OMM Redaksiyası
Azərbaycan və Gürcüstan ticarəti artırmaq, Asiya ilə Avropa arasındakı nəqliyyat əlaqələrini gücləndirmək və uzun müddətdir davam edən sərhəd mübahisəsinin həlli istiqamətində səyləri sürətləndirmək niyyətindədir. AnewZ-nin məlumatına görə, bu prioritetlər Tbilisidə Azərbaycan Baş naziri Əli Əsədovla Gürcüstanın Baş naziri İrakli Kobaxidzenin iştirakı ilə keçirilən İqtisadi Əməkdaşlıq üzrə Hökumətlərarası Komissiyanın 11-ci iclasında müzakirə olunub.
İclas 2026-cı ildə baş tutan bir sıra yüksək səviyyəli səfərlərdən sonra keçirilib. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev apreldə Gürcüstana, Kobaxidze isə mayda Azərbaycana səfər edib. Hər iki hökumət bu səfərlərin ticarət, nəqliyyat, enerji və regional təhlükəsizliyi əhatə edən strateji tərəfdaşlığı möhkəmləndirdiyini bildirir.
Ticarət dövriyyəsi 1 milyard dolları ötüb
Əsədovun sözlərinə görə, 2026-cı ilin ilk doqquz ayında iki ölkə arasındakı ticarət dövriyyəsi 1 milyard dolları keçib. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 40 faizdən çox artım deməkdir. Azərbaycanın Gürcüstana təxminən 4 milyard dollar investisiya yatırdığını da Əsədov bildirib.
“Gürcüstan Azərbaycanın əsas ticarət tərəfdaşlarından biridir”, – deyən Əsədov ticarət və iqtisadi əlaqələrin “çox müsbət dinamika” ilə inkişaf etdiyini qeyd edib. Gürcüstan ixracı artırmaq, ticarət əlaqələrini şaxələndirmək və əlavə investisiya cəlb etmək niyyətindədir.
Kobaxidze ölkəsinin ixrac potensialından daha dolğun istifadə etməyə və investisiyaları artırmağa çalışdığını bildirib. Komissiyada turizm, kənd təsərrüfatı, gömrük, səhiyyə və təhsil sahələrində əməkdaşlıq da müzakirə olunub.
Orta Dəhliz və enerji layihələri
Nəqliyyat və enerji əməkdaşlığı tərəfdaşlığın əsas istiqamətlərindəndir. Mərkəzi Asiya və Xəzər regionunu Cənubi Qafqaz vasitəsilə Avropa ilə birləşdirən Orta Dəhliz beynəlxalq ticarət üçün alternativ marşrutların araşdırılması fonunda getdikcə daha böyük əhəmiyyət qazanır. Gürcüstan Qara dənizə çıxış, Azərbaycan isə Xəzərdən keçən mühüm tranzit imkanları təqdim edir.
Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu Azərbaycan və Gürcüstanı Türkiyə və daha uzaq bazarlarla birləşdirən şəbəkənin əsas hissəsidir. Əsədov dəmir yolunun yükdaşıma gücünün 5 milyon tona çatdırılması istiqamətində işlərin aparıldığını bildirib.
Gürcüstan tranzit imkanlarını genişləndirmək üçün Şərq–Qərb avtomobil yolunu inkişaf etdirir və Anaklia dərin dəniz limanının tikintisini planlaşdırır. Layihələrin həyata keçirilməsi davamlı investisiyalardan, səmərəli logistika həllərindən və kifayət qədər yük cəlbindən asılı olacaq.
Enerji əməkdaşlığında Bakı–Tbilisi–Ceyhan neft kəməri, Bakı–Supsa kəməri və Cənubi Qafqaz qaz kəməri mühüm yer tutur. Bu infrastruktur Gürcüstanı Azərbaycanın enerji ixracı üçün əsas tranzit marşrutlarından birinə çevirib.
Azərbaycan və Gürcüstan Rumıniya və Macarıstanla birlikdə Avropa bazarlarına bərpa olunan elektrik enerjisi çatdırmağı nəzərdə tutan Yaşıl Enerji Dəhlizi layihəsi üzərində də işləyir. “Enerji Azərbaycan və Gürcüstan arasındakı strateji münasibətlərin digər mühüm istiqamətidir”, – Kobaxidze bildirib və mövcud infrastrukturun regional və Avropa enerji təhlükəsizliyinə töhfəsini vurğulayıb. Elektrik enerjisi bağlantısı ilə bağlı layihənin irəliləməsi üçün texniki və maliyyə məsələlərində əlavə iş görülməlidir.
Sərhədin 15 hissəsi razılaşdırılmayıb
İki hökumət uzun müddətdir həll olunmayan sərhəd məsələsi üzrə səyləri sürətləndirmək barədə razılığa gəlib. Komissiyada Gürcüstan–Azərbaycan sərhədinin delimitasiyası və demarkasiyası müzakirə olunub. Son illərdə danışıqlarda ciddi irəliləyiş əldə edilməyib.
Kobaxidze tərəflərin prosesi sürətləndirmək barədə razılaşdığını, sərhədin 15 hissəsinin hələ də razılaşdırılmadığını deyib. “Uzun illərdir sərhədlərin delimitasiyası və demarkasiyası ilə bağlı heç bir dəyişiklik olmayıb”, – deyə o bildirib. Tərəflər həllini gözləyən hissələr üzrə işi intensivləşdirəcək, lakin prosesin başa çatması üçün müddət açıqlanmayıb.
Ən həssas məkanlardan biri ortaq sərhəd yaxınlığındakı, əsrlər yaşı olan David Qareci monastır kompleksidir. Kompleksin bəzi hissələrinin yerləşməsi ilə bağlı fikir ayrılıqları ərazi məsələsinə mədəni və dini həssaslıq əlavə edib. Razılaşmanın əldə olunması əlavə danışıqlar tələb edəcək.
Hər iki baş nazir əlaqələrin dərinləşdirilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Əsədov ikitərəfli əməkdaşlığın genişləndirilməsinin Azərbaycanın xarici siyasət prioritetlərindən biri olduğunu deyib. Hökumətlər beynəlxalq təşkilatlarda bir-birinin ərazi bütövlüyünə və suverenliyinə dəstək verdiklərini də təsdiqləyiblər.
Ticarətin artması, nəqliyyat infrastrukturunun inkişafı və yeni enerji layihələri Cənubi Qafqazın Asiya ilə Avropa arasında əlaqələndirici rolunu gücləndirə bilər. Bununla yanaşı, iri infrastruktur layihələrinin icrası və uzun illərdir davam edən sərhəd mübahisəsinin həlli qarşıda duran məsələlər olaraq qalır.
