OMM Redaksiyası
İranın ali rəhbərini seçmək, ona nəzarət etmək və vəzifədən kənarlaşdırmaq səlahiyyətinə malik Ekspertlər Şurası Nüvə Silahlarının Yayılmaması Müqaviləsindən (NPT) çıxmağı və ölkənin müdafiə doktrinasını yeniləməyi dəstəkləyib. AnewZ-nin məlumatına görə, qurum bu addımları milli təhlükəsizlik və çəkindirmə baxımından vacib sayıb.
Cümə axşamı yayımlanan 10 bəndlik bəyanatda bu addımlar İranın çəkindirmə imkanlarını gücləndirmək üçün “qaçılmaz zərurət” kimi təqdim olunub. WANA xəbər agentliyinin yaydığı bəyanatda İranın mülki nüvə proqramına qarşı dəfələrlə səsləndirilən təhdidlərə və beynəlxalq qurumların ölkənin maraqlarını qoruya bilməməsinə diqqət çəkilib.
Şura bildirib ki, İranın NPT-də üzvlüyünə yenidən baxılması və müdafiə doktrinasının dəyişdirilməsi daha güclü çəkindirmə yaratmaq məqsədi daşıyan milli tələbə çevrilib.
Bəyanatda Ali rəhbər Ayətullah Seyid Müctəba Xameneiyə və İran Silahlı Qüvvələrinin komandirlərinin son açıqlamalarına dəstək ifadə olunub. Şura ABŞ-a güzəşt edilməsinə qarşı çıxıb və yeni hücum olacağı təqdirdə “coğrafi məhdudiyyətlər olmadan” dərhal cavab veriləcəyi barədə xəbərdarlıq edib.
NPT-dən çıxmaq çağırışları güclənir
2025 və 2026-cı illərdə BMT-nin monitorinqində olan İran nüvə obyektlərinə İsrail və ABŞ-ın hava zərbələrindən sonra ölkədə NPT-dən çıxmaq çağırışları qanunvericilər və siyasi qruplar arasında güclənib.
Zərbələrdən sonra İran parlamenti Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (BAEA) müfəttişlərinin bombalanmış obyektlərə girişini qadağan edən qanun qəbul edib. Tehran müfəttişləri xarici qüvvələrin xeyrinə casusluqda ittiham edib.
İran rəsmiləri BAEA-nın baş direktoru Rafael Qrossini də ikili standartlarda ittiham ediblər. Onlar onun mülki nüvə obyektlərinə hücumları pisləməməsini tənqid edib və Tehrana qarşı BMT Təhlükəsizlik Şurasının sanksiyalarının bərpasına kömək etdiyini iddia ediblər.
Tehranla BAEA arasında fikir ayrılığı dərinləşir
Tehranın Vyanadakı missiyası nüvə obyektlərinə hücumları pisləmək məsələsində Qrossinin mövqeyini ziddiyyətli adlandırıb. Missiya bildirib ki, Qrossi daha əvvəl İranın nüvə obyektlərinə zərbələri pisləməyi öz səlahiyyətlərinə aid olmayan məsələ kimi qiymətləndirib.
Bazar ertəsi “X” platformasında yayımlanan paylaşımda missiya yazıb: “Maraqlıdır; ‘KƏSKİN ŞƏKİLDƏ PİSLƏYİR’ ifadəsinin BAEA-nın baş direktoru Rafael Qrossi tərəfindən istifadə oluna bildiyi aydındır. Bəs niyə bu ifadə bütün hallarda eyni qaydada tətbiq edilmir?”
Missiya əlavə edib: “ABŞ və İsrail rejiminin bombaları BAEA-nın təminatları altında olan İranın dinc nüvə obyektlərinə düşəndə — bu, Agentliyin tarixində görünməmiş hadisə idi — və ya İranın nüvə sahəsində çalışan əməkdaşları öldürüləndə, bu hücumlar heç vaxt pislənmədi. Həmin hallarda baş direktor, görünür, pisləməyi öz ‘səlahiyyət dairəsindən’ və ‘işindən’ kənar hesab edirdi”.
Qrossi isə BAEA-nın müstəqilliyini müdafiə edərək BMT-nin nüvə nəzarəti qurumunun kənar təsir olmadan fəaliyyət göstərdiyini bildirib.
İranın Vyanadakı missiyası Qrossini tənqidini davam etdirərək yazıb: “Seçici qəzəb nüvə təhlükəsizliyinin və təminatların sütunu deyil. Bu, tərcümeyi-halın sütunudur”. Missiya əlavə edib: “İnstitusional vəzifə seçimə bağlı deyil. Peşəkarlıq ardıcıllıq tələb edir”.
