Əsas məzmuna keç

Tramp: Çin nüvə risklərinin azaldılması üzrə danışıqlara razılaşıb

Tramp: Çin nüvə risklərinin azaldılması üzrə danışıqlara razılaşıb
— Foto: AnewZ - Latest

ABŞ prezidenti Donald Tramp Çin, Rusiya və ABŞ liderlərinin nüvə risklərinin azaldılmasını müzakirə etdiyini bildirib. O, Vladimir Putinlə münasibətlərini müdafiə edib və Asiya səfərində əldə olunan razılaşmalardan danışıb.

en ru

Hazırlanır…

Xülasəni süni intellekt bu xəbərin öz mətnindən yazıb.

İndi alınmadı. Bir az sonra yenə yoxlayın.

ABŞ prezidenti bildirib ki, Çin bu həftə Rusiya prezidenti və Çin lideri Si Cinpinlə keçirilən sammitdə nüvə risklərinin azaldılması üzrə üçtərəfli danışıqlara ilk dəfə qatılmağa razılaşıb. AnewZ-nin məlumatına görə, Tramp bu açıqlamaları Asiyadan qayıtdıqdan sonra keçirdiyi mətbuat konfransında verib.

Tramp səfəri ABŞ prezidentləri tarixində ən uğurlu səfərlərdən biri adlandırıb və hər iki liderlə yaxın münasibətlərini müdafiə edib. O, dörd gün ərzində 20-dən çox dünya lideri ilə görüşdüyünü, dörd böyük sammitdə iştirak etdiyini və iki yeni ticarət sazişi əldə etdiyini deyib. Təxminən 10 başqa sazişin də “çox yaxında” bağlanacağını bildirib. Diqqətin üç gücün görüşünə yönəlməsi səbəbindən İndoneziya, Malayziya və Yaponiya kimi ölkələrin “bir qədər kənarda qaldığını” əlavə edib.

Trampın sözlərinə görə, “Air Force One” təyyarəsi təxminən 14 saat yarıma, yanacaq doldurmaq üçün eniş etmədən ABŞ-a qayıdıb. O, bunu təyyarə tarixində ən uzun uçuş adlandırıb və səfərin yanacaq doldurma dayanacağı ilə adətən 20 saat çəkdiyini deyib.

Liderlər nüvə risklərini müzakirə edib

Tramp ABŞ, Rusiya və Çin liderlərinin ilk üçtərəfli görüşünü son illərin “ən əlamətdar beynəlxalq sammitlərindən biri” adlandırıb. O, 1945-ci ildə keçirilən Yalta konfransını Şençjenə yollanarkən düşünmədiyini, lakin mediada yayılan xəbərlərdən sonra görüşün əhəmiyyətini anladığını söyləyib.

Tramp üç ölkənin dünyadakı nüvə silahlarının 92 faizinə sahib olduğunu və liderlərin həmin silahların yaratdığı riskləri azaltmağı müzakirə etdiyini bildirib. “Qalib ola bilməz”, – deyə o vurğulayıb.

Onun sözlərinə görə, birgə bəyanatda nüvə münaqişəsinin “heç vaxt baş verməsinə yol verilməməli” olduğu rəsmi şəkildə razılaşdırılıb. Tramp Çinin nüvə risklərinin azaldılması ilə bağlı üçtərəfli müzakirələrə ilk dəfə razılıq verdiyini deyib.

Tramp ABŞ-ın təxminən 4 000 nüvə silahına malik olduğunu, Rusiyanın ikinci yerdə gəldiyini, Çində isə təxminən 600 belə silah olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, Çin 10 il ərzində ABŞ-la eyni səviyyəyə çata bilər. Silahsızlanma barədə danışarkən, “Onları yarıya endirək deməyim mənim üçün çox çətindir”, – deyən Tramp, arsenalı daha çox “ çəkindirmə vasitəsi” kimi gördüyünü əlavə edib.

Tramp liderlərin qlobal qiymətləri azaltmaq məqsədilə neft, benzin və dizel istehsalını artırmaq üçün əməkdaşlığa razılaşdığını da söyləyib. O, Çinin Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin “sui-istifadələrini və səlahiyyət həddini aşmasını” pisləməyə ilk dəfə razılaşdığını iddia edib.

Üç liderin İranın nüvə silahı əldə etməsinin qarşısını almağı, Koreya yarımadasını və Ukraynanı müzakirə etdiyini deyən Tramp, Ukrayna məsələsindəki söhbəti “iki nəfərin bir nəfərə qarşı” müzakirəsi kimi təsvir edib.

