OMM Redaksiyası
Əfqanıstanda tiryək xaşxaşı əkini dördillik qadağaya baxmayaraq 2026-cı ildə 330 faiz artıb. AnewZ-nin məlumatına görə, BMT-nin Narkotiklər və Cinayətkarlıq üzrə İdarəsi (UNODC) cümə axşamı açıqladığı qiymətləndirmədə bu il 43 300 hektar sahədə xaşxaş əkildiyini bildirib. 2025-ci ildə bu göstərici 10 200 hektar olub.
UNODC-nin hesablamasına əsasən, tiryək istehsalı 296 tondan 1 466 tona yüksəlib. Əkin sahəsi 2022-ci ildə, qadağadan əvvəl qeydə alınan 232 000 hektardan xeyli aşağıdır. Bununla belə, xaşxaş əkini 16 vilayətə yayılıb, sahələrin 76 faizi isə ölkənin şimal-şərqində cəmləşib.
Əfqanıstan hesabatın nəticələrini mübahisələndirir
UNODC bildirib ki, fermerlər məhv edilməmək üçün xaşxaş sahələrini taxıl əkinlərinin arasında və divarların arxasında gizlədirlər. Qurum tiryək ehtiyatlarının azalmasının əkinlərin daha da genişlənməsinə və Əfqanıstandan kənara heroin qaçaqmalçılığının artmasına səbəb ola biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib.
UNODC-nin icraçı direktoru Monika Juma Əfqanıstan hakimiyyət orqanları ilə beynəlxalq ictimaiyyət arasında daha sıx əməkdaşlığa çağırıb. O bildirib: “De-fakto hakimiyyət orqanlarının və beynəlxalq ictimaiyyətin fermer icmalarına dəstək üçün birlikdə çalışması vacibdir”.
Əfqanıstanın Daxili İşlər Nazirliyi hesabatı rədd edərək, UNODC-nin peyk təsvirlərinə həddindən artıq əsaslandığını və əkinlərin məhv edilməsi tədbirlərini nəzərə almadığını bildirib. Nazirliyin məlumatına görə, məhsul yığımından əvvəl narkotik tərkibli bitkilərin 26 000 hektardan çoxu məhv edilib və qurumun öz qiymətləndirməsinə əsasən, əkin sahəsi demək olar ki, sıfıra enib.
Nazirlik qeyd edib: “Bu tədbirləri və onların nəticələrini hesablamalarında nəzərə almayan istənilən qiymətləndirmə natamam, etibarsız və ədalətsizdir”. O, UNODC-ni məlumat mənbələrini, peyk təsvirlərinin tarixlərini və məhv etmə əməliyyatlarının hesablamalarda nəzərə alınma metodunu açıqlamağa çağırıb.
Yaponiya fermerlərə dəstəyin davam etdirilməsini istəyir
Yaponiyanın Kabildəki səfirliyi Əfqanıstanın 2022-ci ildən bəri narkotiklərlə mübarizə səylərini alqışlayıb, eyni zamanda fermerlərin xaşxaş əkinindən uzaqlaşmasına kömək üçün davamlı yardıma ehtiyac olduğunu vurğulayıb. Səfirliyin açıqlamasında bildirilib: “Narkotiklərlə mübarizə xaşxaş əkini azaltmaq və keçmiş xaşxaş fermerlərinin alternativ dolanışıq vasitələrinə dəstək vermək üçün davamlı səylər tələb edir”.
Yaponiya 2021-ci ildən bəri narkotiklərlə mübarizə tədbirlərinə 33 milyon dollardan çox vəsait ayırdığını bildirib. Həmçinin sentyabrda UNODC ilə əlavə ikiillik, 9,4 milyon dollarlıq saziş imzalayıb.
