OMM Redaksiyası
Ermənistanın Avrasiya İqtisadi İttifaqına (Aİİ) üzvlüyü dayandırılarsa, ölkə qaz qiymətlərinin artması, pul köçürmələrinin azalması və əmək miqrantlarına tətbiq edilən məhdudiyyətlərin sərtləşməsi ilə üzləşə bilər. “AnewZ”in məlumatına görə, bu risklər Avropa İttifaqı ilə daha sıx əlaqələrin mümkün nəticələrini araşdıran yeni hesabatda yer alıb.
Rusiya, Belarus, Qazaxıstan və Qırğızıstandan olan Avrasiya hökumətlərarası strukturlarının nümayəndələrinin hazırladığı hesabatda Ermənistanın Moskvanın rəhbərlik etdiyi birlikdən daha da uzaqlaşmasının mümkün iqtisadi nəticələri qiymətləndirilib.
Qazın qiyməti təxminən iki dəfə arta bilər
Hesabatda göstərilən əsas risklərdən biri Rusiya təbii qazının qiymətinin kəskin yüksəlməsidir. Ermənistan hazırda Rusiyadan 1 000 kubmetr qazı güzəştli qiymətlə — 177,5 dollara alır.
Hesabata əsasən, Aİİ üzvlüyü dayandırılarsa, qazın qiyməti 300 dollara çata bilər. Bu halda Ermənistanın qaz üçün illik xərcləri təxminən 389 milyon dollardan 657,5 milyon dollara yüksələr.
Proqnozlar mövcud bazar fərziyyələrinə əsaslanır. Hesabatda qlobal enerji bazarındakı vəziyyətdən asılı olaraq qiymətlərin daha da arta biləcəyi vurğulanır.
Qaz xərclərinin artması müəssisələrin istehsal məsrəflərini və əhalinin kommunal ödənişlərini də yüksəldə, inflyasiya təzyiqini gücləndirə və iqtisadi artımı ləngidə bilər.
Rusiyadan pul köçürmələri yarıdan çox azala bilər
Hesabat xaricdə, xüsusilə Rusiyada işləyən Ermənistan vətəndaşlarının ölkəyə göndərdiyi vəsaitlərin də kəskin azalacağı barədə xəbərdarlıq edir. Aİİ üzvlüyü ilə bağlı güzəştli şərtlər itirilərsə, Rusiyadan köçürmələr 2025-ci ildəki 3,88 milyard dollardan 1,8 milyard dollara düşə bilər.
Aİİ ölkələrindən Ermənistana ümumi pul köçürmələrinin isə 3,95 milyard dollardan təxminən 1,85 milyard dollara enəcəyi proqnozlaşdırılır. Bu rəqəmlər Ermənistanın pul köçürmələri baxımından Rusiyadan və əmək miqrantları üçün əsas istiqamət kimi Rusiyadan asılılığını göstərir.
Avrasiya İqtisadi Komissiyasının məlumatına görə, 2025-ci ildə Aİİ ölkələrində çalışan 126 900 Ermənistan vətəndaşının təxminən 124 600-ü Rusiyada işləyib. Bu, onların ümumi sayının 98 faizindən çoxdur.
Hesabatda bildirilir ki, üzvlüyün dayandırılması Ermənistan vətəndaşlarının birlik daxilindəki əmək güzəştlərini itirməsi və üzv olmayan ölkələrin vətəndaşlarına tətbiq edilən qaydalara, o cümlədən mümkün iş kvotalarına tabe olması ilə nəticələnə bilər. Ermənistan vətəndaşlarına və Aİİ bazarlarına daxil olan Ermənistan məhsullarına tətbiq edilən vergi şərtləri də əlverişsizləşə bilər.
Ermənistan Avropa İttifaqı ilə əlaqələri yaxınlaşdırmağa çalışarkən Rusiya və Aİİ-nin digər üzvləri ilə uzunmüddətli iqtisadi və siyasi əlaqələrini də qoruyur. Aİ ilə inteqrasiyanın dərinləşməsini dəstəkləyənlər mümkün investisiya artımını, idarəetmə islahatlarını və daha geniş ticarət imkanlarını önə çəkirlər. Tənqidçilər isə Aİİ-dən çox sürətlə uzaqlaşmağın, xüsusilə enerji təchizatı, məşğulluq və pul köçürmələri sahələrində ciddi iqtisadi pozuntulara səbəb ola biləcəyini bildirirlər.
Ermənistanın Aİİ-yə üzvlüyünün dayandırılması ilə bağlı qərar qəbul edilməyib. Hesabatda ölkənin iqtisadi tərəfdaşlıqlarını dəyişməsinin mümkün maliyyə nəticələri vurğulanır.
Bu qiymətləndirmələr İrəvanda Avropa İttifaqı ilə daha sıx inteqrasiyanın uzunmüddətli faydalarının Rusiya ilə iqtisadi əlaqələrin zəifləməsi risklərindən üstün olub-olmadığı barədə müzakirələri gücləndirə bilər. Rusiya Ermənistanın əsas enerji təchizatçısı və əmək miqrantlarının başlıca istiqamətidir.
