OMM Redaksiyası
AnewZ-nin məlumatına görə, İsrail prezidenti İshaq Herzoq oktyabrın 27-də keçirilən seçkilərdən sonra yeni hökumətin qurulması üçün siyasi partiyalarla məsləhətləşmələrə başlayıb. Baş nazir Benyamin Netanyahu da, rəqibi Qadi Ayzenkot da parlamentdə çoxluq əldə etməyib.
Netanyahunun sağçı “Likud” partiyası və onun ifrat sağçı, ultraortodoks yəhudi müttəfiqləri 120 yerlik Knessetdə 53 mandat qazanıb. Ayzenkotun mərkəzçi “Yaşar” partiyası və digər üç yəhudi müxalifət partiyası isə ümumilikdə 48 yer əldə edib. Hökumət çoxluğu üçün 61 mandat tələb olunur.
Ərəb partiyalarının rəhbərlik etdiyi iki ittifaq — Birləşmiş Ərəb Siyahısı və Birgə Siyahı — ərəb seçicilərin iştirakının kəskin artmasından sonra rekord sayda, 19 mandat qazanıb. Onların ümumi təmsilçiliyi hökumətin qurulmasında həlledici ola bilər. Bununla belə, yəhudi partiyalarının biri istisna olmaqla, hamısı seçkidən əvvəl ərəb partiyaları ilə əməkdaşlığı rədd etmişdi.
Herzoq çərşənbə günü Qüdsdə keçirilən mərasimdə Mərkəzi Seçki Komitəsinin sədri, hakim Noam Solberqdən rəsmi seçki nəticələrini qəbul edib. Prezident həmin axşam partiyalarla məsləhətləşmələrə başlanacağını elan edib və növbəti seçkinin qarşısını almaq üçün kompromisə çağırıb.
“Növbəti seçki raundunun qarşısını almaq və burada İsrail xalqı üçün sabit, yaxşı hökumət qurmaq məqsədilə fraksiyaların və onların nümayəndələrinin hazırkı şəraitdə hər öhdəlik və vədin yerinə yetirilə bilməyəcəyini anlamalarını gözləyirəm”, — Herzoq bildirib.
İsrail prezidentinin vəzifəsi əsasən mərasim xarakteri daşısa da, seçkidən sonra hökuməti qurmaq üçün Knesset üzvünü dəvət etmək səlahiyyəti var. Həmin şəxsə hökuməti formalaşdırmaq üçün 28 gün verilir; bu müddət daha 14 gün uzadıla bilər. Prezident koalisiya qurmaq şansının daha yüksək olduğunu düşündüyü şəxsi seçməkdə geniş səlahiyyətə malikdir və ən çox mandat qazanan partiyanın liderini seçməyə məcbur deyil.
Seçkinin nəticələri ilə bağlı mübahisələr fonunda Netanyahunun müttəfiqləri ərəb partiyalarının seçkini “oğurladığı” barədə əsassız iddialar irəli sürüb. Seçki rəsmiləri nəticələrin təsdiqini gecikdirməyə əsas verən qanun pozuntularına dair sübut olmadığını bildiriblər.
Çərşənbə günü keçirilən mərasimdə Solberq seçkiyə ictimai etimadı sarsıtmaq cəhdlərinə qarşı xəbərdarlıq edib.
“Son günlər seçkinin nəticələrini şübhə altına almağa və onların legitimliyini sarsıtmağa çalışan səslər eşidirik. Bu, real təhlükədir”, — Solberq deyib.
“Demokratiyanın əsaslarından biri hakimiyyətin dinc yolla ötürülməsidir. Bu, seçicilərin iradəsinin hamımız üçün məcburi olduğu anlayışından irəli gəlir”, — o əlavə edib.
İsrailin “Şin Bet” təhlükəsizlik xidməti seçkiyə xarici müdaxilə iddialarını araşdırır. Solberq qurumun topladığı kəşfiyyat məlumatlarının İsrailə, o cümlədən ölkəyə düşmən sayılan bəzi dövlətlərdən “əhəmiyyətli vəsait axını ilə bağlı genişmiqyaslı hadisəyə” işarə etdiyini bildirib. Bununla belə, o, iddiaların seçkinin nəticələrini əsaslı şəkildə dəyişməyəcəyini vurğulayıb.
Solberqin sözlərinə görə, hadisənin miqyasını yüksək əminliklə müəyyənləşdirmək və ayrı-ayrı faktlar arasında əlaqə qurmaq üçün əlavə araşdırma aparılmalıdır. İsrail mediası ötən həftə Mərkəzi Seçki Komitəsinin Qətərin ərəb icmalarında seçici fəallığını artırmaq məqsədilə maliyyə ayırdığı barədə iddialar aldığını yazıb. Qətər Xarici İşlər Nazirliyi bu iddianı qəti şəkildə təkzib edib.
Herzoq “Şin Bet”in araşdırmasına etibar etdiyini bildirib və iddialar yoxlanılan müddətdə ictimaiyyəti səbirli olmağa çağırıb. O, İsrail əhalisinin təxminən beşdə birini təşkil edən və özünü çox vaxt İsrailin fələstinli vətəndaşı kimi tanıdan ərəb israillilərin hədəfə alınmaması barədə də xəbərdarlıq edib.
“Onlar bu iddialara görə qaralanmamalıdır”, — prezident deyib.
“Son vaxtlar eşitdiyimiz kobudluğu və irqçi ifadələri pisləyirəm. İsraildə heç bir icmaya qarşı belə ifadələrə yer yoxdur”, — Herzoq bildirib.
Araşdırma Netanyahunun müttəfiqləri ilə müxalifət siyasətçiləri arasında gərginliyi də artırıb. İfrat sağçı Milli Təhlükəsizlik naziri və “Yəhudi Gücü” partiyasının lideri İtamar Ben-Qvir “Şin Bet”i ərəb partiyalarının liderlərini həbs etməyə və şübhələr tam aydınlaşanadək dindirməyə çağırıb.
Birgə Siyahının sədri Yusif Cabareen Ben-Qviri və Netanyahunu “seçkini xalqın əlindən almağa” çalışmaqda ittiham edib. Çərşənbə axşamı Ayzenkot Netanyahu və “Likud”u “demokratiyaya və qanunun aliliyinə qarşı əsl poqrom törətməyə çalışmaqda” günahlandırıb.
Ayzenkotun açıqlamasından əvvəl baş prokuror Qali Baharav-Miara “Şin Bet” rəhbəri, Netanyahunun təyin etdiyi David Zinin dörd ərəb siyasətçini dindirmək barədə müraciətini rədd edib. Baharav-Miara dindirməyə əsas verəcək qanun pozuntusu sübutlarının təqdim olunmadığını bildirib.
“Likud” isə baş prokuroru “araşdırmaya mane olmağa və xarici qüvvələrin seçki prosesinə müdaxiləsi ilə bağlı bu ciddi işi ört-basdır etməyə” çalışmaqda ittiham edib.
Heç bir siyasi blok çoxluğa malik olmadığından, Herzoqun məsləhətləşmələri hökuməti qurmaq üçün ilk fürsətin hansı deputata veriləcəyini və partiyaların yeni seçkiyə getmədən razılığa gəlib-gəlməyəcəyini müəyyənləşdirəcək.
