OMM Redaksiyası
Avropanın kosmik sənayesi bu həftə Parisdə keçirilən beynəlxalq sammitə toplaşıb. Lakin tədbir ABŞ administrasiyasının iri şirkətlərə sammitdə iştirak etməmələri üçün təzyiq göstərdiyi barədə məlumatların kölgəsində qalıb.
Fransa və Almaniyanın birgə təşkil etdiyi sammit sentyabrın 9-10-da Parisdəki Qran-Pale sarayında keçirilib. Tədbirdə dünyanın müxtəlif ölkələrindən astronavtlar, dövlət başçıları və kosmik sənayenin aparıcı nümayəndələri iştirak edib.
Sammiti açan Fransa Prezidenti Emmanuel Makron iki gün ərzində 50-dən çox layihə üzrə sazişin imzalanacağını açıqlayıb. O, Avropanın kosmik tədqiqatlarını gücləndirməli və qitədən kənar ölkələrlə əməkdaşlığı dərinləşdirməli olduğunu bildirib.
Makron, Yunanıstanın Baş naziri Kiriakos Mitsotakislə birlikdə Avropa Kosmik Agentliyinin Beynəlxalq Kosmik Stansiyaya növbəti özəl astronavt missiyasının 2027-ci ildə həyata keçiriləcəyini elan edib. PAM-6 adlanan missiyada kosmosa çıxacaq ilk yunan astronavt Adrianos Golemis də iştirak edəcək.
Fransa prezidenti həmçinin “Amazon Leo” ilə “Arianespace” arasında yeni razılaşma barədə məlumat verib. Onun sözlərinə görə, “Amazon Leo” “Arianespace”ə etimadını təzələyərək daha 6 buraxılış sifariş edib və ümumi buraxılışların sayı 24-ə çatıb.
Sammit Avropanın kosmik sahədə ABŞ-dan asılılığını azaltmaq cəhdlərinin gücləndiyi bir vaxta təsadüf edib. Məlumatlara görə, Avropa tarixən kosmik proqramlara ümumi daxili məhsulunun təxminən 0,07 faizini, ABŞ isə 0,24 faizini yönəldib.
Noyabrda Avropa Kosmik Agentliyi 2026-2028-ci illər üzrə maliyyələşdirmə dövrü üçün rekord həcmdə — 22,3 milyard avroluq büdcəni təsdiqləyib. Bundan əlavə, kosmik təhlükəsizlik və müdafiə məqsədləri üçün 35 milyard avro ayrılması nəzərdə tutulur.
Sammit ərəfəsində Almaniyanın kansleri Fridrix Merts tədbirdə iştirak etməyəcəyini açıqlayıb. Onu müdafiə naziri Boris Pistorius və kosmos naziri Dorote Bär əvəz edib.
“Politico”nun məlumatına görə, Ağ Evin rəsmisi ABŞ şirkətlərinə sammitdə iştirakın Avropa İttifaqının siyasət mövqelərinə dolayı dəstək kimi görünə biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib.
Fransanın Ali Təhsil və Tədqiqat Nazirliyinin nümayəndəsi “SpaceX”, “Blue Origin”, “Stoke Space” və “Starcloud” şirkətlərinin tədbirdə iştirakdan geri çəkildiyini təsdiqləyib. Nazirlik nümayəndəsi bu qərarı mətbuatda yayılan təzyiq xəbərləri ilə əlaqələndirməməyin çətin olduğunu bildirib.
