OMM Redaksiyası
Avropa İttifaqı Arktikada təhlükəsizliyi gücləndirməyə yönəlmiş yeni strategiyasını açıqlayıb. Sənəddə peyk müşahidəsinin genişləndirilməsi, sualtı infrastrukturun qorunması və üzv ölkələrə daha çox buzqıran gəmi əldə etməkdə kömək göstərilməsi nəzərdə tutulur.
AnewZ-nin məlumatına görə, buzların əriməsi yeni gəmiçilik marşrutları açır və ABŞ, Rusiya, Çin və Avropa ölkələri arasında bölgədə nüfuz uğrunda rəqabəti artırır.
Arktikada geosiyasi rəqabət və təhlükəsizlik narahatlıqları
Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Lyayen Arktikanın geosiyasi nüfuz uğrunda mübarizənin əsas məkanlarından birinə çevrildiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, Aİ artıq bölgədə suverenliyin, ərazi bütövlüyünün və sabitliyi tənzimləyən uzunmüddətli qaydaların öz-özünə qorunacağına arxalana bilməz.
Strategiya Rusiyanın Arktikadakı hərbi fəaliyyəti ilə bağlı artan narahatlıqlar və ABŞ Prezidenti Donald Trampın Danimarkaya məxsus Qrenlandiyanı əldə etmək təşəbbüsündən sonra adaya beynəlxalq diqqətin yenidən artdığı vaxt açıqlanıb.
Aİ rəsmilərinin bildirdiyinə görə, Rusiya bölgədə sovet dövründən qalma hərbi bazaları yenidən açıb və modernləşdirib, Kola yarımadasında isə nüvə silahlarının böyük hissəsini saxlayır. Onlar həmçinin Arktikanın Rusiya raket sistemlərinin sınaqdan keçirildiyi əsas məkanlardan biri olduğunu deyirlər.
Moskva Qərbin tənqidini rədd edərək NATO-nu bölgənin militarizasiyasına töhfə verməkdə ittiham edib. Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov avqustda Moskvanın milli təhlükəsizliyinə təhdidləri azaldaraq sülh və sabitliyi qorumaq istədiyini bildirib.
Aİ sualtı kabellərin mühafizəsini planlaşdırır
Sualtı kritik infrastrukturun təhlükəsizliyi yeni strategiyanın əsas prioritetlərindəndir. Aİ dəniz təhlükəsizliyi mərkəzi yaratmağı nəzərdə tutur. Bu mərkəz üzv ölkələrə və tərəfdaşlara dəniz dibindən kosmosa qədər toplanan kəşfiyyat məlumatlarını paylaşmaq imkanı verəcək.
Brüssel sualtı kabellərə nəzarət etmək, onları qorumaq və təmir işlərini asanlaşdırmaq üçün Arktika kabel mərkəzi yaratmağı da planlaşdırır. Bundan əlavə, Aİ-nin “Copernicus” Yer müşahidə şəbəkəsinin genişləndirilməsi ilə peyk nəzarəti gücləndiriləcək.
Arktika sularında dəniz fəaliyyətinin artması fonunda strategiyada 27 üzv ölkə üzrə buzqıran gəmilərin imkanlarının artırılması çağırışı yer alır. Finlandiya, İsveç və Danimarka bölgədə əhəmiyyətli maraqları olan Aİ üzvlərindəndir. Təklif olunan tədbirlər üçün ümumi xərc hesablaması isə açıqlanmayıb.
Bu, Aİ-nin 2021-ci ildən bəri Arktika siyasətinə dair ilk əsaslı yenilənməsidir və mübahisəli bölgədə nüfuzunu artırmaq səylərinin genişləndiyini göstərir. Ötən ay Ursula fon der Lyayen Qrenlandiyaya 200 milyon avro investisiya yatırılması planını açıqlayıb.