Tramp Putinlə münasibətlərini müdafiə edib

Tramp Putinin Ukraynadakı müharibəni diplomatiya yolu ilə bitirmək istəyini “aydın şəkildə ifadə etdiyini” bildirib. Onun fikrincə, əsas maneə Putinlə Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski arasındakı “böyük nifrətdir”; Tramp bu amil olmasaydı, müharibənin iki il əvvəl başa çatacağını deyib.

Tramp hər ay təxminən 25 000 nəfərin, əsasən hərbçilərin öldürüldüyünü bildirib və aylıq orta göstəricini 25 933 nəfər kimi açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, Putin müharibənin Tramp prezident olsaydı başlamayacağını deyib.

Rusiya liderinin görüşlərindən sonra Ukraynaya yenidən ağır zərbə endirməsi fonunda Putinin onu aldatmadığına necə əmin olduğu soruşulanda, Tramp Putinin “müharibəni bitirməyi çox istədiyini” söyləyib. “Bir-birinə nifrət edən iki nəfər var: Zelenski və Putin. Onlar bu vəziyyətə ilişib qalıblar”, – deyə o bildirib.

Rusiyanın İranın ən yaxın müttəfiqi olduğu halda Putini “dostu” adlandırması barədə suala Tramp Rusiya lideri ilə “saxta Rusiya, Rusiya, Rusiya hoaxı” adlandırdığı dövrdə də əlaqə saxladığını və Putinin bu məsələdə ona “çox yaxşı münasibət göstərdiyini” deyib.

Tramp Putinin “hazırda çətin vəziyyətdə” olduğunu, bir gün davam etməli olan, amma beş ildir davam edən müharibədə olduğunu söyləyib. “Putinlə fantastik münasibətlərim var. Bu, çox yaxşı şeydir. Prezident Si ilə də fantastik münasibətlərim var. Bu da yaxşıdır. Buna görə ölkəmiz təhlükəsizdir”, – deyə Tramp bildirib.

Moskvanın mövqeyinə güzəştə getdiyi barədə fikirləri rədd edən Tramp administrasiyasının Ukraynaya “Javelin” tank əleyhinə raketlər verdiyini xatırladıb. O, amerikalıların ən güclü ölkələrin liderləri ilə münasibətləri olan birinə sahib olduqları üçün “çox şanslı” olduqlarını deyib.

Jared Kuşnerin Ukrayna üçün NATO-nun 5-ci maddəsinə əsaslanan təhlükəsizlik təminatlarının Rusiya tərəfindən qəbul edilə biləcəyini dediyi, Moskvanın isə sonradan bunu təkzib etdiyi Trampa xatırladılıb. Tramp hər iki tərəfin açıqlamalar verəcəyini, çünki bunun həm də “ictimaiyyətlə əlaqələr müharibəsi” olduğunu söyləyib. O, əvvəlcə razılaşma əldə edilməli olduğunu deyərək təhlükəsizlik təminatlarını müzakirə etmək istəmədiyini bildirib.

Çinlə iqtisadiyyat, çiplər və ticarət sazişləri

Tramp Si Cinpinin hava limanında onu qarşıladığını və Çin liderinin bunu heç bir başqa səfər edən lider üçün etmədiyini deyib. O, Şençjenin yollarını və infrastrukturunu “qüsursuz” adlandırıb.

Si ilə ikitərəfli görüşündə iqtisadi əlaqələrdəki irəliləyişin müzakirə olunduğunu deyən Tramp, ABŞ-a dəniz yolu ilə daxil olan fentanilin 97 faiz azaldığını bildirib.

Çinə çip ixracına qoyulan məhdudiyyətləri yumşaldıb-yumşaltmayacağı barədə suala Tramp ABŞ-ın Çinə “yalnız köhnə çiplərin” verilməsini istədiyini cavablandırıb. O, “Nvidia” şirkətinin ən yeni “Blackwell” çipinin Çinə və ya başqa ölkəyə göndərilməməli olduğunu, ABŞ-ın çip istehsalında Çindən 10 il öndə olduğunu deyib.

Tramp vaxtilə Çinə tətbiq edilən tarifləri 145 faizə qaldırdığını, fentanillə bağlı əlavə 20 faizlik tarifin də olduğunu və hazırda Çinin ABŞ-a başqa ölkələrdən daha çox ödəniş etdiyini söyləyib.

Tramp “Nvidia”nın rəhbəri Censen Huandan “böyük üzrxahlıq” etməsini və şirkətə qayıtmasını istəyib. “Biz ikinci şanslar verən ölkəyik”, – deyən Tramp, Huang barədə Si ilə danışdığını əlavə edib.

