OMM Redaksiyası
Rusiya Prezidenti Vladimir Putin Moskvanın Afrika bazarlarında təsirini genişləndirmək məqsədilə Misirlə iqtisadi əlaqələrindən istifadə etməyə çalışdığı bir vaxtda iki ölkə arasında rekord həddə çatan ticarəti yüksək qiymətləndirib. AnewZ-nin məlumatına görə, Putin bunu çərşənbə günü Moskvada keçirilən Rusiya-Afrika sammiti çərçivəsində Misir Prezidenti Əbdülfəttah əs-Sisi ilə görüşündə deyib.
Putinin sözlərinə görə, ikitərəfli ticarət 2025-ci ildə ilk dəfə 10 milyard dolları ötüb, 2026-cı ilin ilk səkkiz ayında isə daha 14 faiz artıb. Anadolu Agency bu barədə məlumat yayıb.
Putin bildirib ki, Rusiyanın Afrika ilə ümumi ticarəti 2022-ci ildən bəri 50 faiz artaraq 27 milyard dolları keçib. Moskva əmtəə ixracından kənara çıxaraq qitədə istehsal, infrastruktur və enerji layihələrində iştirakını genişləndirməyə çalışır.
Misir Rusiya üçün Afrika bazarlarına çıxış nöqtəsidir
Misirin Dövlət İnformasiya Xidmətinin məlumatına görə, taxıl Rusiyanın Misirə əsas ixrac məhsullarından biri olaraq qalır. Rusiya Misirə bitki yağları, yanacaq, dəmir və polad da ixrac edir.
ABŞ Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin məlumatına əsasən, Rusiya 2024/25 marketinq ilində Misirə 8,3 milyon ton buğda tədarük edib və ölkənin ən böyük buğda təchizatçısı olub.
Moskva mövcud ticarət əlaqələrini daha da genişləndirməyi hədəfləyir. Misir Prezident Administrasiyasının məlumatına görə, çərşənbə günü keçirilən görüşdə Əbdülfəttah əs-Sisi və Vladimir Putin Süveyş Kanalı İqtisadi Zonasında Rusiya Sənaye Zonasının yaradılması planlarını nəzərdən keçiriblər.
Layihənin məqsədi Rusiya istehsalçılarını Misirə cəlb etmək, yerli istehsalı artırmaq və Afrika bazarları ilə kommersiya əlaqələrini gücləndirməkdir. Zona Rusiya şirkətlərinə yalnız ixracdan asılı qalmadan qitədəki müştərilərə daha yaxın yerdə məhsul istehsal etmək imkanı verə bilər.
Misirdə nüvə enerjisi əməkdaşlığı da müzakirə olunub
Rusiyanın Misirlə iqtisadi əlaqələri ölkənin ən böyük enerji layihələrindən birini də əhatə edir. Rusiyanın dövlətə məxsus nüvə korporasiyası “Rosatom” Misirin Aralıq dənizi sahilində El-Dabaa Atom Elektrik Stansiyasını inşa edir. Stansiyada ümumi gücü 4 800 meqavat olan dörd reaktor olacaq.
Putin çərşənbə günü keçirilən görüşdə tikintinin qrafikə uyğun getdiyini deyib. Əbdülfəttah əs-Sisi isə stansiyanı ikitərəfli əməkdaşlığın ən əhəmiyyətli layihəsi adlandıraraq razılaşdırılmış müddətlərə əməl olunması üçün dəstəyin davam etdirilməsinə çağırıb. Anadolu Agency bu barədə məlumat yayıb.
Əbdülfəttah əs-Sisi 2030-cu ildən sonra əlavə enerji bloklarının, tədqiqat reaktorunun və sınaq qurğularının yaradılması, eləcə də kiçik nüvə texnologiyaları sahəsində əməkdaşlıq imkanlarını da müzakirəyə çıxarıb.
