OMM Redaksiyası
AnewZ-nin məlumatına görə, Gürcüstan milli valyutasının rəqəmsal formasının yaradılması üçün hazırlıqları genişləndirir. Parlament bunun hüquqi əsaslarını təsdiqləyib, Gürcüstan Milli Bankı isə pilot layihələr üzərində işləyir. Ölkə miqyasında tətbiqə başlanması üçün hələ illər lazım ola bilər.
Gürcüstan Milli Bankı rəqəmsal larinin mövcud pul formaları ilə yanaşı necə işləyə biləcəyini araşdırır, eyni zamanda tokenləşdirmə, stabilkoinlər və ölkənin ödəniş infrastrukturunun yenilənməsi imkanlarını nəzərdən keçirir. Bankın rəhbəri Natia Turnava Tbilisi Maliyyə Sammitində bu barədə danışıb.
Bu təşəbbüslər Gürcüstanın regional maliyyə texnologiyaları mərkəzinə çevrilmək məqsədinə uyğundur. Bununla belə, rəqəmsal lari hələ araşdırma və sınaq mərhələsindədir.
“Hazırda rəqəmsal lari ilə bağlı pilot layihələri sınaqdan keçiririk və müvafiq dövlət qurumları ilə əməkdaşlıq çərçivəsində tokenləşdirməni təşviq etməyin yollarını araşdırırıq”, – Turnava deyib. O əlavə edib ki, mərkəzi bank Gürcüstanı yeni maliyyə texnologiyaları mərkəzi kimi mövqeləndirməyi hədəfləyir.
Gürcüstan Milli Bankı beynəlxalq tərəfdaşların, o cümlədən Dünya Bankının dəstəyi ilə real vaxt rejimində hesablaşma infrastrukturunu da yeniləyir.
Rəqəmsal lari nədir?
Rəqəmsal lari Gürcüstanın milli valyutasının elektron forması olacaq və mərkəzi bank tərəfindən buraxılaraq təmin ediləcək. Kommersiya banklarındakı depozitlərdən və özəl buraxılışlı kriptovalyutalardan fərqli olaraq, bu, Gürcüstan Milli Bankının birbaşa öhdəliyi sayılacaq və ənənəvi lari ilə eyni nominal dəyəri saxlayacaq.
Rəqəmsal lari mərkəzi bankların rəqəmsal valyutaları kateqoriyasına aid olacaq. Rəqəmsal ödənişlərin yayılması fonunda dünyanın müxtəlif ölkələri bu valyutaları getdikcə daha çox araşdırır və sınaqdan keçirir.
Dəyəri kəskin dəyişə bilən kriptovalyutalardan fərqli olaraq, rəqəmsal lari Gürcüstanın milli valyutasına bağlı olacaq. Onun necə hazırlanacağını, paylanacağını və istifadə ediləcəyini mərkəzi bank müəyyənləşdirəcək.
Gürcüstan Milli Bankı bildirir ki, araşdırmaların məqsədi texnologiyanın ölkəyə fayda verib-verməyəcəyini müəyyənləşdirməkdir; hazırlıq ölkə üzrə dərhal tətbiqə yönəlməyib.
Gürcüstan Milli Bankının Maliyyə Sabitliyi Departamentinin rəhbəri Davit Utiashvili oktyabrın 21-də bildirib ki, pilot layihələr valyutanın mümkün faydalarını, xərclərini və texnoloji çətinliklərini, eləcə də yarana biləcək riskləri və onların aradan qaldırılması yollarını qiymətləndirəcək.
Onun sözlərinə görə, texnologiya inkişaf etdikcə mərkəzi bankların rəqəmsal valyutaları maliyyə sistemində getdikcə daha mühüm rol oynaya bilər.
Parlament hüquqi çərçivəni təsdiqləyib
Gürcüstan parlamenti Gürcüstan Milli Bankı haqqında üzvi qanuna dəyişiklikləri sürətləndirilmiş qaydada irəli apararaq rəqəmsal lariyə doğru mühüm addım atıb.
Qanunvericilik Gürcüstan Milli Bankına rəqəmsal valyutanı buraxmaq üçün müstəsna səlahiyyət verir. Valyuta mərkəzi bankın şərtsiz öhdəliyi olaraq qalacaq və nominal dəyərini saxlayacaq.
