OMM Redaksiyası
İran Britaniyanın Kral Donanmasını və Kral Hərbi Hava Qüvvələrini terror təşkilatları siyahısına daxil edib, ölkənin xarici kəşfiyyat xidməti MI6-nı isə “düşmən qrup” kimi təsnif edib. AnewZ-nin məlumatına görə, bu barədə İran Xarici İşlər Nazirliyinin bəyanatında bildirilib.
Tehran qərarın Britaniyanın İrana qarşı addımlarına cavab olduğunu deyib. Xüsusilə, Londonun iyulda yeni milli təhlükəsizlik qanunvericiliyi əsasında İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunu (İİKK) siyahıya salması buna səbəb göstərilib.
İran Xarici İşlər Nazirliyinin açıqlamasına əsasən, tədbirlərə ölkənin Ali Milli Təhlükəsizlik Şurası icazə verib. Kral Donanması və Kral Hərbi Hava Qüvvələri İİKK ilə bağlı Britaniya qərarına qarşılıqlı cavab tədbiri olaraq İran qanunvericiliyinə əsasən terror təşkilatları kimi təsnif ediləcək.
Britaniyanın Xarici Kəşfiyyat Xidməti — MI6 isə casusluq və milli təhlükəsizlik üçün düşmən sayılan dövlətlərlə əməkdaşlığa dair İran qanunvericiliyi çərçivəsində ayrıca “düşmən qrup” elan olunub. Nazirlik tədbirlərin bəyanatın noyabrın 1-də yayımlanması ilə qüvvəyə mindiyini bildirib.
Tehran qərarın beynəlxalq hüquqa və qarşılıqlılıq prinsipinə uyğun olduğunu vurğulayıb, nəticələrə görə Britaniyanın məsuliyyət daşıyacağı barədə xəbərdarlıq edib.
Qərar iki ölkə arasında bu ilin əvvəlində ABŞ və İsrailin İrana qarşı hərbi əməliyyatlarından sonra yaranan gərginliyə əlavə olunub. Tehran Britaniyanı əməliyyatlara dəstək verməkdə, Britaniya yurisdiksiyasındakı hərbi obyektlərə və logistika infrastrukturuna çıxış təmin etməkdə ittiham edib.
İİKK ilə bağlı mübahisə
Britaniya iyulun 13-də Milli Təhlükəsizlik (Dövlət Təhdidləri) Aktı, 2026 əsasında İİKK və daha iki təşkilatın siyahıya salınması planını açıqlayıb. Qərarlar parlamentin təsdiqindən sonra iyulun 17-də qüvvəyə minib.
Britaniya Daxili İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, qanun siyahıdakı təşkilatlara dəstək və yardımın müəyyən formalarını, eləcə də onlardan maddi fayda əldə etməyi cinayət sayır; cəza 14 ilədək həbs ola bilər.
Britaniya rəsmiləri İİKK-ni milli təhlükəsizliyə təhdid yaradan, o cümlədən Avropada hədə-qorxu və hücumlarla əlaqəli fəaliyyətlərdə iştirakda ittiham edib. Bu status Britaniyanın terrorla mübarizə qanunvericiliyinə əsasən təşkilatın qadağan edilməsindən hüquqi baxımdan fərqlənir, lakin yeni çərçivə siyahıya alınmış qurumlara dəstəyə oxşar məhdudiyyətlər tətbiq edir.
İran Britaniyanın bu addımını rədd edib və İİKK-ni silahlı qüvvələrinin qanuni tərkib hissəsi adlandırır.
Britaniyanın münaqişədəki rolu barədə fikir ayrılığı
Mübahisə fevralın 28-də ABŞ və İsrailin İrana zərbələri ilə başlayan münaqişədə Britaniyanın iştirakı ilə bağlı fərqli mövqeləri də əks etdirir. Həmin vaxt Böyük Britaniyanın baş naziri olmuş Kir Starmer bildirib ki, ölkəsi ilkin hücumlarda iştirak etməyib.
Martın 1-də Starmer təsdiqləyib ki, Vaşinqtona İranın raket imkanlarına qarşı məhdud müdafiə əməliyyatları üçün Britaniya hərbi bazalarından istifadə etməyə icazə verilib. Britaniya hökuməti iştirakın daha geniş hücum kampaniyasına qoşulmaq deyil, regional müttəfiqləri və Britaniya personalını qorumaq məqsədi daşıdığını bildirib.
London mart ayında Vaşinqtonla razılaşmanın Hörmüz boğazında gəmiçiliyi təhdid edən İran raket obyektlərinə qarşı müdafiə əməliyyatlarını da əhatə etdiyini təsdiqləyib. Tehran isə Britaniyanın bu mövqeyini mübahisələndirərək, hərbi obyektlərdən istifadənin İrana qarşı əməliyyatlarda iştiraka dəlalət etdiyini deyir.
Hesabat dərc olunan vaxt Britaniya hökumətinin noyabrın 1-də açıqlanan qərarlara dair ayrıca rəsmi cavabı məlum olmayıb. London daha əvvəl İİKK-yə qarşı tədbirləri xarici dövlətlərin dəstəklədiyi təhdidlərin qarşısını almaq zərurəti ilə əsaslandırıb.
İyulun 14-də Britaniya Xarici İşlər Nazirliyi İİKK-nin Qüds qüvvələrinin Avropadakı hücumlarda iştirak edən qruplara rəhbərlik etməsi ilə bağlı iddialardan sonra İranın Londondakı müvəqqəti işlər vəkilini çağırıb. Nazirlik yeni hüquqi tədbirlərin Britaniya təhlükəsizliyini təhdid edən fəaliyyətləri dayandırmağa yönəldiyini bildirib.
