OMM Redaksiyası
AnewZ-in məlumatına görə, Yaxın Şərqdəki münaqişə qlobal enerji bazarlarında pozuntulara səbəb olur və neftin qiymətini bir barel üçün 100 dollardan yuxarı saxlayır. ADIPEC 2026 sərgisində enerji şirkətləri təchizatı artırmaq, investisiya cəlb etmək və süni intellektdən istifadə etmək yollarını müzakirə ediblər.
Noyabrın 5-dək davam edəcək dördgünlük Beynəlxalq Neft Sərgisi və Konfransının ikinci günündə panel müzakirələri, dəyirmi masalar və sərgi nümayişləri keçirilib. Təşkilatçılar 170-dən çox ölkədən 239 mindən artıq ziyarətçi və builki sərgidə rekord sayda — 2 260 şirkətin iştirak edəcəyini gözləyirlər.
Süni intellektin praktik tətbiqi müzakirə olunub
Süni intellekt tədbirin əsas mövzularından biri olub. “Süni intellektə investisiya prioritetləri” panelində şirkətlərin bu texnologiyanı enerji sektorunda tətbiq etməsi, rəqabət qabiliyyətinə həsr olunmuş dəyirmi masada isə sahənin dəyişən prioritetləri müzakirə edilib.
Sektor rəhbərlərinin sözlərinə görə, rəqəmsallaşma mərhələsi əsasən başa çatıb və şirkətlər indi süni intellektin praktik tətbiqlərinə keçirlər. Etibarlı rabitə və dayanıqlı yerli təchizat zəncirlərinə diqqət də artır.
BƏƏ və Omanda boru istehsalçısının əməliyyatlarına rəhbərlik edən Ömər Əl Busaydi paneldə bildirib: “Süni intellekt sənaye biliklərini əvəz etməməli, onları gücləndirməlidir”. O əlavə edib ki, bu texnologiyanın əsas potensialı insanlara daha yaxşı qərarlar verməkdə kömək etməsi, eyni zamanda sənayenin səmərəliliyini, dayanıqlığını və davamlılığını artırmasıdır.
Onun fikirləri BƏƏ-nin doktor Sultan Əl Cabirin səsləndirdiyi daha geniş yanaşma ilə səsləşib. Əl Cabir bildirib ki, “ChatGPT” ortaya çıxandan sonra dünya enerjinin süni intellekt üçün nə edə biləcəyini soruşurdu, indi isə sual süni intellektin enerji üçün nə edə biləcəyidir.
Peyk rabitəsi üzrə nümayəndə bildirib ki, süni intellektə əsaslanan əməliyyatlar dənizdəki obyektlərin — neft yataqlarının, platformaların və yaşayış barjlarının — real vaxt rejimində izlənməsindən getdikcə daha çox asılıdır.
BƏƏ süni intellektdən, rəqəmsal xidmətlərdən və rəqəmsal neft yataqlarından istifadəni genişləndirdikcə etibarlı rabitəyə tələbatın artacağı gözlənilir. Nümayəndənin sözlərinə görə, rabitə həm gündəlik əməliyyatlar, həm də biznesin fasiləsizliyini təmin edən ehtiyat vasitə kimi vacibdir.
O izah edib ki, operatorlar peyk, 4G və 5G şəbəkələrini hibrid sistemlərdə birləşdirirlər. Mərkəzləşdirilmiş proqram təminatı əsas bağlantı zəiflədikdə vacib məlumat axınını avtomatik olaraq başqa kanala yönləndirir və əməliyyatların davam etməsinə kömək edir.
ADIPEC 2026 konfransı 3 noyabr 2026-cı ildə BƏƏ-nin Əbu-Dabi şəhərində keçirilib.
SOCAR tərəfdaşlıq imkanlarını araşdırır
Emissiyaların azaldılması da gündəmdə olub. “Yanma sonrası CO₂ emissiyalarının toplanması üçün miqyaslana bilən karbon tutma və istifadə texnologiyalarının tətbiqi” adlı təqdimatda karbon tutma sistemlərinin praktik istifadəsi nəzərdən keçirilib.
