OMM Redaksiyası
Çin-Qırğızıstan-Özbəkistan dəmir yolu layihəsi çərçivəsində əsas tunellərdən birinin qazılması başa çatıb. Çin-Qırğızıstan-Özbəkistan Dəmir Yolu Şirkətinin məlumatına görə, 209,6 metr uzunluğundakı Koş Dobo Şimal №2 tunelinin qazılması layihənin Qırğızıstan hissəsində tammiqyaslı tikinti işləri başlayandan sonra ilk belə nəticədir.
Birxətli struktur kimi inşa edilən tunelin maksimal dərinliyi 41 metrdir və işlər planlaşdırılan qrafikə uyğun tamamlanıb. Layihənin Qırğızıstan ərazisində ümumi icra səviyyəsi hazırda 17 faiz təşkil edir.
Tikinti işlərinə 2025-ci ilin iyununda başlanılıb. Bu müddət ərzində 27 tunel, 43 körpü və 88 yol yatağı hissəsinin inşasına start verilib. Marşrut boyunca nəzərdə tutulan 20 dəmir yolu stansiyasında da işlər aparılır. Xəttin digər mühüm infrastrukturlarından olan Narin №1 tunelində tikinti mərhələli şəkildə davam edir.
Çin-Qırğızıstan-Özbəkistan dəmir yolu ideyası ilk dəfə 1997-ci ildə irəli sürülüb. Dağlıq relyef, dəmir yolu relslərinin ölçüsü ilə bağlı fikir ayrılıqları və geosiyasi dəyişikliklər səbəbindən layihənin icrası uzun illər ləngiyib.
Başa çatdıqdan sonra 500 kilometrdən çox uzunluğa malik olacaq xətt Çinin Sincan bölgəsindəki Kaşqar şəhərini Qırğızıstan ərazisindən keçməklə Özbəkistanın Əndican şəhəri ilə birləşdirəcək. Marşrutun təxminən 305 kilometri Qırğızıstandan keçəcək.
Relslərin ölçüsü ilə bağlı problem kompromis yolu ilə həll edilib. Çin sərhədindən Qırğızıstandakı Makmala qədər təxminən 167,5 kilometrlik hissədə Çin standartlı relslərdən, Özbəkistan istiqamətindəki təxminən 140 kilometrlik hissədə isə sovet standartlı enli relslərdən istifadə olunacaq. Makmalda yükdaşıma üçün xüsusi dəyişmə mərkəzinin yaradılması planlaşdırılır.
Layihənin istifadəyə verilməsindən sonra onun Çinlə Yaxın Şərq və Avropa arasında ən qısa quru marşruta çevriləcəyi gözlənilir. Dəmir yolu mövcud Çin-Avropa Ekspresi ilə müqayisədə daşınma müddətini səkkiz günədək azalda bilər.
Şirkətin məlumatına görə, Qırğızıstanın Calal-Abad vilayətində, Manas və Suzakda üç peşə təlim mərkəzi yaradılıb. Bu mərkəzlərdə mülki mühəndislik, texnika və metal konstruksiyalar üzrə 1 800-dən çox yerli işçiyə təlim keçirilib. Tələblərə cavab verən məzunlara layihədə iş təklif olunur.
Layihə çərçivəsində ümumi dəyəri təxminən 114 milyon dollar olan material və avadanlıq yerli mənbələrdən alınıb. Yanacağın hamısı Qırğızıstandan tədarük edilir, sement də daxil olmaqla əsas tikinti materiallarının 60 faizindən çoxu ölkə daxilində istehsal olunur.
Tunelin qazılması Çin Prezidenti Si Cinpin Qırğızıstana dövlət səfərini başa vurduqdan bir neçə gün sonraya təsadüf edib. Səfər zamanı Si Cinpin və Qırğızıstan Prezidenti Sadır Japarov yeni dostluq müqaviləsi imzalayıb və iki ölkə arasında tərəfdaşlığı yüksəldiblər. Dəmir yolu layihəsi görüşlərdə əsas məsələlərdən biri olub.