Manilada Hindistan, Avstraliya və Yaponiya ilə keçirilən Dördlü Dialoq (Quad) sammiti barədə Tramp dörd ölkənin biznes liderləri forumu yaratdığını, “superintellekt” üçün yeni, məhdud əsasda fəaliyyət göstərəcək sürətləndirici proqram başlatdığını bildirib. Onun sözlərinə görə, ölkələr dəniz təhlükəsizliyi və müşahidəsi, kibertəhlükəsizlik, eləcə də sualtı kabellərin qorunması üzrə əməkdaşlığa razılaşıb.

Tramp Qrenlandiya ilə bağlı razılaşmanın “dünən təsdiqləndiyini” deyərək Danimarkaya və NATO-nun Mark Rutteyə təşəkkür edib. O, əlavə təfərrüat açıqlamayıb.

ASEAN sammitində kommersiya sazişlərinin əldə olunduğunu deyən Tramp, “Philippine Airlines” şirkətinin “General Electric” mühərrikləri ilə təchiz edilən 20 “Boeing 787 Dreamliner” təyyarəsi sifariş etdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, bu sifariş ABŞ-da 47 000 iş yerini dəstəkləyəcək; aviaşirkət əvvəlcə Avropadan təyyarə almağı planlaşdırırdı.

Tramp Filippin və Malayziyanın bulud infrastrukturu üçün ABŞ texnologiyasından istifadə etməyə razılaşdığını deyib. Həmçinin Filippinin yanvarın 1-dən etibarən kənd təsərrüfatı məhsulları və enerjisinin 100 faizini ABŞ-dan alacağını, Çin, Braziliya və ya Yaxın Şərqdən almayacağını bildirib. “Əks halda, problemləri olacaq”, – deyə Tramp əlavə edib.

Onun sözlərinə görə, Filippinlə çərçivə ticarət sazişi ABŞ mallarına tətbiq edilən tarifləri azaldacaq və ticarət kəsirini aradan qaldıracaq. Prezident Ferdinand Markosun ev sahibliyi etdiyi dövlət səfəri zamanı Manila ABŞ-dan 2 milyard dollardan çox hərbi texnika alacağını elan edib.

Tramp Tailandın ABŞ məhsullarına tətbiq edilən bütün tarifləri və qeyri-tarif maneələrini aradan qaldırmaq barədə saziş imzaladığını, ABŞ-dan ildə 2,6 milyard dollarlıq kənd təsərrüfatı məhsulları alacağını deyib.

Tramp Tailand və Kambocanın liderlərinin ölkələri arasındakı münaqişəyə son qoyduğuna görə ona təşəkkür etdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, Tailand Nobel Komitəsinə məktub yazıb. Tramp BMT-nin köməyi olmadan və Nobel Sülh Mükafatını almadan səkkiz müharibəni dayandırdığını deyib.

Meksika və Kanada ilə münasibətlər

Tramp Meksika prezidenti Klaudiya Şeynbaumla sazişə “yaxınlaşdıqlarını”, lakin Meksikanın ticarət profisitinin “nəzarətdən çıxdığını” söyləyib. O, Şeynbauma narkokartellərin “Meksikanı idarə etdiyini” dediyini bildirib.

Kanadanın baş naziri Mark Karninin “çox mehriban” olduğunu və Keystone boru kəmərini tikmək istədiyini deyən Tramp, Kanadanın illərdir ABŞ-ı “aldatdığını” iddia edib. O, ABŞ-ın Kanada ilə ticarət kəsirini təxminən 80 milyard dollar göstərib və “Sıfıra enəndə gəlin, söhbətə başlayaq”, – deyə bildirib.

İraqın İranın dəstəklədiyi silahlı qruplaşmaları tərksilah etmək cəhdləri barədə suala Tramp İraqın baş nazirini “dostum” və “güclü adam” adlandırıb. O, 10-cu yerdə olarkən ona dəstək verdiyini deyib.

Çini Qrenlandiya, Venesuela və Panama kanalından sıxışdırıb çıxarmağın üzərində təsir imkanı yaradıb-yaratmadığı soruşulanda Tramp Çindən Venesuelanı və Panama kanalını tərk etməsini istədiyini, “onların da getdiyini” söyləyib.

ABŞ dövlət katibi Marko Rubio üç ölkənin dünyadakı nüvə silahlarının böyük əksəriyyətinə sahib olduğunu deyib. “Bu üç liderin müntəzəm təmasda olmamalı olduğu fikri sadəcə absurd deyil, həm də təhlükəlidir”, – deyə Rubio bildirib. O, liderlər arasındakı yaxşı münasibətlərin diplomatlar və ticarət danışıqlarını aparan şəxslər üçün “istiqamət müəyyən etdiyini” əlavə edib.

OMM Bot · Bu gün ən çox oxunan 5 xəbəri göstərim?

Müəllif

Redaksiya heyəti

Bütün yazıları ›
Növbəti xəbər yüklənir…