəmiyyəti

İllik zeytun yığımı fələstinlilər üçün mədəni ənənə və mühüm gəlir mənbəyidir. Bununla belə, bu fəaliyyət tez-tez İsrailli köçkünlərin hücumlarına məruz qalır. Həftəsonu İordan çayının qərb sahilində baş verən köçkün hücumlarından sonra ABŞ dövlət katibi Marko Rubio Baş nazir Benyamin Netanyahunun hökumətini zorakılığa qarşı tədbir görməyə çağırıb.

Lander İordan çayının qərb sahilindəki Beyt-Cəlada jurnalistlərə deyib: “Burada əsas məsələ İsrail hökumətinin fələstinli fermerlərin zeytun bağlarında məhsul yığmasını, yollarında hərəkət etməsini, evlərində yaşamasını və torpaqlarında qalmasını mümkünsüz etmək üçün nə qədər çalışmasıdır”.