OMM Redaksiyası
Rusiya və Almaniya Moskvanın 2022-ci ildə Ukraynaya qarşı genişmiqyaslı hərbi əməliyyata başlamasından sonra ilk dəfə nazirlik səviyyəsində görüş keçirib. Danışıqlar BMT Baş Assambleyası çərçivəsində Nyu-Yorkda baş tutub.
Görüşdə Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov və Almaniyanın xarici işlər naziri Yohann Vadeful iştirak edib. Tərəflər hər hansı mühüm razılaşma əldə etməsələr də, Ukraynadakı münaqişə və ikitərəfli münasibətlərdəki fikir ayrılıqlarını müzakirə etmək imkanı qazanıblar.
Diplomatik təmaslar bərpa olunub
Rusiya ilə Almaniya arasında münasibətlər Moskvanın Ukraynaya müdaxiləsindən sonra kəskin şəkildə pisləşib. Berlin Kiyevə hərbi, maliyyə və siyasi dəstək verir, həmçinin Rusiyaya qarşı sanksiyaları dəstəkləyir.
Gərginlik avqust ayında Almaniyanın şərqində yerləşən Leypsiq/Halle hava limanı yaxınlığında baş verdiyi bildirilən pilotsuz uçuş aparatı insidentindən sonra daha da artıb. Berlin hadisəyə görə Rusiyanı ittiham edib, Moskva isə bu iddianı rədd edib.
Sergey Lavrov danışıqların əhəmiyyətini sonradan nisbətən aşağı qiymətləndirərək Almaniyanın mövqeyində yeni dəyişiklik olmadığını bildirib. Bununla belə, tərəflər görüş zamanı həm ikitərəfli münasibətləri, həm də Ukraynadakı müharibəni müzakirə etdiklərini təsdiqləyiblər.
Qara dənizdə ticarət yolları müzakirə olunub
Danışıqların əsas mövzularından biri Qara dənizdə ticarət marşrutlarının gələcəyi olub. Almaniya taxıl ixracının bərpası istiqamətində irəliləyişə çağırıb və kənd təsərrüfatı məhsullarının daşınmasındakı fasilələrin, xüsusilə inkişaf etməkdə olan ölkələrdə, ərzaq təhlükəsizliyinə təsir göstərdiyini vurğulayıb.
Berlin, həmçinin mühüm enerji infrastrukturunun qorunmasının və regionda dəniz naviqasiyası ilə bağlı risklərin azaldılmasının vacibliyini qeyd edib. Bu məsələ gəmilərə, limanlara və əlaqəli infrastruktura edilən hücumlardan sonra Qara dənizdə sabit ticarət axınının bərpası üzrə beynəlxalq səylər fonunda aktuallaşıb.
Moskva isə Türkiyə, Hindistan və Misir də daxil olmaqla bir sıra ölkələrlə dəniz təhlükəsizliyi təkliflərini müzakirə etdiyini bildirib. Rusiya rəsmilərinin fikrincə, davamlı razılaşma üçün regionda gəmiçiliyə təsir edən hücumlarla bağlı Ukrayna ilə birbaşa təmaslar da tələb olunur.
Berlin Ukrayna ilə bağlı mövqeyini təkrarlayıb
Almaniya rəsmilərinin sözlərinə görə, Yohann Vadeful görüş zamanı Rusiyanın hərbi kampaniyasına qarşı Berlinin mövqeyini bir daha ifadə edib və hərbi əməliyyatların dərhal dayandırılmasına çağırıb.
Almaniya hesab edir ki, nizamlanma prosesi mülki infrastruktura hücumların dayandırılmasını və diplomatik təmasların bərpa edilməsini əhatə etməlidir. Vadefulun Rusiya ilə bağlı olduğu bildirilən insidentlərin Avropa dövlətləri və NATO ilə daha geniş eskalasiyaya gətirib çıxarmaması barədə xəbərdarlıq etdiyi qeyd olunub.
Görüşün həssas xarakteri Almaniya xarici işlər nazirinin daha sonra danışıqlar barədə Avropadakı tərəfdaşlarını məlumatlandırması ilə də özünü göstərib.
İkitərəfli fikir ayrılıqları qalır
Ukrayna məsələsindən əlavə, Rusiya ilə Almaniya arasında diplomatik və mədəni qurumlarla bağlı mübahisələr də davam edir. Almaniya bu ay Leypsiq yaxınlığında baş verdiyi bildirilən pilotsuz uçuş aparatı əməliyyatına görə Rusiyanı məsul hesab etdikdən sonra Rusiya diplomatik və mədəni qurumlarına qarşı tədbirlər elan edib.
Moskva ittihamları rədd edib və Berlinin Rusiyaya qarşı narrativ formalaşdırdığını, həmçinin təxribat siyasəti yürütdüyünü bildirib. Mübahisə vaxtilə Avropanın ən sıx iqtisadi və siyasi əlaqələrinə malik olan iki ölkə arasında etimadın ciddi şəkildə sarsıldığını göstərir.
Müharibədən əvvəl Almaniya Rusiyanın əsas ticarət tərəfdaşlarından və enerji ixracının böyük istehlakçılarından biri idi. 2022-ci ildən sonra bu əlaqələrin əhəmiyyətli hissəsi sanksiyalar, diplomatların ölkədən çıxarılması və fərqli təhlükəsizlik siyasətləri nəticəsində zəifləyib.
Görüşdə mühüm razılaşma əldə olunmasa da, birbaşa təmasların nadir hala çevrildiyi dövrdə danışıqların keçirilməsi diqqətçəkən hadisə kimi qiymətləndirilir. Tərəflərin Ukrayna ilə bağlı qarşıdurmaya baxmayaraq, ticarət, dəniz təhlükəsizliyi və regional sabitlik kimi məsələlər üzrə məhdud diplomatik kanalları açıq saxlamağa hazır olduğu görünür.
Dialoqun konkret nəticə verib-verməyəcəyi hələlik məlum deyil. Görüş Moskva ilə Berlin arasındakı dərin fikir ayrılıqlarını, eləcə də beynəlxalq problemlərin həlli üçün hökumətlər arasında ünsiyyətin vacibliyini nümayiş etdirib.