Dəyişikliklər nağd və rəqəmsal valyutanın həcminin idarə edilməsini, həmçinin emissiya planlarının müəyyənləşdirilməsini də mərkəzi bankın səlahiyyətinə verir.
Əsas məqamlardan biri də rəqəmsal larinin dövlət büdcəsinin kəsirini maliyyələşdirmək məqsədilə buraxılmasının qadağan edilməsidir.
Qanunvericilik gələcəkdə rəqəmsal valyutanın tətbiqinə imkan yaratsa da, Gürcüstanın onu mütləq dövriyyəyə buraxacağı demək deyil. Gürcüstan Milli Bankı ölkə üzrə tətbiqin yaxın illərdə gözlənilmədiyini açıqlayıb.
Banklar likvidlik risklərindən ehtiyatlanır
Rəqəmsal lari ehtimalı Gürcüstanın bank sektorunda, xüsusən likvidliyə mümkün təsiri və fiziki şəxslərin, eləcə də bizneslərin saxlaya biləcəyi rəqəmsal valyuta miqdarı ilə bağlı narahatlıq yaradıb.
Gürcüstan Banklar Assosiasiyasının prezidenti Aleksandr Dzneladze tən ehtiyatlı yanaşmağa çağırıb. O, tənzimləmə ilə bağlı qeyri-müəyyənlikləri və Avropa İttifaqında mərkəzi bankların rəqəmsal valyutaları barədə davam edən müzakirələri diqqətə çatdırıb.
Əsas narahatlıqlardan biri müştərilərin kommersiya banklarındakı hesablarından böyük məbləğləri rəqəmsal lariyə köçürməsi ehtimalıdır.
Mərkəzi bankın rəqəmsal valyutası ənənəvi depozitlərə cəlbedici alternativə çevrilsə, bu cür köçürmələr bankların likvidliyinə təzyiq göstərə və onların kredit vermək imkanını məhdudlaşdıra bilər. Buna görə fiziki şəxslər və bizneslər üçün saxlama limitləri vacib ola bilər.
Dzneladze bildirib ki, çətinliklər kibertəhlükəsizliklə məhdudlaşmır və pul kütləsinin idarə olunması ilə bağlı daha geniş məsələləri də əhatə edir.
“Hələlik bu məsələni qiymətləndiririk və açığını desək, ona bir qədər daha ehtiyatla yanaşırıq”, – o deyib.
Fintex sektoru imkanlar görür
Bank sektorunun narahatlıqlarına baxmayaraq, fintex nümayəndələri rəqəmsal larinin iqtisadi üstünlüklər yarada biləcəyini düşünürlər.
Fintex Assosiasiyasının rəhbəri Davit Kikvidzenin sözlərinə görə, rəqəmsal lari Gürcüstan Milli Bankının pul siyasətini həyata keçirmək imkanını gücləndirə və qərarların iqtisadiyyat üzrə daha tez təsir göstərməsinə kömək edə bilər.
O, texnologiyanın siyasət qərarları ilə onların iqtisadi fəallığa təsiri arasındakı müddəti qısaldaraq mərkəzi bankın inflyasiyaya reaksiyasını yaxşılaşdıra biləcəyini bildirib.
Kikvidze, həmçinin ödənişlərin daha çevik olması, vəsaitlərə çıxışın yaxşılaşması və maliyyə xidmətlərinin modernləşdirilməsi imkanlarını vurğulayıb. Bunlar daha geniş iqtisadi artıma dəstək verə bilər.
Bununla belə, çox şey valyutanın necə qurulacağından, ictimaiyyət tərəfindən qəbul edilməsindən və bank sistemini sabitsizləşdirmədən fəaliyyət göstərmək imkanından asılı olacaq.
Gürcüstanın pilot layihələri məhz bu suallara cavab tapmağa yönəlib.
Hüquqi çərçivənin yaradılması Gürcüstanı mümkün rəqəmsal lariyə bir addım da yaxınlaşdırıb. Lakin valyutanın dövriyyəyə buraxılıb-buraxılmayacağı sınaqların iqtisadi faydaların risklərdən üstün olduğunu göstərməsindən asılı olacaq.
