OMM Redaksiyası
Böyük Britaniyanın Baş naziri Endi Börnham “Brexit”in ölkəyə xeyirdən çox zərər vurduğunu deyib. O, həmçinin Ukraynaya dəstəyi və NATO qarşısında öhdəlikləri təsdiqləyərək ölkənin gələcək xarici siyasət istiqamətləri barədə danışıb.
Börnham bu fikirləri çərşənbə axşamı Liverpulda keçirilən Leyboristlər Partiyasının konfransında lider kimi ilk çıxışı zamanı səsləndirib. Baş nazir “Brexit”i iqtisadiyyata zərər vuran, onilliklər ərzində qəbul edilmiş qərarlarla eyni sırada göstərib və Avropa İttifaqı ilə uzunmüddətli münasibətlərin daha da yaxınlaşdırılması imkanlarının nəzərdən keçiriləcəyini bildirib.
“Brexit” və Avropa İttifaqı ilə münasibətlər
Börnhamın sözlərinə görə, “Brexit” iqtisadi artıma mənfi təsir göstərib və 2016-cı il “Leave” kampaniyasının əsas vədlərindən birini — miqrasiyaya daha çox nəzarəti — reallaşdırmayıb. Onun fikrincə, ölkə immiqrasiyaya nəzarəti artırmaq əvəzinə, bu sahədə daha az imkan əldə edib.
Baş nazir Böyük Britaniyanın Avropa İttifaqına, vahid bazara və ya gömrük ittifaqına qayıtacağı ilə bağlı öhdəlik götürməyib. Bunun əvəzinə, ölkənin Avropa ilə gələcək münasibətlərini nəzərdən keçirməli olduğunu və müxtəlif variantların araşdırılacağını bildirib.
Bu yanaşma Böyük Britaniyanın ən böyük ticarət tərəfdaşı ilə əlaqələri baxımından əhəmiyyətli dəyişiklik kimi qiymətləndirilir. Börnham daha əvvəl onillik ərzində müşahidə olunan aşağı iqtisadi artımın qismən “Brexit”lə bağlı olduğunu deyib. Avropa İttifaqı ilə daha sıx inteqrasiyaya qoyulmuş məhdudiyyətlərin aradan qaldırılması üçün Leyboristlər Partiyası daxilində də təzyiq artır.
Yaxın vaxtlarda keçiriləcək Böyük Britaniya-Avropa İttifaqı sammitinin Börnhamın bu istiqamətdə nə dərəcədə irəliləməyə hazır olduğunu göstərməsi gözlənilir.
Ukrayna və NATO-ya dəstək
Təhlükəsizlik məsələlərində Börnham müttəfiqlərini əmin etməyə çalışıb ki, ölkənin daxili siyasi kursuna dair tənqidi mövqeyi beynəlxalq öhdəliklərdən geri çəkilmək anlamına gəlmir.
O, Rusiyanın işğalına qarşı mübarizə aparan Ukraynaya dəstəyi bir daha təsdiqləyib, NATO qarşısında öhdəliklərin davam etdiriləcəyini və milli müdafiənin gücləndiriləcəyini bildirib.
Bu mövqe Börnhamın baş nazir vəzifəsinə gəldikdən sonra nümayiş etdirdiyi siyasətlə uzlaşır. Onun avqust ayında baş tutan ilk xarici səfəri Ukraynaya olub. Həmin səfər zamanı Börnham Britaniyanın dəstəyinin dəyişməyəcəyini və “Ukraynanın təhlükəsizliyi bizim təhlükəsizliyimizdir” deyib.
Böyük Britaniya Ukraynanın uzunmüddətli təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi və Rusiyanın gələcək təcavüzünün qarşısının alınması ilə bağlı Avropa təşəbbüslərində də yaxından iştirak edir. Rusiyanın hərbi və hibrid fəaliyyətləri ilə bağlı narahatlıqlar fonunda məsələ Avropada daha da aktuallaşıb.
İsrail və Qəzza məsələsi
Börnham Qəzzadakı müharibəyə də toxunaraq İsrail-Fələstin münaqişəsinin həlli üçün iki dövlətli modeli dəstəklədiyini bildirib.
Baş nazir bu mövqeyi Britaniyanın beynəlxalq rolunun bir hissəsi kimi təqdim edib, İsrailin təhlükəsizliyinə dəstəyini və HƏMAS-ın 7 oktyabr 2023-cü il hücumlarını pislədiyini vurğulayıb.
Onun sözləri Leyboristlər Partiyası daxilində Qəzza ilə bağlı aylarla davam edən təzyiqlərdən sonra hökumətin Yaxın Şərq siyasətini müəyyənləşdirmək cəhdi kimi qiymətləndirilir. Hökumət artıq İsrail hökumətinə qarşı daha sərt mövqe nümayiş etdirib və İordan çayının qərb sahilindəki İsrail yaşayış məntəqələrinə qarşı tədbirlər görüb.
Bununla belə, Börnham İsrailin Qəzzadakı fəaliyyətini tənqidlə yanaşı, İsrailin təhlükəsizliyinə dəstəyi və İrandan gələn təhdidlərə qarşı mövqeyini qorumağa çalışır.