Azərbaycan sərgidə böyük milli stendlə və nümayəndə heyəti ilə iştirak edir. Dövlət enerji şirkəti “SOCAR” potensial tərəfdaşlarla görüşür, beynəlxalq şirkətlərlə təcrübə mübadiləsi aparır. Sərgi çərçivəsində yeni sazişlərin imzalanacağı gözlənilir.
İraqın “RQC” (Rowwad al-Qemmah) şirkəti də sərgidə fəaliyyətini təqdim edib. Şirkət özünü İraqda neft emalı zavodlarının inteqrasiya olunmuş idarə edilməsi, istismarı və texniki xidmətində ixtisaslaşan ilk özəl şirkət kimi təqdim edir.
Şirkətin marketinq direktoru BƏƏ-nin WAM agentliyinə bildirib ki, ADIPEC ərəb və beynəlxalq şirkətlərlə əlaqə qurmaq, investisiya imkanlarını müəyyənləşdirmək və yeni bazarlara çıxışı dəstəkləyəcək strateji tərəfdaşlıqlar yaratmaq üçün imkan yaradır.
“RQC” İraqın və Yaxın Şərqin ən böyük zavodlarından biri olan Kərbəla neft emalı zavodunu idarə edir. Marketinq direktorunun sözlərinə görə, zavodun istismar göstəricisi gücünün 102 faizini ötüb və müəssisə iki ildir fasiləsiz işləyir. Zavod tamamilə İraq mütəxəssislərinin və işçilərinin əməyinə əsaslanır.
“RQC” ADIPEC 2026-dan İraqın enerji imkanlarını nümayiş etdirmək və texniki təcrübəsinə beynəlxalq etimadı gücləndirmək üçün istifadə etdiyini bildirib. Marketinq direktoru İraqın neft sənayesinin tarixinin 1921-ci ildən başladığını xatırladaraq, ölkənin şirkət və mütəxəssislərinin enerji obyektlərini səmərəli idarə etmək, regionda və onun hüdudlarından kənarda layihələrə töhfə vermək bacarığına malik olduğunu deyib.
Sərgi, həmçinin ərəb enerji sektoruna investisiya cəlb etmək, regional və beynəlxalq şirkətlər, qurumlar və siyasətçilər arasında əlaqələri möhkəmləndirmək üçün platforma rolunu oynayır.
Neft qiymətlərinə geosiyasi risklər təsir edir
Sərgi pavilyonlarından kənarda geosiyasi gərginlik enerji bazarlarının perspektivinə təsir göstərməkdə davam edir. “Brent” markalı neft çərşənbə axşamı bir barel üçün təxminən 106 dollara satılıb. Vaşinqton və Tehran arasında diplomatik təmasların əlamətləri fonunda qiymət bazar ertəsi 6 faizdən çox ucuzlaşıb.
“Reuters”in məlumatına görə, “Brent” cümə günü 113,43 dollarda qərarlaşıb. Oktyabrın sonlarında qiymət 116 dolları ötüb, ay ərzində isə təxminən 13 faiz artıb.
Analitiklər artımın böyük hissəsini münaqişə ilə bağlı geosiyasi risk əlavəsi ilə əlaqələndirirlər. Bir hesablamaya əsasən, ötən həftənin sonunda bu əlavə bir barel üçün 27 dollar olub; bazar ertəsi qiymət enişindən sonra isə onun təxminən 20 dolları qiymətdə qalıb.
“Goldman Sachs” geosiyasi risklərin qiymətə 20 dollardan bir qədər çox əlavə etdiyini əsas gətirərək, dekabr ayı üçün “Brent” neftinin proqnozunu 85 dollardan 90 dollara qaldırıb.
