OMM Redaksiyası
Səudiyyə Ərəbistanı Yəməndən qaynaqlanan təhlükəsizlik çağırışının genişlənməsi ilə üzləşib. Husilər Qırmızı dəniz sahilində son ərazi qazanclarını möhkəmləndirib və krallığa qarşı hücumlarını intensivləşdiriblər.
Ər-Riyad Vaşinqtonla koordinasiyanı gücləndirir
Səudiyyə Ərəbistanının xarici işlər naziri şahzadə Feysəl bin Fərhan bazar ertəsi Vaşinqtonda ABŞ dövlət katibi Marko Rubio ilə görüşüb. Tərəflər Yəmən, dəniz təhlükəsizliyi və regiondakı digər prosesləri müzakirə ediblər.
Görüş Səudiyyə Ərəbistanı vəliəhdi Məhəmməd bin Salmanın bu ayın əvvəlində ABŞ-dan husilərə qarşı birbaşa hərbi müdaxilə istəməsindən sonra keçirilib. “Reuters”in məlumatına görə, ABŞ zərbələr endirməkdən imtina edib, lakin kəşfiyyat və hədəflərin müəyyənləşdirilməsi üzrə dəstək göstərməyə razılaşıb.
Yəmən qüvvələri qabaqlayıcı taktika tətbiq edir
Dəyişikliklər əsasən döyüş meydanında özünü göstərir. Yəmən hökumət qüvvələri husilərin hücumlarını başlamazdan əvvəl dayandırmağa yönəlmiş daha qabaqlayıcı strategiyaya keçdiklərini bildiriblər.
Yeni taktika çərçivəsində döyüşçülərin və silahların cəbhə xəttinə çatmasını gözləmək əvəzinə, husilərin nəzarətində olan ərazilərin dərinliklərindəki möhkəmləndirmələr, hərbi toplantılar, silah anbarları və komanda məntəqələri hədəfə alınır.
Bu yanaşma husilərin Yəmənin qərb sahili boyunca keçirdiyi genişmiqyaslı hücumdan sonra formalaşıb. Qrup Moxa liman şəhərini və digər strateji mövqeləri ələ keçirərək dünyanın ən mühüm dəniz marşrutlarından biri olan Bab əl-Məndəb boğazına çıxışını genişləndirib.
Yəmən hərbi rəsmilərinin sözlərinə görə, son hücum zamanı Milli Müqavimət Qüvvələrinin süqutundan sonra taktikanın dəyişdirilməsi qərara alınıb. Hüsi qüvvələri hücuma başlamazdan əvvəl təxminən bir ay ərzində Taizdə döyüşçüləri və hərbi texnikanı toplaya bilib, bu hazırlıq mərhələsində isə lazımi şəkildə hədəfə alınmayıb.
Yeni strategiyanın məqsədi növbəti hücum başlamazdan əvvəl husilərin hazırlıqlarını pozmaq və hökumət qüvvələrinin itirilmiş əraziləri geri qaytarması üçün şərait yaratmaqdır.
Səudiyyə Ərəbistanının enerji marşrutlarına təzyiq artır
Qərbi Yəməndə döyüş meydanındakı vəziyyətin dəyişməsi Səudiyyə Ərəbistanının təhlükəsizliyi ilə birbaşa əlaqəlidir. Son həftələrdə husilər krallığa qarşı hücumlarının coğrafiyasını genişləndiriblər.
Səudiyyə rəsmiləri Ər-Riyad, Taif, Yanbu, Əbha və Cizan şəhərlərinin raket və pilotsuz uçuş aparatları ilə hədəfə alındığını açıqlayıblar. Gərginliyin artması ölkənin enerji infrastrukturu və Qırmızı dəniz üzərindən ixrac marşrutlarına da təzyiq yaradıb.
