OMM Redaksiyası
Britaniyanın Baş naziri Endi Börnham “Palestine Action” təşkilatına qoyulan qadağanın yenidən nəzərdən keçirilməsi çağırışlarını rədd edib. O, qərarın sübutlara əsaslandığını və parlament nəzarətindən keçdiyini deyib. Börnham çərşənbə günü hüquqi proses davam etdiyi üçün məsələ ilə bağlı əlavə açıqlama verməyəcəyini bildirib.
Məsələ İcmalar Palatasında Sosial Demokrat və Leyborist Partiyasının üzvü Kler Hannanın çıxışı zamanı qaldırılıb. Hanna irlandiyalı yazıçı Salli Runinin və onun nəşriyyatının kitablarının Britaniyada satışını dayandırmaq qərarına diqqət çəkərək hökumətin qadağanı yenidən nəzərdən keçirib-keçirməyəcəyini soruşub. AnewZ-in məlumatına görə, Börnham qərarın ciddi prosedurdan keçdiyini və deputatlar tərəfindən təsdiqləndiyini vurğulayıb.
“Məsələ üzrə hüquqi proses davam edir, buna görə də bundan artıq şərh verməyəcəyəm”, – Börnham deyib.
Börnham Yaxın Şərqdəki vəziyyətə də toxunub
Baş nazir Yaxın Şərqdəki münaqişədən danışarkən Qəzza və İordan çayının qərb sahilindəki ağır mənzərələrlə bağlı nazirlərin narahatlığını bölüşdüyünü bildirib.
O, xarici işlər naziri Ed Milibendin iki dövlətli həll perspektivini təhdid edən hadisələrə cavab olaraq gördüyü tədbirləri qeyd edib. “İki dövlətli həllin həyata keçirilmə imkanları təhdid olunanda biz kənarda dayanmayacağıq”, – Börnham deputatlara deyib. O əlavə edib ki, Milibend bu məsələ ilə bağlı həmin həftənin əvvəlində daha bir bəyanat verib.
Qadağa və həbslərin artması
“Palestine Action” 2025-ci ilin iyulunda, Keir Starmerin baş nazirliyi dövründə qadağan edilib. Bu, birbaşa fəaliyyət göstərən etiraz qrupunun Böyük Britaniyanın Terrorizm haqqında qanununa əsasən qadağan olunduğu ilk hal olub.
Qrup İsrail ordusunu silah və avadanlıqla təmin edən şirkətlərə qarşı birbaşa fəaliyyət həyata keçirdiyini bildirir. Hökumət fəallar RAF Briz Norton aviabazasına daxil olaraq iki hərbi təyyarəyə qırmızı boya vurduqdan sonra qadağanı tətbiq edib. Hadisə nəticəsində dəyən zərər 9,3 milyon dollar qiymətləndirilib.
Qadağa “Palestine Action”ı terrorla mübarizə qanunvericiliyi ilə qadağan olunmuş təşkilatlarla eyni hüquqi statusa salır. Təşkilata üzv olmaq və ya ona dəstək ifadə etmək 14 ilədək həbs cəzasına səbəb ola bilər.
Daxili İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, qadağadan sonra terrorla əlaqəli həbslər kəskin artıb. 2026-cı ilin iyununa qədərki bir ildə polis 3 867 belə həbs qeydə alıb. Əvvəlki ildə bu rəqəm 234 olub; artım 1 553 faiz təşkil edib.
Həbs edilənlərin 3 630-u, yəni təxminən 94 faizi “Palestine Action”a dəstəklə əlaqələndirilib. Onların bir çoxu ictimai nümayişlərdə qrupu dəstəkləyən plakatlar göstərdiklərinə görə saxlanılıb.
Tənqidçilər bu rəqəmlərin terrorla mübarizə qanunlarının dinc etirazçılara qarşı getdikcə daha çox tətbiq edildiyini göstərdiyini bildirirlər. Hökumət isə tədbirlərin qanuni etirazı deyil, qadağan olunmuş təşkilata dəstəyi hədəf aldığını deyir.
Salli Runinin etirazı və Ali Məhkəmədəki proses
“Normal People” və “Conversations with Friends” romanlarının müəllifi, irlandiyalı yazıçı Salli Runi qadağanın əsas tənqidçilərindən biridir. Qadağadan sonra o, kitablarından və həmin əsərlər əsasında BBC üçün çəkilən televiziya adaptasiyalarından əldə etdiyi gəliri İrlandiya Respublikasında qanuni fəaliyyət göstərən “Palestine Action”a bağışlayacağını vəd edib.
ITV News-un məlumatına görə, Runinin nəşriyyatı “Faber” mümkün hüquqi nəticələrdən narahatlıq səbəbindən ötən həftə onun kitablarının Böyük Britaniyada satışını dayandırmaq qərarı verib. Runi bu addımı dəstəkləyib və Britaniyadakı nəşriyyat müqavilələrini yerinə yetirməyin onu ciddi cinayət məsuliyyəti riski ilə üz-üzə qoya biləcəyini deyib. O, həbs olunacağından ehtiyat edərək 2025-ci ilin sentyabrında mükafat almaq üçün Londona səfərini də ləğv etmişdi.
Qadağa ilə bağlı hüquqi mübahisə “Palestine Action”ın həmtəsisçisi Huda Ammorinin şikayətindən sonra Böyük Britaniya Ali Məhkəməsinə çıxarılıb. London Apellyasiya Məhkəməsi iyunda qadağanı qanuni sayaraq qüvvədə saxlayıb. Ali Məhkəmə isə iyulda növbəti şikayətə baxmağa razılıq verib.
Daxili İşlər Nazirliyi Apellyasiya Məhkəməsinin “Palestine Action”ın terror aktları törətdiyinə və zorakılığı təşviq etdiyinə dair sübutlar olduğunu müəyyən etdiyini bildirir.
Qadağa ilə bağlı mübahisə davam edir. Vətəndaş azadlıqları təşkilatları minlərlə insanın ifadə xarakterli hərəkətlərə görə cinayət ədliyyə sisteminə cəlb edildiyini deyərək xəbərdarlıq edirlər. Yaşıllar Partiyasının lideri Zak Polanski hökuməti qərarı ləğv etməyə çağırıb. Qadağanın tərəfdarları isə hərbi obyektlərə və müdafiə müəssisələrinə hücumların ciddi təhlükəsizlik təhdidi kimi qiymətləndirilməli olduğunu bildirirlər.
Börnham hüquqi proses davam etdiyi müddətdə qadağanın yenidən nəzərdən keçirilməyəcəyini bildirib. Ali Məhkəmənin gələcək qərarı “Palestine Action”ın Britaniyadakı hüquqi statusuna və təşkilatla əlaqəli minlərlə məhkəmə işinin nəticəsinə təsir edə bilər.
