OMM Redaksiyası
Bolqarıstanda bazar günü prezident seçkiləri keçirilir. Qara dənizdə ticarət gəmilərinə edilən ölümcül dron hücumları ölkədə təhlükəsizlik narahatlığını artırıb və Ukraynadakı müharibəyə münasibətdə fikir ayrılıqlarını üzə çıxarıb.
“AnewZ”in məlumatına görə, seçkilərdə 27 namizəd iştirak edir. Onların arasında 61 yaşlı prezident səlahiyyətlərini icra edən İliana İotova və 50 yaşlı keçmiş müvəqqəti baş nazir Andrey Gyurov əsas namizədlər sayılır. Rəy sorğuları noyabrın 1-də ikinci turun keçirilə biləcəyini göstərir.
“Reuters”in məlumatına görə, Bolqarıstan sahilləri yaxınlığında ticarət gəmilərinə bir sıra dron hücumları nəticəsində təxminən iki onlarla beynəlxalq dənizçinin həlak olduğu güman edilir.
Hücumlar Sofiyanı dəniz təhlükəsizliyini gücləndirmək üçün müttəfiqlərindən dəstək istəməyə vadar edib. Bununla da Ukraynadakı müharibənin nəticələri Avropa İttifaqı və NATO üzvü olan Bolqarıstana daha yaxın hiss olunmağa başlayıb.
Bolqarıstan hücumları törətməkdə Rusiyanı birbaşa ittiham etməyib. Bununla belə, baş nazir Rumen Radev bildirib ki, hücumların nəticələri “Rusiya Federasiyasının maraqlarına xidmət edir”.
Namizədlərin Ukrayna ilə bağlı mövqeləri fərqlənir
Hər iki aparıcı namizəd hücumları pisləyib, lakin münaqişə ilə bağlı daha geniş məsələlərdə mövqeləri fərqlidir.
Qərbyönlü islahatçı partiyaların dəstəklədiyi Gyurov Ukraynaya dəstək verir və NATO müttəfiqləri ilə daha sıx əməkdaşlığın tərəfdarıdır. Müvəqqəti baş nazir olduğu dövrdə o, Kiyevlə təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıq sazişi imzalayıb.
Gyurov cümə axşamı seçki mitinqində Bolqarıstanın etibarlı NATO müttəfiqi olmasının, maraqlarını hərbi hazırlıq və diplomatiya yolu ilə müdafiə etməsinin vacibliyini vurğulayıb.
Yanvarda Radev parlament siyasətinə qoşulmaq üçün istefa verdikdən sonra prezident səlahiyyətlərini icra etməyə başlayan İotova müharibənin diplomatik yolla həllini dəstəkləyir.
İotovanı Radev dəstəkləyir. O, bu ilin əvvəlində parlament siyasətinə qoşulmaq üçün prezident postundan istefa verib və daha sonra seçkilərdə qalib gəlib.
“Rəqiblərim deyirlər ki, tükəndirmə müharibəsi aparılmalıdır. Həqiqət budur ki, ən çox yorulan hamımızıq”, — İotova cümə axşamı tərəfdarlarına deyib.
İotova qalib gələrsə, Bolqarıstanın seçilmiş ilk qadın prezidenti olacaq.
Dəniz təhlükəsizliyi iqtisadi əhəmiyyət daşıyır
Artan təhlükəsizlik narahatlıqları regional ticarət üçün əhəmiyyətli olan Bolqarıstanın dəniz limanları baxımından iqtisadi nəticələr də doğurur.
Ölkənin Milli Statistika İnstitutunun məlumatına görə, Bolqarıstanın dəniz limanlarında 2025-ci ildə 27,49 milyon ton yük emal edilib. Bu, əvvəlki illə müqayisədə 6,9 faiz azdır. Göstəricidəki azalma son dron hücumlarından əvvəl qeydə alınıb.
Regional təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıq da genişlənib. İyulda Bolqarıstan, Rumıniya və Türkiyə birgə Qara dəniz mina əleyhinə tədbirlər qrupunun səlahiyyətlərinin kritik sualtı infrastrukturu qorumağı da əhatə etməsi barədə razılığa gəliblər.
Rumıniyanın Milli Müdafiə Nazirliyinin məlumatına görə, razılaşma NATO müttəfiqi olan üç ölkə arasında dəniz təhlükəsizliyini və əməkdaşlığı gücləndirməyi hədəfləyir. Son hücumlar gəmiçilik marşrutlarının və sualtı infrastrukturun qorunmasının regional əhəmiyyətini yenidən gündəmə gətirib.
“Alpha Research” sorğusuna görə, İotovanın dəstəyi 41 faiz, Gyurovun isə 28 faizdir. “Reuters” bu nəticələri yayıb.
Bolqarıstan prezidentinin səlahiyyətləri əsasən mərasim xarakteri daşısa da, vəzifə konstitusion məsuliyyətləri, o cümlədən silahlı qüvvələrə komandanlıq etmək və qanunlara veto qoymaq səlahiyyətini əhatə edir.
Beləliklə, seçkilər həm də qonşu Ukraynadakı müharibənin regional təhlükəsizliyə təsir göstərdiyi bir vaxtda ölkənin siyasi istiqamətinin sınağıdır.
Səsvermə bazar günü, oktyabrın 25-də yerli vaxtla saat 07:00-da başlayıb. Seçki məntəqələrinin saat 20:00-da bağlanması planlaşdırılır.
Namizədlərdən heç biri birinci turda tələb olunan səs çoxluğunu əldə etməsə, bolqarıstanlılar noyabrın 1-də keçiriləcək ikinci turda yenidən səs verəcəklər.
