OMM Redaksiyası
AnewZ-nin məlumatına görə, İsraildə hökumətin formalaşdırılması ətrafında siyasi dalana dirənmə dərinləşib. Cümə axşamı uzunmüddətli müttəfiqi Birləşmiş Tövrat Yəhudiliyi Benyamin Netanyahunu dəstəkləməkdən imtina edib, ərəb partiyası Ra’am isə onun əsas rəqibi Qadi Eisenkotu dəstəkləyib.
Prezident İsaak Hersoq cümə axşamı axşamı Yerusəlimdəki iqamətgahında Netanyahu və müxalifət lideri, keçmiş hərbi qərargah rəisi Eisenkotla görüşməli idi. Hersoq hökuməti formalaşdırmaq üçün ilk imkanı hansı namizədə verəcəyini nəzərdən keçirir.
Oktyabrın 27-də keçirilən seçkidə parlamentdə heç bir tərəf 120 yerlik Knessetdə çoxluq üçün lazım olan 61 mandatı təmin edə bilməyib. Hersoqun rolu əsasən mərasim xarakteri daşısa da, hökumət qurmaq şansı daha yüksək olan namizədi müəyyənləşdirməlidir. O, qərarını noyabrın 11-dək verməlidir.
Yeni koalisiya qurulana və ya hökumət yaratmaq cəhdləri uğursuz olarsa növbədənkənar seçki keçirilənədək Netanyahu müvəqqəti baş nazir vəzifəsində qalır.
Birləşmiş Tövrat Yəhudiliyi namizədlərdən heç birini dəstəkləməyib
Netanyahunun “Likud” partiyası seçkidə 27 mandat qazanaraq gözləniləndən yaxşı nəticə göstərib. Bununla belə, onun millətçi-dini koalisiyası çoxluğu itirib və cəmi 53 yer əldə edib.
Ultraortodoks seçiciləri təmsil edən iki əsas partiyadan biri və Netanyahunun uzunmüddətli müttəfiqi olan Birləşmiş Tövrat Yəhudiliyi cümə axşamı hökumət qurmaq üçün heç bir namizədi dəstəkləməyəcəyini açıqlayıb. “Biz heç bir bloka bağlı deyilik”, – partiyanın nümayəndəsi İsxak Qoldknopf “Ynet”ə deyib.
Partiyanın digər üzvü Yaakov Pindrus hərbi xidmətə çağırışla bağlı mövqelərinin “dövlət qurulandan bəri dəyişmədiyini” bildirib. “Ynet”in yazdığına görə, partiya ultraortodoks kişiləri hərbi xidmətdən azad edən qanunvericiliyə üstünlük verib.
Birləşmiş Tövrat Yəhudiliyinin Knessetdə yeddi yeri var. Onun dəstəyi olmadan Netanyahunu dəstəkləyəcəyi gözlənilən deputatların sayı 46-ya enib. Digər ultraortodoks partiya Şas, eləcə də ifrat sağçı “Otzma Yehudit” və Dini Sionist partiyaları Netanyahunu dəstəkləyib. “Ynet”ə görə, Şasın mandatları seçkidə 11-dən altıya düşüb.
Ra’amın tövsiyəsindən sonra Eisenkot 56 deputatın dəstəyini alıb
Eisenkotun Netanyahuya qarşı olan, mərkəz-sol mövqelərdən sağa qədər uzanan və yəhudilərin rəhbərlik etdiyi dörd partiyadan ibarət ittifaqı cəmi 48 mandat qazanıb. Seçkidən əvvəlki sorğular isə tərəflər arasında yaxın mübarizə olacağını göstərirdi. Bununla yanaşı, ərəb partiyaları ümumilikdə rekord sayılan 19 mandat əldə edib.
Eisenkot da Netanyahu kimi ərəb partiyalarını hökumətinə daxil etməyəcəyini bildirib. Buna baxmayaraq, Ra’am cümə axşamı onun namizədliyini dəstəkləyib. Birgə Siyahının da günün sonunda eyni addımı atacağı gözlənilirdi.
“Yedioth Ahronoth” qəzetinin məlumatına görə, Ra’am sədri Mənsur Abbas və partiyanın nümayəndələri Yoav Seglovitzlə İman Xatib Yasin dəstəyi Hersoqa çatdırıblar. Ra’amın səkkiz mandatı ilə Eisenkotu hökuməti formalaşdırmaq üçün tövsiyə edən deputatların sayı 56-ya yüksəlib.
“Ynet”in yazdığına görə, Birgə Siyahının tərkibindəki “Hadash” partiyasından Amjad Şbita Eisenkotu “qorxaq və irqçi” adlandırıb, lakin ona dəstək vermək ehtimalını istisna etməyib. “Netanyahunun hökumətini devirmək üçün istənilən addımı atmağa hazırıq”, – deyə o bildirib.
Solçu “Demokratlar” partiyasından Gilad Kariv isə parlamentdə çoxluq olmasa belə, Eisenkotun rəhbərlik edəcəyi hökuməti dəstəkləyəcəklərini deyib. “Netanyahunun hakimiyyətdə qalmasına qarşı 67 yerlik aydın çoxluq var”, – Kariv “Ynet”ə bildirib.