“Reuters”in məlumatına görə, “Rosatom” Misir, Toqo, Namibiya və Tanzaniyada üzən atom elektrik stansiyalarının mümkün tikintisi ilə bağlı qabaqcıl mərhələdə danışıqlar aparır. Bu qurğularda yedəklənə bilən gəmilərdə yerləşdirilmiş kompakt nüvə reaktorlarından istifadə nəzərdə tutulur və belə stansiyalar ənənəvi atom elektrik stansiyalarından daha az sahil infrastrukturu tələb edir.
Hələlik konkret öhdəliklər elan edilməyib. Bununla belə, danışıqlar Rusiyanın nüvə texnologiyalarını yeni Afrika bazarlarına çıxarmaq səylərini göstərir.
Moskva Afrika ölkələri ilə əməkdaşlığı genişləndirmək istəyir
“Reuters”in məlumatına görə, sammitdə Afrikanın 48 ölkəsindən nümayəndə heyətləri, o cümlədən 22 ölkə lideri iştirak edib. Putin iştirakçılara taxıl və gübrə təchizatı, nəqliyyat infrastrukturu, kənd təsərrüfatı və texnologiya sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsini təklif edib.
O, yerli istehsalın dəstəklənəcəyini vəd edib, həmçinin Afrika ölkələrinin Beynəlxalq Valyuta Fondunda və Dünya Bankında daha güclü təmsilçiliyinə çağırıb.
Moskva təkliflərini Qərbin rəhbərlik etdiyi iqtisadi tərəfdaşlıqlara alternativ kimi təqdim edir. Putin konkret hökumətlərin adını çəkmədən Qərb ölkələrini Afrikanın resurslarından istifadə etməkdə və əlverişsiz maliyyə şərtləri tətbiq etməkdə ittiham edib.
“Reuters” yazır ki, Moskva Ukraynadakı müharibə ilə bağlı Qərbin təzyiqləri fonunda Afrikada təsirini gücləndirməyə çalışır. Qərb hökumətləri Rusiyanın hərbiləşdirilmiş qüvvələrini Afrikanın bəzi ölkələrində hərbi idarəçiliyə əsaslanan hökumətlərə Moskvanın təsirini artırmaq məqsədilə dəstək verməkdə ittiham ediblər. Rusiya bu ittihamları rədd edir.
Efiopiya və Toqo ilə yeni təşəbbüslər müzakirə olunub
Misirdən başqa, Efiopiya və Toqo ilə danışıqlar da Rusiyanın Afrika ilə bağlı planlarını konkret layihələrə çevirmək səylərini göstərib.
Kremlin Anadolu Agency-nin istinad etdiyi açıqlamasına görə, Efiopiyanın Baş naziri Abiy Əhməd Rusiya ilə nüvə əməkdaşlığına dair rəsmi sazişin imzalanmasını, o cümlədən maliyyələşdirmə mexanizmlərinin müəyyənləşdirilməsini, efiopiyalı mühəndis və tənzimləyici qurum əməkdaşlarının hazırlanmasını təklif edib. O, həmçinin Efiopiya ixracatının Rusiya bazarına çıxışının genişləndirilməsini istəyib.
Çərşənbə günü “Rosatom” Toqo rəsmiləri ilə mülki nüvə texnologiyaları sahəsində əməkdaşlıq imkanlarının araşdırılmasına dair anlaşma memorandumu imzalayıb. Sənəd mümkün enerji layihələrinin qiymətləndirilməsini və texniki biliklərin inkişaf etdirilməsini nəzərdə tutur, lakin tərəflərdən heç birini atom elektrik stansiyası tikməyə öhdəlikləndirmir.
Sammitin Rusiya-Afrika Tərəfdaşlıq Forumu çərçivəsində 2027–2029-cu illər üçün fəaliyyət planının qəbul edilməsi ilə başa çatacağı gözlənilir. Plan Rusiyanın qitədə ticarət, enerji və infrastruktur sahələrində əməkdaşlığı genişləndirmək prioritetlərini müəyyənləşdirəcək.
