OMM Redaksiyası
Azərbaycan iqtisadiyyatının 2026-cı ildə 1,7 faiz, 2027-ci ildə isə 2,3 faiz artacağı gözlənilir. Beynəlxalq Valyuta Fondunun (BVF) oktyabr 2026-cı il üzrə Regional İqtisadi İcmalında Qafqaz və Mərkəzi Asiya regionunda artımın yavaşlayacağı proqnozlaşdırılır.
AnewZ-in məlumatına görə, region iqtisadiyyatının 2026-cı ildə 5,2 faiz böyüməsi gözlənilir. Bu, 2025-ci ildə qeydə alınan 6,2 faizlik artımdan aşağıdır. BVF 2027-ci ildə artım tempinin 5 faizə enəcəyini proqnozlaşdırır.
Azərbaycan üzrə artım proqnozu 2025-ci ildəki 1,4 faizdən tədricən yüksəlmə deməkdir. Bununla belə, BVF aprel ayı ilə müqayisədə ölkə üçün 2026-cı il proqnozunu bir qədər azaldıb. Buna neft sektorundakı fəaliyyətə təsir edən təchizat məhdudiyyətləri və daha az yumşaq fiskal siyasət mövqeyi səbəb göstərilib.
Qafqaz və Mərkəzi Asiyada artımın nisbətən güclü qalacağı gözlənilsə də, neft hasil edən və neft idxal edən iqtisadiyyatlar arasında fərq nəzərəçarpacaq olacaq. Neft idxalçılarının 2026-cı ildə 7,6 faiz, neft ixracatçılarının isə 3,7 faiz artacağı proqnozlaşdırılır. 2027-ci ildə idxalçılar üzrə artımın 6,4 faizə enəcəyi, ixracatçılarda isə 4,1 faizə yüksələcəyi gözlənilir.
BVF aprel ayından bəri regionun neft idxalçıları üçün 2026-cı il artım proqnozunu 1,5 faiz bəndi artırıb. Buna Gürcüstan, Qırğızıstan, Tacikistan və Özbəkistan üzrə daha əlverişli gözləntilər təsir edib. Güclü investisiyalar, pul köçürmələri, maliyyə və kapital axınlarının bu iqtisadiyyatlara regional münaqişələrin mənfi təsirlərini qarşılamağa kömək edəcəyi gözlənilir.
Neft ixracatçıları arasında Qazaxıstan iqtisadiyyatının 2026-cı ildə 4,4 faiz, Türkmənistanın 2,4 faiz, Azərbaycanın isə 1,7 faiz artacağı proqnozlaşdırılır. BVF aprel ayı ilə müqayisədə hər üç ölkə üzrə proqnozu bir qədər azaldıb. Səbəb neft sektorundakı fəaliyyəti məhdudlaşdıracağı gözlənilən təchizat problemləridir. Azərbaycanda əlavə amil kimi daha az yumşaq fiskal siyasət mövqeyi göstərilir.
BVF daha yüksək neft gəlirləri hesabına Azərbaycanın xarici mövqeyinin 2026-cı ildə aprel proqnozunda nəzərdə tutulduğundan daha sürətlə yaxşılaşacağını gözləyir. Fond 2026-cı ildə xam neftin bir barelinin orta qiymətini təxminən 96 dollar, 2027-ci ildə isə təxminən 87 dollar səviyyəsində proqnozlaşdırır. Aprel proqnozlarında bu rəqəmlər müvafiq olaraq 82,20 və 76 dollar olub.
Enerji qiymətlərinin yüksəlməsi ixrac gəlirlərini və xarici balansı gücləndirə bilər. Bununla belə, neft sektorundakı təchizat məhdudiyyətləri Azərbaycanın real ÜDM artımını məhdudlaşdırır. BVF 2026-cı ildə və sonrakı dövrdə ölkədə fiskal konsolidasiyanın davam edəcəyini, iqtisadi artımın isə 2031-ci ilədək 2,5 faizə çatacağını gözləyir.
Körfəz ölkələrində iqtisadi daralma proqnozlaşdırılır
Qafqaz və Mərkəzi Asiyanın mənzərəsi Yaxın Şərq münaqişəsinin birbaşa təsir etdiyi bəzi Körfəz iqtisadiyyatlarından fərqlənir. BVF Körfəz Əməkdaşlıq Şurası ölkələrinin iqtisadiyyatında 2026-cı ildə 4,8 faizlik daralma, 2025-ci ildə isə 4,5 faizlik artım proqnozlaşdırır.
Küveyt iqtisadiyyatının 16,7 faiz, Qətərin 15,6 faiz, Bəhreynin isə 11,3 faiz daralacağı gözlənilir. Səudiyyə Ərəbistanı və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri üzrə müvafiq olaraq 3,3 və 3,9 faizlik azalma, Oman üçün isə 4,1 faizlik artım proqnozlaşdırılıb. BVF geriləməni karbohidrogen hasilatı və ixracındakı pozuntular, eləcə də ticarət, logistika və biznes inamının zəifləməsi ilə əlaqələndirir.
Yaxın Şərqin bərpası münaqişənin səngiməsindən asılıdır
Yaxın Şərq, Şimali Afrika, Əfqanıstan və Pakistan üzrə BVF 2026-cı ildə 1,3 faizlik daralma, 2027-ci ildə isə 6,6 faizlik artım proqnozlaşdırır. Bərpanın enerji istehsalı və ticarətinin tədricən normallaşmasından asılı olacağı bildirilir.
Fondun baza ssenarisi pozuntuların 2027-ci ilin birinci rübünədək davam edəcəyini, bundan sonra Hörmüz boğazından keçən axınların tədricən bərpa olunacağını nəzərdə tutur. Bununla belə, BVF hərbi əməliyyatların yenidən başlanması və ya enerji marşrutlarında əlavə pozuntuların iqtisadi itkiləri uzada, enerji qiymətlərini isə artıra biləcəyi barədə xəbərdarlıq edir.
Proqnozlaşdırılan artıma baxmayaraq, münaqişədən birbaşa təsirlənən ölkələrdə 2026–2030-cu illər üzrə məcmu iqtisadi məhsulun münaqişədən əvvəlki proqnozlardan aşağı qalacağı gözlənilir.
