OMM Redaksiyası
Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Türkiyə ilə Liviya arasında dəniz razılaşmasına yönələn Avropa tənqidlərini rədd edib və sazişə etirazların hüquqi əsasının olmadığını bildirib.
Ərdoğan bazar ertəsi keçirilən kabinet iclasından sonra 2019-cu il razılaşmasını müdafiə edib. Saziş Türkiyə ilə Liviya arasında Şərqi Aralıq dənizində dəniz sərhədlərini müəyyən edir. Ərazi iddiaları və mümkün enerji ehtiyatları ilə bağlı rəqabət bölgədə gərginliyə səbəb olub. AnewZ-nin məlumatına görə, Ərdoğan Türkiyənin mövqeyini açıqlayıb.
“Şərqi Aralıq dənizində heç kimə qarşı xal toplamağa çalışmırıq”, – deyən Ərdoğan Ankaranın əsas prioritetinin dəniz hüquq və maraqlarını qorumaq olduğunu vurğulayıb.
O, Türkiyəni bölgədən kənarda saxlamaq istəyən ölkələri Ankara və Tripolinin iradəsinə hörmət etməyə çağırıb.
Ərdoğanın açıqlaması Liviyanın şərqində yerləşən parlamentin ötən həftə sazişi ratifikasiya etməsindən sonra səslənib. Bu, uzun illər davam edən müxalifətdən sonra mövqedə əhəmiyyətli dəyişiklikdir. Razılaşma 2019-cu ildə Türkiyə ilə Tripolidə yerləşən Liviya hökuməti arasında imzalanmışdı.
Misir, Bəhreyn və BƏƏ də sazişi pisləyib
Çərşənbə axşamı Misir, Bəhreyn və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri Yunanıstana qoşularaq razılaşmanı pisləyib. Bu ölkələr sazişin regional təhlükəsizliyə təhdid yaratdığını və beynəlxalq dəniz hüququnu pozduğunu bildiriblər.
Dörd ölkənin mövqeyinə görə, saziş Şərqi Aralıq dənizi dövlətlərinin dəniz hüquqlarını nəzərə almır. Bölgədə ərazi suları və müstəsna iqtisadi zonalarla bağlı mübahisələr uzun müddətdir davam edir.
Avropa İttifaqı da razılaşmanı rədd edib. İttifaq sazişin dəniz hüququnu pozduğunu və digər ölkələrin suveren hüquqlarına xələl gətirdiyini əsas gətirib.
Yunanıstan razılaşmada müəyyən edilən sərhədlərin Yunanıstan adalarının, xüsusilə Türkiyə ilə Liviya arasında yerləşən Krit adasının dəniz hüquqlarını tanımadığını bildirir.
Türkiyə Liviyanın şərqi ilə əlaqələrini genişləndirib
Liviya 2011-ci ildə uzun müddət ölkəyə rəhbərlik etmiş Müəmmər Qəddafinin devrilməsindən bəri rəqib administrasiyalar arasında siyasi cəhətdən bölünmüş vəziyyətdədir.
Türkiyə uzun müddət Tripolidə yerləşən Liviya hökumətini dəstəkləyib. Ankara 2019 və 2020-ci illərdə şərqdəki komandir Xəlifə Həftərə sadiq qüvvələrin başlatdığı hücum zamanı hərbi yardım göstərib.
Sonradan Ankara Liviyanın şərqi ilə diplomatik əlaqələrini genişləndirib. Parlamentin sazişi ratifikasiya etməsi Türkiyənin Şimali Afrika ölkəsi ilə münasibətlərində əhəmiyyətli addım olub.
