OMM Redaksiyası
Oktyabrın 31-də Almaniyanın 34 şəhərində “Gen Z regelt” kampaniyasının təşkil etdiyi etiraz aksiyalarında gənclər təhsilə ayrılan vəsaitin artırılmasını, yaşayış xərclərinin azaldılmasını və məcburi hərbi xidmət təkliflərinə qarşı çıxıblar. Frankfurt şəhərində isə zorakılıq baş verib: mağazalar talan edilib, polis Molotov kokteyllərinin atıldığını bildirib.
AnewZ-nin məlumatına görə, “Gen Z regelt” adı “Gen Z idarəni ələ alır” mənasını daşıyır. Aksiyalar Fransa və Albaniya da daxil olmaqla Avropanın müxtəlif ölkələrində gənclərin rəhbərlik etdiyi etirazlardan sonra keçirilib. Həmin ölkələrdə həftələrlə davam edən iğtişaşlar biznes obyektlərinə ciddi ziyan vurub.
Təşkilatçılar əvvəlcə aksiyalara 182 min nəfərədək insanın qatılacağını gözləsələr də, Almaniyanın əsas şəhərlərində iştirakçı sayı xeyli az olub. Frankfurt, Berlin və Münxendə polis 18 min nəfərədək etirazçı olduğunu bildirib. Təşkilatçıların bu şəhərlər üçün gözləntisi təxminən 36 min nəfər idi.
Hessen əyalətinin daxili işlər naziri Roman Posek Fransadakı etirazlarda mağazaların talan edildiyini və polis maşınlarına hücum olunduğunu xatırladaraq, Almaniyada da oxşar zorakılığın təkrarlanmaması barədə xəbərdarlıq edib. “Hamımızın gözünün önündə Fransadakı görüntülər var: talanlar, yandırılan evlər və polis maşınları, polis əməkdaşlarına hücumlar”, – Posek deyib. O, “Fransa bu baxımdan nümunə kimi göstərilməməlidir” fikrini də əlavə edib.
Etirazların səbəbləri və təşkilatçılar
Hərəkat təhsilin maliyyələşdirilməsi və artan yaşayış xərclərindən narahat olan gəncləri bir araya gətirib. Təşkilatçıların fikrincə, kansler Fridrix Mertsin hökuməti məktəblərə, universitetlərə və səhiyyəyə yetərincə sərmayə yatırmadan gənc nəsillərin üzərinə əlavə maliyyə və sosial yük qoyur.
“Gen Z regelt”in sözçüsü Lina Fridrix Berlində keçirilən aksiyada etirazçıların ictimai xidmətlərə daha çox vəsait ayrılmasını və maliyyə məsuliyyətinin daha ədalətli bölüşdürülməsini istədiklərini deyib. Tələbələr universitetlərin infrastrukturunun pisləşməsindən də narahatlıq ifadə ediblər.
Hərəkat təhsil, yaşayış xərcləri və məcburi hərbi xidmətə qarşı çıxış məsələlərinə fokuslanan, gənclərin rəhbərlik etdiyi təşəbbüs kimi təqdim olunur. Bununla belə, aksiyaların təşkilində müxtəlif siyasi və vətəndaş cəmiyyəti qurumlarının iştirak etməsi hərəkatın rəhbərliyi və siyasi əlaqələri ilə bağlı suallar yaradıb.
Almaniyanın Federal Daxili İşlər Nazirliyi ölkədəki ifrat solçu ekstremist çevrələrin bir hissəsinin və xarici ekstremist hərəkatlarla əlaqəli qrupların aksiyalara dəstək toplamaq təşəbbüslərinə qoşulduğunu bildirib. Almaniyanın ümummilli məktəb şagirdləri təşkilatı BSK isə kampaniyadan məsafələnib. Təşkilatın baş katibi Emi Kirxhoff şagirdlərin narahatlıqlarını dəstəklədiklərini, ancaq “Gen Z regelt”lə birlikdə çıxış etməyəcəklərini deyib. BSK ayrıca etiraz gününü noyabrın 20-də keçirməyi planlaşdırır.
Frankfurtda və digər şəhərlərdə baş verənlər
Almaniyanın əksər şəhərlərində aksiyalar dinc keçib. Şahidlərin sözlərinə görə, şənbə günü axşam Frankfurtda azı iki mağaza talan edilib, bir neçə başqa obyektə ziyan dəyib. Frankfurt polisi şəhər mərkəzində mağazaların şüşələrinin sındırıldığını və fövqəladə xidmət əməkdaşlarına Molotov kokteylləri atıldığını bildirib. Polis ərazidə olmayan şəxsləri həmin hissəyə yaxınlaşmamağa və ya oranı tərk etməyə çağırıb.
Hamburqda barrikadalar yandırılıb. Berlində bəzi biznes obyektləri aksiyalardan əvvəl vitrinlərini lövhələrlə örtüb, digərləri isə daha tez bağlanmağı planlaşdırıb.
Almaniyadakı aksiyalar Fransada yaşayış xərcləri, təhsil və ictimai xidmətlərlə bağlı həftələrlə davam edən etirazların ardınca keçirilib. Fransanın Daxili İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, oktyabrın 31-də ölkə üzrə aksiyalara 320 min nəfər qatılıb, onlardan 70 mini Parisdə olub. Bu göstərici əvvəlki həftəsonu qeydə alınan 410 min nəfərdən və oktyabrın 17-də iştirak edən 550 min nəfərdən azdır.
Fransa polisi şənbə günü Paris, Lion və Tuluzada toqquşmalar baş verdiyini bildirib. Bununla belə, rəsmilər ictimai asayişin əsasən qorunduğunu deyiblər. Fransanın Ticarət Palatası üç həftəlik iğtişaşlar zamanı pərakəndə satış sektorunun zərər və biznes fəaliyyətinin pozulması da daxil olmaqla, 1 milyard avrodan çox itki verdiyini hesablayıb.
Almaniyadakı etirazların hələlik ölkə miqyasında buna bənzər iqtisadi itki ilə əlaqələndirilmədiyi qeyd olunur. “Gen Z regelt” tələb etdiyi siyasət dəyişikliklərinə nail olmayıb. BSK-nin noyabrın 20-nə planlaşdırdığı ayrıca tələbə aksiyası Almaniyada gənclərin etirazlara qatılma miqyasını göstərən növbəti hadisə ola bilər.
Kansler Fridrix Merts hökuməti üçün əsas məsələlər təhsilin maliyyələşdirilməsi, yaşayış xərcləri və hərbi xidmət siyasətidir. Hakimiyyət qarşısında isə dinc etiraz hüququnu qorumaqla yanaşı, zorakılığın və biznes obyektlərinə ziyanın qarşısını almaq vəzifəsi dayanır. Frankfurtdakı zorakılığa və başqa yerlərdəki ayrı-ayrı insidentlərə baxmayaraq, aksiyaların əksəriyyəti dinc keçib.
