OMM Redaksiyası
İsveçrə seçiciləri sentyabrın 27-də ölkənin uzun illərdir davam edən neytrallıq siyasətinin daha sərt formada Konstitusiyada təsbit edilib-edilməməsinə dair referendumda səs verirlər.
Sağ yönümlü İsveçrə Xalq Partiyasının (SVP) dəstəklədiyi təşəbbüs neytrallığın daha dəqiq müəyyənləşdirilməsini nəzərdə tutur. Təklif qəbul olunarsa, İsveçrə daim neytral qalmalı, ölkəyə hücum edilmədiyi və ya qaçılmaz hücum təhlükəsi olmadığı halda NATO kimi hərbi ittifaqlara qoşulmamalı və onlarla əməkdaşlıq etməməlidir.
Təklif hansı məhdudiyyətləri nəzərdə tutur?
Layihəyə əsasən, İsveçrə müharibə aparan ölkələrə qarşı sanksiyalar tətbiq edə bilməyəcək. Yalnız Birləşmiş Millətlər Təşkilatının qərarları ilə tətbiq edilən və ya sanksiyalardan yayınmanın qarşısını almağa yönələn tədbirlərə istisna qoyulacaq.
Təşəbbüsün tərəfdarları bildirirlər ki, Konstitusiyada daha aydın qaydaların müəyyənləşdirilməsi İsveçrənin neytral vasitəçi kimi ənənəvi rolunu qoruyacaq və bu siyasətin siyasi şəraitdən asılı olaraq dəyişdirilməsinin qarşısını alacaq.
Rusiya sanksiyaları mübahisənin mərkəzindədir
Müzakirələr İsveçrənin Rusiyanın Ukraynaya müdaxiləsindən sonra Avropa İttifaqının tətbiq etdiyi sanksiyaların böyük hissəsinə qoşulması ilə daha da kəskinləşib. İsveçrə hökuməti hesab edir ki, bu tədbirlər neytrallıq siyasəti ilə uzlaşır və beynəlxalq hüququn pozulmasına cavab verməyə imkan yaradır.
Xarici işlər naziri İqnazio Kassis neytrallıq siyasətində çevikliyin vacib olduğunu vurğulayıb: “İsveçrə neytral olub və neytral olaraq qalacaq”. Federal Şura isə təklif olunan dəyişikliklərin ölkənin dəyişən təhlükəsizlik şəraitinə cavab vermək imkanlarını məhdudlaşdıracağını bildirir.
Əleyhdarlar daha sərt qaydaların Avropa ölkələri və NATO ilə müdafiə, kibertəhlükəsizlik və digər sahələrdə əməkdaşlığı çətinləşdirə biləcəyini qeyd edirlər.
Rəylər təklifə qarşı çıxıldığını göstərir
Son sorğular təşəbbüsün ciddi müqavimətlə üzləşdiyini göstərir. “Reuters”in istinad etdiyi GFS Bern sorğusuna əsasən, respondentlərin 63 faizi təklifin əleyhinə, 34 faizi isə lehinədir. Digər sorğuda isə əleyhdarların payı 68 faiz göstərilib.
İsveçrənin neytrallığı 1815-ci ildən beynəlxalq səviyyədə tanınır və 1848-ci ildən ölkə Konstitusiyasında təsbit olunub. Buna görə də referendumun əsas sualı İsveçrənin neytral qalıb-qalmaması deyil, bu neytrallığın nə dərəcədə sərt müəyyənləşdirilməsi və tətbiq edilməsidir.