Fevralın 28-də ABŞ və İsrailin İrana qarşı hərbi əməliyyatları ilə başlayan münaqişə Hörmüz boğazını qlobal enerji təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqların mərkəzində saxlayır. Bu su yolu dünya üzrə gündəlik enerji daşımalarının təxminən beşdə birini daşıyır.
İran Qətərin vasitəçiliyi ilə boğazın yenidən açılmasına imkan verə biləcək razılaşma təklif edib, lakin Vaşinqton şərtləri qəbul etməyib. Yeni zərbələr barədə məlumatlar bazardakı dəyişkənliyi artırıb. “OPEC+” dekabr ayı üçün neft hasilatını dəyişməz saxlayıb; növbəti görüş noyabrın 29-na təyin edilib.
Səudiyyə Ərəbistanı ilə Yəməndəki husi hərəkatı arasında gərginliyin artması regional enerji təchizatı ilə bağlı narahatlıqları gücləndirib. Tərəflər 2022-ci ildən bəri əsasən qeyri-rəsmi atəşkəsə əməl etsələr də, husilərin iyulda Səudiyyə Ərəbistanına raketlər atması və ölkənin gəmilərinə qarşı dəniz blokadası elan etməsi ilə gərginlik yenidən artıb.
Husilərin lideri bildirib ki, Ər-Riyad münaqişəyə daha çox cəlb olunarsa, Səudiyyə Ərəbistanının neft obyektləri hədəfə çevriləcək. Sonradan husilər Qırmızı dəniz sahilindəki Cizan və Yanbu şəhərlərində “Aramco” obyektlərinə, eləcə də krallıqla əlaqəli tankerlərə hücumlara görə məsuliyyəti üzərlərinə götürüblər.
Yanbu Şərq-Qərb boru kəmərinin son nöqtəsi olduğu üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Kəmər Səudiyyə Ərəbistanı neftinin Hörmüz boğazından keçmədən Qırmızı dənizə çatdırılmasına imkan verir. Körfəzdə gəmiçilik pozulduğundan krallıq alternativ marşrutdan daha çox asılı vəziyyətə düşüb.
Səudiyyə Ərəbistanının dəstəklədiyi qüvvələr husilərin mövqelərinə hava zərbələri ilə cavab veriblər. Avqustun 6-da Məarib və Həzrəmövt bölgələrindəki hücumlarda Səudiyyə Ərəbistanının dəstəklədiyi Yəmən qüvvələrinin azı 60 əsgəri öldürülüb.
Oktyabrda zorakılıq daha da güclənib, zərbələr Səudiyyə Ərəbistanındakı hava limanlarına və neft obyektlərinə çatıb. Hücumların baş verdiyi axşamlardan birində azı dörd nəfər öldürülüb. Səudiyyə Ərəbistanı rəsmilərinin bildirdiyinə görə, ələ keçirilən dronun qalıqları ölkənin cənub-şərqində “Aramco”nun idarə etdiyi neft yatağında iki nəfərin ölümünə, daha iki nəfərin yaralanmasına səbəb olub.
ABŞ qeyri-vacib diplomatik heyətə və onların ailələrinə Səudiyyə Ərəbistanını tərk etməyi tapşırıb. Məlumatlarda “Aramco”nun əməkdaşlarını köçürdüyü bildirilib. “Lufthansa” və “Air France” də noyabrın ortalarınadək Ər-Riyada uçuşları ləğv edib.
Hörmüz boğazı ətrafındakı pozuntular və Qırmızı dənizdəki blokada qlobal enerji təhlükəsizliyinə təzyiq göstərir, neft və qaz təchizatı ilə yanaşı, onların daşınması üçün zəruri olan gəmiçilik şəbəkələrini də riskə atır. Bu şəraitdə ADIPEC-in Strateji Konfransında qlobal logistika və təchizat zəncirlərinin gücləndirilməsi, geosiyasi qeyri-sabitlik şəraitində ticarətin davam etdirilməsi yolları müzakirə olunub.
