OMM Redaksiyası
Almaniya kansleri Fridrix Merts oktyabrın 27-də Sinqapura səfəri zamanı Avropa İttifaqının Asiya ilə ticarət əlaqələrini dərinləşdirməyə çalışdığını bildirib. AnewZ-in məlumatına görə, Merts artan qlobal ticarət maneələrinin beynəlxalq ticarətə təhdid yaratdığını deyib.
Merts Cənub-Şərqi Asiya iqtisadiyyatları və 12 ölkənin daxil olduğu Trans-Sakit Okean Tərəfdaşlığı üzrə Hərtərəfli və Mütərəqqi Sazişin (CPTPP) üzvləri ilə daha sıx əməkdaşlığa çağırıb. O, artan proteksionizmə qarşı açıq bazarları və proqnozlaşdırıla bilən ticarət qaydalarını müdafiə edib.
Ümumdünya Ticarət Təşkilatı (ÜTT) və Beynəlxalq Valyuta Fondunun (BVF) iyulda dərc etdiyi araşdırmaya əsasən, 2026-cı ilin ilk beş ayında qlobal ticarət siyasəti üzrə fəaliyyət 2024-cü ilin eyni dövrü ilə müqayisədə təxminən iki dəfə artıb. Artımın əsas səbəbi məhdudlaşdırıcı tədbirlər olub.
Avropa Asiya ilə iqtisadi əlaqələri niyə gücləndirir?
Asiya ilə iqtisadi əlaqələrin möhkəmləndirilməsi Avropaya ABŞ-ın tarifləri və Çinin ticarət məhdudiyyətləri ilə bağlı qeyri-müəyyənlik fonunda ixrac bazarlarını və investisiya tərəfdaşlıqlarını şaxələndirməyə kömək edə bilər.
“Yenidən böyük güclər arasında rəqabətin formalaşdırdığı beynəlxalq şəraitdə maraqlarımızı müdafiə etməliyik”, – Merts deyib.
Sinqapurun baş naziri Lorens Vonqla birgə çıxış edən Merts bildirib ki, təxminən 450 milyon istehlakçısı olan Avropa İttifaqı açıq rəqabətə, etibarlılığa və qaydalara əsaslanan ticarətə söykənən tərəfdaşlıqları gücləndirmək istəyir.
“Bu, hazırda gördüklərimizə qəsdən verilən əks cavabdır... Biz işləri fərqli görmək və daha yaxşı yolun olduğunu göstərmək istəyirik”, – Merts bildirib.
O, həmçinin CPTPP üzvləri ilə əlaqələrin gücləndirilməsinə çağırıb. Sazişə Yaponiya, Böyük Britaniya, Kanada, Avstraliya, Meksika, Sinqapur və Malayziya daxildir. ABŞ və Çin bu sazişin üzvü deyil.
Avropa İttifaqı ilə ASEAN arasında ticarət
Avropa Komissiyasının məlumatına görə, Avropa İttifaqı ilə Cənub-Şərqi Asiya Dövlətləri Assosiasiyası (ASEAN) arasında mal ticarətinin həcmi 2025-ci ildə 274,9 milyard avroya (təxminən 319 milyard dollar) çatıb. Bununla ASEAN Avropa İttifaqının Avropadan kənardakı üçüncü ən böyük ticarət tərəfdaşı olub.
Avropa İttifaqının ASEAN-dakı investisiya ehtiyatı 2024-cü ildə 363,4 milyard avro (təxminən 422 milyard dollar) təşkil edib.
Sinqapur bu əlaqələrdə mühüm yer tutur. Avropa İttifaqı ilə Sinqapur arasında mal ticarəti 2025-ci ildə 47,8 milyard avroya (təxminən 55,4 milyard dollar) çatıb. 2026-cı ilin fevralında qüvvəyə minən Avropa İttifaqı–Sinqapur Rəqəmsal Ticarət Sazişi rəqəmsal əməliyyatları və sərhədlərarası ticarəti sadələşdirmək üçün qaydalar müəyyən edib.
Bu göstəricilər hərtərəfli regional azad ticarət sazişi olmasa belə, Cənub-Şərqi Asiyanın Avropa biznesi üçün artan əhəmiyyətini göstərir.
Regional saziş və digər əməkdaşlıq sahələri
Sinqapurun baş naziri Lorens Vonq ölkəsinin 2027-ci ildə ASEAN-a rotasiya prinsipi ilə sədrlik edəcəyi dövrdə ASEAN–Avropa İttifaqı azad ticarət sazişi üzrə irəliləyişə nail olmağa çalışacağını bildirib.
“Bunun çətin olacağını anlayırıq. Məsələ mürəkkəbdir, amma irəliləmək üçün müəyyən inamımız da var”, – Vonq deyib.
Avropa İttifaqının Cənub-Şərqi Asiyanın bir neçə ölkəsi ilə ikitərəfli azad ticarət sazişləri var, regionun digər ölkələri ilə danışıqlar isə davam edir. Merts Avropa Komissiyasını Sinqapur, Malayziya, İndoneziya və Hindistanla ticarət əlaqələrini daha səmərəli əlaqələndirməyə çağıraraq, bunun Avropa biznesi üçün əlavə imkanlar yaradacağını bildirib.
Region miqyaslı sazişə nail olmaq çətin ola bilər, çünki iqtisadiyyatların qaydaları, sənaye prioritetləri və inkişaf səviyyələri fərqlənir.
Avropa İttifaqı və ASEAN ticarətlə yanaşı enerji, texnologiya və təhlükəsizlik sahələrində də daha sıx əməkdaşlıq imkanlarını nəzərdən keçirir. Merts Avropa İttifaqının ASEAN-ın milli elektrik şəbəkələrini birləşdirmək təşəbbüsünə dəstək verməyə hazır olduğunu deyib. Layihə Cənub-Şərqi Asiyada enerji əlaqələrini gücləndirmək məqsədi daşıyır.
İki lider süni intellekt, dayanıqlı enerji, müdafiə və təhlükəsizlik sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsini də müzakirə ediblər.
Vonq Sinqapurun Almaniyaya və bütövlükdə Avropa bazarına investisiya yatırmaqda maraqlı olduğunu təsdiqləyib. O, suveren sərvət fondları da daxil olmaqla investorların Avropanın uzunmüddətli iqtisadi perspektivlərinə inamını qoruduğunu bildirib.
Avropa İttifaqı üçün Asiya ilə əlaqələrin dərinləşdirilməsi ixrac bazarlarını genişləndirmək, investisiya cəlb etmək və qlobal ticarət pozuntularının təsirini azaltmaq imkanı yaradır. Bu planların konkret sazişlərə çevrilməsi isə tərəflərin iqtisadi fərqləri aradan qaldıra bilməsindən asılı olacaq.