İsrail prezidenti İsaak Hersoq Macarıstan prezidenti Andras Bakayla görüşərkən, 20 oktyabr 2026-cı il. Foto: “Reuters”
Hersoq siyasi liderləri yeni seçkidən yayınmaq üçün bütün imkanları nəzərdən keçirməyə çağırıb və ölkənin üzləşdiyi çətinliklərə diqqət çəkib. “İstənilən ağlabatan insan üzləşdiyimiz təhlükəsizlik və diplomatik çətinliklərə, ətrafımızda dəyişən regiona və bizi daxildən parçalayan məsələlərə baxmaqla üzərimizə böyük məsuliyyət düşdüyünü anlaya bilər”, – o deyib.
Prezident azlıq hökumətinin səmərəli fəaliyyət göstərə biləcəyinə də şübhə ilə yanaşıb. “Azlığa arxalanan hökuməti necə idarə etmək olar? Bu, mürəkkəb məsələdir”, – Hersoq “Ynet”ə bildirib. “Likud”un qazandığı 27 mandata – xalqın dörddə birinin səsinə – məhəl qoymaq olmaz”, – deyə o əlavə edib.
Hersoq partiyalarla ən kiçikdən ən böyüyə doğru məsləhətləşmələr aparır. Onun ofisi bu yanaşmanın “yeni düşüncə tərzini təşviq etmək” məqsədi daşıdığını bildirib.
Siyasi dalana Netanyahunun seçki ilə bağlı iddiaları da təsir edib. O, seçki rəsmilərinin mümkün səs saxtakarlığı ilə bağlı araşdırmasına istinad edib və ərəb partiyalarını seçki saxtakarlığında ittiham edib. Tənqidçilər isə Netanyahu və müttəfiqlərinin nəticələri gözdən salmağa çalışdığını deyirlər; Netanyahu bu ittihamı rədd edir.
İsrail Mərkəzi Seçki Komitəsi çərşənbə günü səsvermənin dürüstlüyünə xələl gəlmədiyini açıqlayıb. Komitənin rəhbəri, Ali Məhkəmənin hakimi Noam Sohlberq seçilmiş rəsmiləri demokratik prosesə ictimai inamı qorumağa çağırıb. “Bu, real təhlükədir. Demokratiyanın əsaslarından biri hakimiyyətin sülh yolu ilə ötürülməsidir”, – deyə o Hersoqa bildirib. Sohlberq, xüsusən ərəb vətəndaşları arasında seçici fəallığının yüksək olmasını müsbət əlamət kimi qiymətləndirib.
Bu arada, ifrat sağçı milli təhlükəsizlik naziri İtamar Ben-Qvir və Netanyahunun digər müttəfiqləri ərəb partiyalarının liderlərinin dərhal həbs olunmasını və dindirilməsini tələb ediblər.
Heç bir blokun çoxluğu olmadığı üçün analitiklər üç mümkün ssenari görür: azlıq hökuməti, birlik hökuməti və ya növbədənkənar seçki. Birinci variantda Eisenkot ərəb partiyalarının parlamentdənkənar dəstəyi ilə azlıq hökumətinə rəhbərlik edə bilər.
İsrail Demokratiya İnstitutunun prezidenti Yohanan Plesner “The Jerusalem Post”a belə bir variantın “riyazi və siyasi baxımdan mümkün seçim kimi ortaya çıxdığını” deyib. Bununla belə, o, İsrail ictimaiyyətinin belə hökumətə “dərin mənada hazır olmadığını” qeyd edib.
İkinci ssenari “Likud”un da iştirak etdiyi birlik hökumətidir. Konqres Tədqiqat Xidmətinin analitiki Cim Zanottinin təhlilinə əsasən, bu, Netanyahu ilə Eisenkot arasında səlahiyyət bölgüsü və növbəli baş nazirlik razılaşmasını əhatə edə bilər. Eisenkot əvvəllər Netanyahunun baş nazir qalmasına imkan verəcək razılaşmanı rədd edib. Plesner birlik hökumətinin ictimaiyyət tərəfindən qəbul edilə biləcəyini, lakin siyasi baxımdan həyata keçirilməsinin qeyri-müəyyən qaldığını deyib.
Üçüncü ehtimal Zanottinin fikrincə, 2027-ci ilin əvvəlində keçirilə biləcək yeni seçkidir. Plesner və digər analitiklər təkrar səsvermənin ən mümkün nəticə ola biləcəyini düşünürlər. Belə halda Netanyahu müvəqqəti baş nazir kimi vəzifədə qalacaq; Plesner bunun nəticədə ona ən çox fayda verə biləcəyini ehtimal edib.
Eisenkot seçki gecəsi seçici fəallığı yüksək olduqdan sonra insanları yenidən səsverməyə çağırmağın səhv olacağını bildirib.
Hersoq yaxın günlərdə hansı namizədi seçdiyini açıqlamalıdır. Mandat alan şəxsin koalisiya yaratmaq üçün 28 günü olacaq və bu müddət daha 14 gün uzadıla bilər. Zanotti yeni Knessetin noyabrın 10-da fəaliyyətə başlamalı olduğunu da qeyd edib.
İsrailin ən uzun müddət vəzifədə olmuş lideri Netanyahu üçün hazırkı mübarizə hökumət qurmaq üçün ilk imkanı kimin əldə edəcəyi ilə bağlıdır. Ölkədə siyasi dalanın uzanması ehtimalı fonunda çoxluğu təmin edə bilməmək belə Netanyahunun xeyrinə nəticələnə bilər.
