OMM Redaksiyası
Orta dəhliz boyunca ticarət və yükdaşımalar artır. “AnewZ”in məlumatına görə, Çinlə Avropa bazarlarını birləşdirən marşrutla yük həcmi 2025-ci ildə təxminən 4,7 milyon tona çatıb. 2021-ci ildə bu göstərici 1 milyon tondan az olub.
Daşımalar və infrastruktur inkişaf edir
Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu adlanan Orta dəhliz Çin, Qazaxıstan, Xəzər dənizi, Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə üzərindən Avropa bazarlarına çıxış yaradır. Dəyişən geosiyasi şərait alternativ ticarət əlaqələrinə tələbatı artırdığından marşrutun strateji əhəmiyyəti yüksəlir.
Özbəkistan da dəhlizdən istifadəsini genişləndirir: ölkənin bu marşrut üzrə yük həcmi ikiqat artaraq 1,2 milyon tona çatıb. Orta dəhliz hazırda Özbəkistanın Avropa İttifaqı ilə yükdaşımalarının 28 faizini təşkil edir.
“Tbilisi Dry Port”un kommersiya meneceri Levan Berdzenişvili “AnewZ”ə bildirib ki, Orta dəhlizin əhəmiyyəti artdıqca Gürcüstan üzərindən yükdaşımalara tələbat da yüksəlir.
Berdzenişvili regionda liman imkanlarının genişləndirilməsi və dəmir yollarının buraxılış qabiliyyətinin artırılması daxil olmaqla infrastrukturun yeniləndiyini qeyd edib. Bununla yanaşı, Xəzər dənizində əlverişsiz hava şəraitinin və limanlardakı sıxlığın yük hərəkətinə mane olduğunu deyib.
Onun sözlərinə görə, normal şəraitdə yüklər Gürcüstana 20 gün ərzində çatdırıla bilər. Berdzenişvili ölkənin Özbəkistan mallarının dünya bazarlarına çıxışında əhəmiyyətini vurğulayıb və dəhliz boyunca yerləşən ölkələri daha sıx əməkdaşlığa çağırıb.
İnvestisiyalar və yeni logistika mərkəzi
Marşrutun artan əhəmiyyəti böyük investisiya öhdəlikləri cəlb edir. Çin Qazaxıstan ərazisindən keçən hissə üçün təxminən 23 milyard dollar ayırmağı öhdəsinə götürüb. Avropa İttifaqı isə daha geniş şəbəkə üzrə infrastruktur, logistika və rəqəmsal inteqrasiyaya 13,5 milyard dollar vəsait ayıracağını bəyan edib.
Bu maliyyələşmənin güc məhdudiyyətlərini azaltması, liman və dəmir yollarını modernləşdirməsi, logistika əməliyyatlarını yaxşılaşdırması gözlənilir. Bunun nəticəsində Asiya ilə Avropa arasında malların daşınması daha səmərəli ola bilər.
Özbəkistan beynəlxalq ticarət marşrutlarındakı mövqeyini gücləndirmək üçün daxili logistika şəbəkəsinə də sərmayə yatırır. “Silkway CA” şirkətinin satış üzrə baş direktoru Lobar Mirsagatova “AnewZ”ə bildirib ki, şirkət strateji tərəfdaşları, o cümlədən “Özbəkistan Dəmir Yolları” ilə birlikdə Daşkəndin Yangiyul rayonunda böyük logistika mərkəzi tikməyi planlaşdırır.
Mərkəzin birinci mərhələsinin 2027-ci ilin martına qədər başa çatdırılması nəzərdə tutulur. Anbarların tikintisinə isə həmin ilin ikinci yarısında başlanması planlaşdırılır.
Mərkəzdə yüklərin emalı, yoxlama, anbar və terminal xidmətləri bir ərazidə birləşdiriləcək. Beləliklə, istehsalçılar və distribütorlar üçün inteqrasiya olunmuş logistika qovşağı yaradılması nəzərdə tutulur.
Yük həcmlərinin və investisiyaların artmasına baxmayaraq, Orta dəhlizin uzunmüddətli rəqabət qabiliyyətinə təsir edə biləcək çətinliklər qalır. Xəzər dənizində qeyri-sabit hava şəraiti, limanlarda sıxlıq və sərhədlərarası prosedurların fərqlənməsi daşımaları gecikdirə, xərcləri artıra bilər.
Marşrutun etibarlılığını artırmaq və yüksələn tələbatı qarşılamaq üçün hökumətlərin, liman administrasiyalarının, dəmir yolu operatorlarının və logistika şirkətlərinin daha sıx əlaqələndirilmiş fəaliyyəti vacib sayılır.