Krallıq neft ixracı üçün alternativ marşrutları qorumağa çalışır. Çərşənbə axşamı Şərq-Qərb neft kəmərinin yenidən işə salınmasından sonra Yanbuda xam neft yüklənməsi bərpa edilib. Kəmər Ər-Riyadın İraq milislərinə aid etdiyi 11 sentyabr pilotsuz aparat hücumundan sonra dayandırılmışdı.
Yanbu strateji əhəmiyyət daşıyır, çünki bu liman Səudiyyə neftinin Hörmüz boğazından keçmədən Qırmızı dənizə çıxarılmasına imkan verir. Lakin həmin marşrutun açıq saxlanılması qismən Yəmənin qərbindəki təhlükəsizlik vəziyyətindən asılıdır.
Qırmızı dənizdə risklər artır
Husilərin Qırmızı dəniz sahilində əraziləri ələ keçirməsi onları Bab əl-Məndəb boğazına daha da yaxınlaşdırıb. Bu isə Qırmızı dənizlə Ədən körfəzi arasında hərəkət edən gəmilər üçün riskləri artırıb.
Son döyüşlər zamanı boğazdan keçən gəmi axını kəskin azalıb. Beləliklə, Hörmüz boğazı ətrafındakı problemlərlə yanaşı, qlobal dəniz nəqliyyatı sistemi üzərində əlavə təzyiq yaranıb.
Ər-Riyad üçün təhlükə artıq yalnız cənub sərhədləri boyunca raket hücumlarından müdafiə məsələsi ilə məhdudlaşmır. Təhdid Yəməndəki əraziləri, Qırmızı dənizdə gəmiçiliyi və enerji infrastrukturunun qorunmasını da əhatə edir.
ABŞ dövlət katibi Marko Rubio Vaşinqtonun Səudiyyə Ərəbistanına müdafiə öhdəliklərini açıq şəkildə təsdiqləsə də, husilərə qarşı birbaşa ABŞ hərbi müdaxiləsi vəd etməyib. Bu vəziyyət Ər-Riyadı öz hərbi imkanları, ABŞ kəşfiyyatı və müdafiə yardımının birləşməsinə güvənməyə məcbur edir.
Husilər isə ABŞ-la birbaşa qarşıdurma istəmədiklərinə dair siqnallar veriblər. ABŞ Prezidenti Donald Tramp Vaşinqtonun qrupla danışıqlar apardığını bildirib. “The National” nəşrinə danışan mənbələr isə husilərin vasitəçilər üzərindən Amerika gəmilərini hədəfə almayacaqlarını çatdırdığını deyiblər.
Hazırda yaranmış vəziyyət qeyri-adi tarazlıq formalaşdırıb: Səudiyyə Ərəbistanı husilərə qarşı daha güclü ABŞ dəstəyi axtarır, Vaşinqton isə Yəməndə genişmiqyaslı yeni hərbi cəbhə açmadan öz maraqlarını qorumağa çalışır.
Yəmən hökumət qüvvələri husilərin möhkəmləndirmələrini dayandıra və onların irəliləyişinin qarşısını ala bilsə, Ər-Riyad ABŞ-ın genişmiqyaslı müdaxiləsi olmadan təhlükəni nəzarətdə saxlamaq üçün daha çox imkan əldə edə bilər. Husilər strateji ərazilərə doğru irəliləməyi və Səudiyyə şəhərlərinə, enerji obyektlərinə və Qırmızı dənizdə gəmiçiliyə hücumları artıracağı halda isə Vaşinqtona təzyiq güclənə bilər.
Səudiyyə Ərəbistanı hazırda iki istiqamətdə fəaliyyət göstərir: Vaşinqtonla diplomatik koordinasiyanı genişləndirir və Yəməndəki müttəfiqlərinin husilərin növbəti hücum üçün qüvvə toplamasının qarşısını almasına çalışır.
Əsas sual qabaqlayıcı strategiyanın döyüşlərin Səudiyyə Ərəbistanı sərhədlərinə və regionun mühüm dəniz marşrutlarına daha da yaxınlaşmasından əvvəl husilərin irəliləyişini ləngidə bilib-bilməyəcəyidir.
