OMM Redaksiyası
Avropada bu həftə hava nəqliyyatını pozan saxta bomba hədələri cümə günü İrlandiya və Bolqarıstan telekanallarına da çatıb. Özünü “Mixail Andropov” adlandıran göndərici sərnişin təyyarələrini hədəf alan hədələrə görə məsuliyyəti üzərinə götürüb.
İrlandiyanın ictimai yayımçısı RTÉ elektron məktublardan birini aldıqdan sonra ofislərini təxliyə edib və proqramlarını dayandırıb. Bolqarıstanın Nova TV-si də hədəfə alınıb, Böyük Britaniyanın Sky telekanalı isə təhlükəsizlik təhdidi aldığını bildirib. AnewZ-nin məlumatına görə, məktubların mövzusu “Qərbə mesaj” olub və orada hədələr Avropada nəqliyyata qarşı silsilə hücumların başlanğıc mərhələsi kimi təqdim edilib.
Reuters məktubları kimin göndərdiyini, haradan göndərildiyini və onların çərşənbə axşamından bəri təsirlənən onlarla reysə yönəlmiş hədələrlə əlaqəli olub-olmadığını müəyyənləşdirə bilməyib. Partlayıcı qurğu aşkarlanmayıb. Cümə günü hədəfə alınanlar da daxil olmaqla, təhdid edilən bütün təyyarələr təhlükəsiz eniş edib.
Avropa rəsmiləri hədələri “psixoloji müharibə” adlandırır
Redaksiyalara yönələn hədələr Avropa rəsmilərinin bu hadisələrin Ukraynaya dəstək verən ölkələrə qarşı “hibrid” pozuculuq kampaniyasının tərkib hissəsi ola biləcəyinə dair narahatlığını artırıb. Bir çox rəsmi belə kampaniyalara görə Rusiyanı günahlandırıb, Moskva isə iştirakını inkar edib.
İspaniyanın xarici işlər naziri Xose Manuel Albares Avropanın “hibrid təcavüz” və “psixoloji müharibə formasının” hədəfində olduğunu deyib. Hədələrə görə heç bir ölkə rəsmi şəkildə kimisə ittiham etməyib.
Təhlükəsizlik üzrə ekspertlər cümə axşamı bildiriblər ki, hədələr Rusiyanın 2022-ci ildə Ukraynaya genişmiqyaslı müdaxiləsindən sonra Kiyevə silah və ya maliyyə yardımı göstərən Avropa ölkələrini cəzalandırmaq məqsədi daşıya bilər. Bununla belə, onlar ayrı-ayrı şəxslərin yanlış izlər buraxa, başqalarını təqlid edən hədələr göndərə və ya şəxsi narazılıqla hərəkət edə biləcəyini də qeyd ediblər.
Cümə günü saxta hədələrin sayı ondan çox olsa da, onların hava nəqliyyatına birbaşa təsiri azalıb. Çərşənbə axşamı təxminən altı reysin, cümə axşamı isə iki ondan çox reysin hərəkəti pozulub. Bəzi təyyarələr planlaşdırılmamış eniş edib, digərləri isə qırıcıların müşayiəti ilə təyinat yerinə çatıb.
İtaliya hava limanları idarəsindəki mənbənin məlumatına görə, Praqadan Romaya uçan “Wizz Air” təyyarəsi cümə günü Venesiyaya yönləndirilib. Həftənin əvvəlki günləri ilə müqayisədə başqa yerlərdə fasilələr daha məhdud olub.
NATO bölgədə hava patrullarına qoşulub
Macarıstan qırıcıları cümə günü Brüsseldən Sofiyaya, eləcə də Praqadan Buxarestə və Kiprə uçan sərnişin təyyarələrini Macarıstan hava məkanında müşayiət edib. Macarıstanın müdafiə naziri Romulus Rusin-Sendi NATO-nun bölgədə bəzi hava patrullarının həyata keçirilməsini əmr etdiyini bildirib. Bu, alyansın hədələrə müdaxiləsi barədə ilk məlumat olub.
Hədələr Avropada elektrik yarımstansiyaları, Baltikyanı bölgədə müdafiə ilə bağlı obyektlər, eləcə də Fransada və başqa yerlərdə supermarketlərin soyuducuları da daxil olmaqla, müxtəlif hədəflərə qarşı törədilən və ya cəhd edilən təxribatlardan sonra baş verib. Almaniya Leypsiq hava limanına pilotsuz uçuş aparatı hücumuna görə Rusiyanı birbaşa ittiham edib.
Bir çox Avropa rəsmisi bu hadisələri “hibrid” və ya “boz zona” əməliyyatları kimi təsvir edir: onların həyata keçirilməsi ucuzdur, inkar edilməsi asandır və silahlı cavaba səbəb olacağı gözlənilmir.
Avropa Komissiyasının texnoloji suverenlik, təhlükəsizlik və demokratiya üzrə icraçı vitse-prezidenti Henna Virkkunen cümə axşamı Reuters-ə bildirib ki, 2022-ci ildən bəri Avropa kritik infrastrukturun təxribatı, pilotsuz uçuş aparatlarının hava məkanına daxil olması, kiberhücumlar və seçkilərə müdaxilə daxil olmaqla, hibrid əməliyyatlarla üzləşib.
“Biz daim hücuma məruz qalırıq. Bu əməliyyatların məqsədi cəmiyyətlərimizi sabitsizləşdirmək və vətəndaşlarımız arasında inamsızlıq yaratmaqdır”, – Virkkunen deyib. O əlavə edib: “Müxtəlif hibrid əməliyyatların arxasında həmişə Rusiya dayanmır. Çox vaxt isə Rusiya dayanır”.
Hədələrin arxasında kimin dayandığı ilə bağlı sualları ayrıca bir iddia da mürəkkəbləşdirib. İtaliyadakı hava limanının mənbəyi cümə axşamı bildirib ki, Roma və Milanda bir neçə aviaşirkətə və hava limanı operatoruna “Kişi Dövlətinin döyüşçüləri” adından bomba hədələri göndərilib. Rusiyada qadağan olunmuş “Kişi Dövləti” ifrat sağçı, antifeminist hərəkatdır.
Reuters həmin məktubu kimin göndərdiyini təsdiqləyə bilməyib. “Kişi Dövləti”ni 2016-cı ildə yaradan rusiyalı bloqer Vladislav Pozdnyakov hərəkatın artıq mövcud olmadığını və hadisəyə aidiyyəti olmadığını deyib.
