Son illərdə Azərbaycanda xarici e-ticarət saytlarından ("Trendyol", “Temu”, “Amazon”, “eBay” və s.) onlayn alış-veriş etmək gündəlik həyatımızın bir hissəsinə çevrilib. Lakin sifariş düyməsini basmazdan əvvəl gömrük qanunvericiliyini, xüsusilə 300 ABŞ dolları limitini və “Smart Customs” sistemini bilmək vacibdir. Əks halda, bağlamanız gömrükdə saxlanıla və sizə əlavə xərcə başa gələ bilər.
"Operativ Məlumat Mərkəzi-OMM" xaricdən sifariş edərkən bilməli olduğunuz ən vacib qaydaları bir araya topladı.
1. 300 dollar limitinə nələr daxildir?
Fiziki şəxslər üçün xaricdən poçt və ya daşıyıcı şirkətlər (kargo) vasitəsilə gətirilən mallar üçün aylıq limit 300 ABŞ dolları təşkil edir. Bu məbləğ hər təqvim ayı üçün nəzərdə tutulub (məsələn, 1 yanvar – 31 yanvar).
Vacib nüans odur ki, 300 dollarlıq limitə təkcə malın qiyməti deyil, həm də daşınma haqqı (çatdırılma pulu) daxildir.
Nümunə: Əgər siz 280 dollarlıq bir palto almısınızsa və kargo şirkəti sizdən 25 dollar daşınma haqqı alırsa, ümumi dəyər 305 dollar edir. Bu halda siz 300 dollar limitini keçmiş sayılırsınız və gömrük rüsumu ödəməlisiniz.
2. Limit keçilərsə, nə qədər rüsum ödənilir?
Əgər sizin aylıq sifarişlərinizin (məhsul + çatdırılma) ümumi dəyəri 300 dolları keçərsə, siz yalnız limitdən artıq olan hissə üçün gömrük ödənişləri etməlisiniz.
Sadələşdirilmiş qaydada hesablama aşağıdakı kimidir:
- Limitdən artıq olan məbləğdən gömrük rüsumu və ƏDV tutulur.
- Bu da adətən limitdən artıq qalan məbləğin təxminən 36%-i həcmində olur.
- Əlavə olaraq gömrük rəsmiləşdirilməsi üçün xidmət haqqı (təxminən 15 AZN) tələb oluna bilər.
3. “Smart customs” və bəyannamə qaydaları
Bütün bağlamalar ölkəyə daxil olmamışdan əvvəl Dövlət Gömrük Komitəsinin "Smart Customs" tətbiqi və ya veb-saytı üzərindən bəyan edilməlidir.
Addım-addım təlimat:
- Qeydiyyat: "Smart Customs" tətbiqini yükləyin və "Asan Login" vasitəsilə qeydiyyatdan keçin.
- Sadələşdirilmiş bəyannamə: Kargo şirkəti sizə "tracking ID" (izləmə kodu) və invoysu təqdim edən kimi tətbiqə daxil olun.
- Məlumatların daxil edilməsi: Satıcı şirkətin adı, malın növü, qiyməti və daşınma haqqını dəqiq daxil edin.
- Təsdiq: Məlumatları təsdiqlədikdən sonra bağlamanız gömrük yoxlamasından daha sürətli keçəcək.
Diqqət: Bəyannamə yazılmayan bağlamalar gömrük anbarında saxlanılır və sahibinə təhvil verilmir.
4. Hansı məhsulları sifariş etmək QADAĞANDIR?
Bəzi məhsulların ölkəyə gətirilməsi qadağandır və ya xüsusi icazə tələb edir. Ən çox rast gəlinən qadağalar:
- ❌ Dərman vasitələri: Həkim resepti və ya xüsusi icazə olmadan gətirilə bilməz.
- ❌ Kəsici və deşici alətlər: Bıçaqlar, xəncərlər və s.
- ❌ Partlayıcı maddələr;
- ❌ Gizli kamera və dinləmə cihazları;
- ❌ Kommersiya miqdarında qida məhsulları.
5. Kommersiya məqsədli sayılan mallar
Gömrük orqanları gətirdiyiniz malın miqdarından şübhələnərsə, onu "kommersiya (satış) məqsədli" hesab edə bilər.
Məsələn, eyni rəngdə və eyni ölçüdə 5 ədəd kişi köynəyi sifariş etmisinizsə, bu, şəxsi istifadə kimi qəbul edilməyə bilər. Bu halda sizdən fiziki şəxs kimi yox, hüquqi şəxs kimi rüsum ödəməyiniz tələb oluna bilər. Tövsiyə olunur ki, sifarişləriniz şəxsi istehlak məntiqinə uyğun olsun.
Tez-tez verilən suallar (FAQ)
Limit hər ay yenilənirmi?
Bəli, hər ayın 1-dən etibarən limitiniz sıfırlanır və yenidən 300 dollar haqqınız olur.
Başqasının (anasının, qardaşının) adına sifariş verə bilərəmmi?
Bəli, lakin həmin şəxsin özünün "Smart Customs" hesabı olmalı və bəyannaməni o, öz "Asan Login"i ilə təsdiqləməlidir. Ödəniş kartının kimə aid olması əsas deyil, bağlamanın kimin adına gəlməsi əsasdır.
Telefon sifariş etmək olarmı?
Poçt vasitəsilə telefon gətirmək mümkündür, lakin 300 dollar limitini keçdiyi təqdirdə rüsum ödənilməlidir. Ayrıca, telefonu ölkə daxilində istifadə etmək üçün İMEİ qeydiyyatından keçirmək və dövlət rüsumunu ödəmək mütləqdir.
Nəticə etibarilə, xarici e-ticarət saytlarından alış-veriş edərkən yalnız məhsulun qiymətinə deyil, gömrük qaydalarına da diqqət yetirmək vacibdir. 300 ABŞ dolları limiti, daşınma xərcləri, “Smart Customs” bəyannaməsi və qadağan olunan məhsullar barədə məlumatlı olmaq sizi həm vaxt itkisi, həm də əlavə maliyyə xərclərindən qoruyacaq. Unutmayaq ki, sifariş düyməsini basmazdan əvvəl qaydaları bilmək sonradan yaşana biləcək problemlərin qarşısını alır və alış-verişi daha rahat və təhlükəsiz edir.
