OMM Redaksiyası
ABŞ prezidenti Donald Tramp cümə günü Danimarka və Qrenlandla Qrenlandın təhlükəsizliyi üzrə razılaşma əldə edildiyini açıqlayıb. Saziş ABŞ-ın Arktikadakı adada hərbi mövcudluğunu əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirməklə yanaşı, Vaşinqtona təhlükəsizlik məsələləri üzrə daimi səlahiyyət verilməsini nəzərdə tutur.
Tramp razılaşmanı “Infinite Life” adlandırıb və onun müddətinin başa çatmayacağını bildirib. O, “Truth Social” platformasında yazıb ki, ABŞ-ın yazılı razılığı olmadan heç bir rəqib ölkə Qrenlandda baza yarada, hərbi mövcudluq qura və ya həssas investisiyalar həyata keçirə bilməz.
ABŞ prezidenti Vaşinqtonun Qrenlandda daha geniş hərbi mövcudluq yaratmağa dərhal başlayacağını və bunun ABŞ üçün heç bir xərc yaratmayacağını iddia edib.
Danimarka suverenliyin qorunacağını bildirir
Danimarka razılaşmanın gələn həftə BMT Baş Assambleyası çərçivəsində imzalanmasının gözlənildiyini təsdiqləyib. Sazişin qüvvəyə minməsi üçün Danimarka və Qrenland parlamentlərinin təsdiqi tələb olunur.
Danimarkanın baş naziri Mette Frederiksen bildirib ki, razılaşma Arktika və Şimali Atlantikada təhlükəsizliyi gücləndirəcək, eyni zamanda Danimarka Krallığının və Qrenlandın suverenliyi ilə ərazi bütövlüyünə, eləcə də Qrenland xalqının öz müqəddəratını təyin etmək hüququna hörmət edəcək.
Beləliklə, saziş Trampın daha əvvəl Qrenlandı ABŞ-a birləşdirmək çağırışlarına baxmayaraq, adanın suverenliyinin Vaşinqtona verilməsini nəzərdə tutmur.
ABŞ-ın hərbi mövcudluğu genişlənəcək
Reuters-in məlumatına görə, danışıqlarda Qrenlandın Trampın planlaşdırdığı “Golden Dome” raketdən müdafiə sistemində rol almasına imkan verən müddəalar, həmçinin Çinin adadakı təsirini və investisiyalarını məhdudlaşdırmağa yönəlmiş tədbirlər müzakirə olunub.
ABŞ hazırda Danimarka ilə uzunmüddətli müdafiə razılaşmaları çərçivəsində Qrenlandın şimal-qərbində yerləşən Pituffik Kosmik Bazasında fəaliyyət göstərir. Tramp Arktikadakı strateji mövqeyinə və Rusiya ilə Çinin bölgədə artan rəqabətinə görə Qrenland üzərində daha geniş ABŞ nəzarətinin milli təhlükəsizlik baxımından zəruri olduğunu dəfələrlə bildirib.
Bu ilin əvvəlində Trampın Qrenlandı əldə etmək üçün hərbi gücdən istifadəyə dair ehtimalı istisna etməməsi Danimarka və Qrenlandla ciddi mübahisəyə səbəb olub. Hər iki tərəf adanın satış üçün olmadığını vurğulayıb.
Cümə günü elan edilən razılaşma Qrenlandın mülkiyyətinin ABŞ-a verilməsinə səbəb olmadan Vaşinqtona əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirilmiş təhlükəsizlik rolu təqdim edir. Tramp sazişi “ABŞ üçün arzunun gerçəkləşməsi”, həmçinin “tarixi və xüsusi” razılaşma adlandırıb.
